نگاهی به انتخابات مصر و چهره پشت پردهِ «سیسی»
بهاره محبی
دولت مصر از دو هفته پیش از رایگیری مدارس را تعطیل و جشن ملی اعلام کرده بود. کاروانهای جشن و شادی نظامیان در کوچه و بازار دیده میشد. رهبران کلیسا، امامان جمعه و مجریان تلویزیونی از مردم دعوت میکردند تا با رفتن به پای صندوقهای رای به وظیفه ملی خود عمل کنند. اما باوجود تمدید زمان رایگیری برای روز سوم، نتیجه کمتر از آن چیزی بود که دستاندرکاران برگزاری انتخابات انتظارش را داشتند. نتیجه انتخابات اعلام شد. عبدالفتاح السیسی، معاون نخستوزیر مصر و وزیر دفاع سابق این کشور، بر همان کرسی نشست که محمد مرسی را از آن به زیر کشیده بود. السیسی شب پیش از آغاز انتخابات گفته بود که امیدوار است از 54میلیون رای واجدان شرایط، 40میلیونرای را در صندوق خود داشته باشد. اما پس از سهروز رایگیری، رسانههای مصر میزان مشارکت عمومی را نزدیک به 48درصد ارزیابی کردند. در پی اعتراض حمدین صباحی، تنها رقیب السیسی، موسسه آمریکایی «دموکراسی بینالمللی» که جزو معدود ناظران بینالمللی در این انتخابات بود اعلام کرد که تمدید غیرمعمول زمان این انتخابات لطمه جدی به اعتبار روند این رایگیری وارد کرده است. اما این، همه ماجرا نیست. گزارشهای
غیررسمی از ایجاد شکاف و اختلاف در میان حامیان السیسی حکایت دارد. مقامهای ارشد دولت فعلی، مشاوران انتخاباتی السیسی را عامل نتیجه نهچندان دلخواه انتخاباتی میدانند. همچنین برخی از اعضای ستاد انتخاباتی السیسی حزب سلفی النور را متهم میکنند که به وعده خود مبنی بر بسیجکردن اسلامگرایان در حمایت از السیسی عمل نکرده است. اکونومیست در اینباره مینویسد: «السیسی بهعنوان رییسجمهوری جدید قرار است در برابر نور خیرهکننده نورافکنها قدرت را تحویل بگیرد اما با توجه به تحولاتی که پشتصحنه در جریان است احتمالا راه بسیار دشواری را در پیش خواهد داشت. پشتصحنه چه خبر است؟ مصریها مدتها بود که میدانستند السیسی قرار است در انتخابات ریاستجمهوری پیروز شود اما واقعیت این است که السیسی اجازه نداد تا مردم از پشتپرده این انتخابات چیزی بدانند. حتی ستاد انتخاباتی او هم مانور زیادی روی شخصیت او نداد؛ امری که در انتخاباتها رایج است. السیسی حضور انتخاباتیاش را به تعداد انگشتشماری مصاحبه تلویزیونی آن هم از پیش ضبطشده و کاملا ویرایششده محدود کرد؛ مصاحبههایی که چیز زیادی درباره رویکرد آینده وی برای اداره
کشور ارایه نمیکرد. درواقع میشود گفت که مهمترین مشخصه مبارزه انتخاباتی السیسی کمگویی و گزیدهگویی بود. گفته میشود که السیسی فرد درونگرایی است که همواره افکارش را برای خود نگه داشته و بهندرت به زبان میآورد. السیسی در جریان خدمت برای ارتش بیشتر بهعنوان فرد انزواطلبی شناخته میشد که ترجیح میداد با گروه کوچکی از دوستانش معاشرت داشته باشد. همین احتیاط او سبب شد تا مورد توجه محمد حسن طنطاوی، وزیر پیشین دفاع مصر، قرار بگیرد. با این حال، افسران پیرامون طنطاوی، خوشحال بودند که السیسی تلاشی برای نزدیکشدن به طنطاوی و بهرهبرداری از این علاقه وزیر دفاع به خود ندارد. السیسی از یکسال پیش که رهبری بالقوه مصر را به دست گرفته، اغلب پستهای کلیدی نظامی و امنیتی را به اعضای حلقه کوچک نزدیکان خود سپرده است. در نتیجه، وزیر دفاع مصر، رییس گارد ریاستجمهوری و دیگر مقامهای ارشد نظامی و امنیتی همگی از کسانی هستند که عبدالفتاح السیسی را از زمان دانشجویی وی در دانشکده افسری یا سالهای نخست ورود او به ارتش مصر میشناسند. بهعنوان مثال، رییس فعلی گارد ریاستجمهوری مصر که روزگاری همدانشگاهی السیسی بوده اکنون پدرزن پسر
السیسی و رییس ستاد مشترک مصر هم هست. این الگوی استفاده از نیروهای کاملا مطمئن در ارتش احتمالا در دولت آینده السیسی هم تکرار خواهد شد. اما درباره نگاه و رویکرد سیاسی السیسی، این ژنرال مصری در جریان رقابتهای انتخاباتی از اینکه اذعان کند فرد مذهبی نیست، اکراه داشت. او پس از سرنگونی دولت محمد مرسی، رییسجمهوری برآمده از جماعت اخوانالمسلمین، نقشه راه ارتش را برای رسیدن به دموکراسی با مشورت و نیمنگاهی به پاپ مسیحیان قبطی، شیخ الازهر و جریان سلفی را اعلام کرد. او با این حال تلاش کرد تا در جریان مبارزههای انتخاباتی از گروههای رادیکال اسلامی که از او حمایت میکردند فاصله گرفته و خود را به جریان میانهرو نزدیک کند؛ از جمله علی گوما، محقق اسلامی و مفتی سابق و میانهرو مصری. همچنین در جریان انتخابات، السیسی توانست حمایت جریانهای سکولار از جمله عمرو موسی، وزیر خارجه پیشین را به دست آورد. نشریه فارین افیرز مینویسد، واقعیت این است که اعتقادات مذهبی السیسی کاملا در تضاد با تصویر عمومی است که وی از خود ارایه کرده است. بر اساس نوار صوتی فاششده از گفتوگوی السیسی و روزنامهنگار روزنامه مصری الیوم که تابستان گذشته
انجام شده، او به داشتن اعتقادات مذهبی (اسلامی) اعتراف کرده و گفته انور سادات، رییسجمهور سابق مصر به او وعده داده که روزی رییسجمهور خواهد شد. السیسی همچنین در سال 2006 میلادی در مقالهای که برای دانشکده جنگ ارتش آمریکا نوشته، صراحتا اعلام کرده که دموکراسی در خاورمیانه تنها با ماهیت اسلامی امکانپذیر است. وی همچنین اذعان کرده که چارچوب فکری وی برای عقاید سیاسی از اسلام نشات گرفته است. درواقع بدون این اعتقادات مذهبی، پذیرش اینکه چرا مرسی وی را جایگزین طنطاوی کرد، غیرممکن است. انتخاب السیسی از سوی مرسی، نشان میدهد که حداقل در بدنه رهبری اخوانالمسلمین کسانی هستند که متقاعد شدهاند السیسی پنهانی از حامیان جریان اخوان است. همچنین نباید فراموش کنیم که مخالفت السیسی با اخوانیها هیچگاه مخالفتی ماهیتی نبود. السیسی رابطه بسیار نزدیکی با نهادهای اسلامی دارد و با آغاز به کار دولت وی این نهادها احتمالا تقویت خواهند شد. تقویت این نهادها علاوه بر تاثیر بر سیاست داخلی، سیاست خارجی مصر را نیز شکل خواهد داد که از جمله آن میتواند نزدیکی بیشتر مصر به عربستان سعودی باشد. اوباما و معمای دیپلماسی مصر اما
این انتخابات نه فقط برای مصر یا عربستان که برای منطقه خاورمیانه و حتی جامعه بینالملل از اهمیت زیادی برخوردار بود. زیرا باوجود تمام فرازونشیبهایی که مصر در چند سال اخیر با آن روبهرو بوده، این کشور همچنان مرکز ثقل جهان عرب به شمار میرود؛ پرجمعیتترین کشور عربی که با اسراییل پیمان سازش امضا کرده است. تحلیلگران آمریکایی با اشاره به اهمیت حیاتی منطقهای مصر برای واشنگتن معتقدند که پیروزی السیسی درواقع ادامه یک معضل دیپلماتیک برای دولت باراک اوباما و سیاستمداران مصری است. (روابط آمریکا و مصر در پی سرنگونی محمد مرسی و انتقاد دولتمردان کاخ سفید از سرکوب گسترده اخوانیها تا به آن حد متشنج شد که واشنگتن کمکهای نظامی خود را به قاهره متوقف کرد.) اما بهنظر میرسد که باراک اوباما برای حل این معضل پیشدستی کرده است. او هفته گذشته در تبیین رویکرد سیاست خارجی دولت خود گفت که در مصر به دلیل پیمان امنیتی قاهره و تلآویو و همچنین مبارزه با بنیادگرایی، آمریکا منافع مشترکی با این کشور دارد و به همین دلیل ارتباط خود را با دولت جدید قطع نخواهد کرد. سخنانی که به اعتقاد ناظران سیاسی، با توجه به نتایج قابل پیشبینی انتخابات
مصر، تلویحا به معنی تایید دولت السیسی بود. میشل دونی (Michele Dunne)، کارشناس بنیاد صلح بینالمللی کارنگی، در اینباره میگوید: «آمریکا برای بیش از 40 سال میلیاردها دلار در اقتصاد و بخش نظامی مصر سرمایهگذاری کرده است. بههمین دلیل نمیخواهد به همین راحتی این کشور را که موقعیت ژئواستراتژیک بسیار مهمی دارد از دست بدهد. تمام نگرانی آمریکا این است که مصر وارد یک دوره بیپایان درگیریهای داخلی و بیثباتی شود که نه برای سرمایهگذاریهای آمریکا در مصر خوب است و نه برای امنیت منطقه.» به گفته میشل، سیاستهای آمریکا در قبال مصر از انقلاب 2011 فراز و نشیبهای بسیاری داشته اما بر یک محور چرخیده و آن «همراهشدن با هر فرد و جریانی است که در این کشور به قدرت رسیده است. به عبارت دیگر آمریکا با هر فرد و جریانی که در این سالها در مصر به قدرت رسیده همراه شده تا همکاریهای امنیتیاش را با قاهره حفظ کند.» بنابراین پذیرش السیسی و همکاری با او نیز دور از ذهن نیست. منابع: [1] www. economist.com/ A coronation flop [2] foreignaffairs.com/Sisi's Secret Islamism [3] Voice of America/ Analysts: Obama in Bind Over Sissi
Election
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.