مبادله گروگان آمریکایی با زندانیان گوآنتانامو
یک در مقابل پنج
مریم امیری
مبادله زندانیان دو سوی یک درگیری الگویی سنتی است که گرچه هرگز به تخاصم و جنگ پایان نداده ولی دستکم تسکینی برای زندانیها بوده است. بویی برگدال سرباز 28ساله آمریکایی که در سال 2009 به چنگ نیروهای طالبان در افغانستان افتاد، یکی از این زندانیهاست. او روز شنبه، پس از پنجسال اسارت، در قبال آزادی پنجزندانی طالبان از زندان گوانتانامو، رها شد. به گزارش بیبیسی، این مبادله با واسطه مقامات کشور قطر صورت گرفته است. آسوشیتدپرس میگوید حال عمومی او خوب است و توانایی راهرفتن دارد. او را روز گذشته به بیمارستان نظامی آمریکا در آلمان اعزام کردند و انتظار میرود که پس از درمان ابتدایی به درمانگاه نظامی در ایالت تگزاس اعزام شود. پنج نظامی آزادشده از گوانتانامو نیز به قطر منتقل شدهاند و آنطور که در بیانیه دولت آمریکا در اینباره آمده است، در این کشور تحت حفاظت و کنترل هستند. همچنین ظاهرا قطر تضمینهای لازم را داده که این افراد برای «امنیت ملی آمریکا» مشکلی ایجاد نخواهند کرد. کمی پس از آزادشدن برگدال، باراک اوباما، رییسجمهور آمریکا در کاخسفید با والدین این سرباز دیدار کرد و گفت «او را هرگز فراموش نکرده بودیم» پدر و
مادر «بویی» نیز که پس از شنیدن خبر آزادی او به واشنگتن رفته بودند، از دولت آمریکا بابت تلاش برای آزادی پسرشان تشکر کردند. اوباما در بیانیهای که دولتش به مناسبت آزادی این سرباز منتشر کرد آورده است: «آزادی برگدال بیانگر تعهد جدی آمریکاست مبنی بر اینکه ما هیچ سرباز زن یا مرد خود را در میدان جنگ رها نمیکنیم» اما ظاهرا افرادی در آمریکا هستند که با این نظر موافق نیستند. از جمله هوارد مک کوئن، قانونگذار جمهوریخواه و سناتور جیمز اینهوفه که در بیانیهای اعلام کردند اقدام اوباما، در مبادله پنجشبهنظامی طالبان با برگدال 28ساله نقض قوانین است و افزودند «اوباما باید پاسخگوی تهدیدی باشد که از جانب این تروریستها به وجود میآید.» آنها افزودند: «دشمنان تروریست، همه اکنون آنقدر شور و هیجان دارند که میتوانند آمریکاییها را بربایند. این اقدام، سربازان ما را در افغانستان و سایر نقاط جهان در معرض خطر بسیار زیادی قرار میدهد.» دولت واشنگتن در پاسخ به واکنش انتقادی این دو قانونگذار جمهوریخواه اعلام کرد «برای آزادی امن این سرباز جوان باید از این فرصت بهره میبردیم.» به گزارش خبرگزاری فرانسه، طالبان از آزادی پنج نفر از
اعضایشان از گوانتانامو «بسیار خشنود» هستند. در بیانیه دولت آمریکا، نام این پنج نفر آمده است که نشان میدهد آنها در زمان حکومت طالبان، همگی مقامهای بلندپایهای در اختیار داشتهاند: خیرالله خیرخواه والی رژیم طالبان در هرات، فاضل مظلوم، رییس ارتش رژیم طالبان، نورالله نوری، معاون اداره استخبارات طالبان، عبدالحق وثیق و عبدالنبی عمری. طالبان مدتهاست که بر آزادی این پنج نفر از مقامات ارشد این گروه از زندان گوانتانامو در برابر رهایی این سرباز آمریکایی تاکید داشتند. بیبیسی مینویسد برگدال تنها سرباز آمریکایی است که از سوی طالبان اسیر گرفته شده بود ولی گاردین گزارش داد که او «آخرین» اسیر آمریکایی دربند طالبان بود. بویی برگدال که مشغول خدمت در پایگاهی در ولایت پکتیکا بود، در ماه ژوئن سال ۲۰۰۹ و پس از خروج از این پایگاه ربوده شد. یک روز بعد، نام او در فهرست «مفقودان» وارد شد. تا سوم جولای همان سال که ثابت شد «دستگیر» شده است. یک هفته پس از آن، طالبان ویدیویی منتشر کرد که برگدال را با موی تراشیده و شلوار افغانستانی نشان میداد. او در آن زمان 23 سال داشت. برگدال از شهر کوچکی با هشتهزارنفر جمعیت به افغانستان
اعزام شده بود. از زمان دستگیرشدن او، مردم شهرش روبانهای زردرنگی در شهر آویختهاند که روی آنها نوشته شده «بویی را بازگردانید.»برگدال غروب روز شنبه در نزدیکی مرز پاکستان آزاد شد. دهها نیروی ویژه آمریکایی این تبادل «غیرخشونتآمیز» را انجام دادند و برگدال را تحویل گرفتند. مقامات دیپلماتیک و رسمی آمریکایی آزادی برگدال را تبریک گفتند. جان کری، وزیر خارجه گفت: «هزینه سالها اسارت سرباز برگدال و رنج خانوادهاش، بیاندازه است. ما امروز به این دلگرمیم که برگدال خیلی زود به آمریکا بازمیگردد.»آزادی برگدال نتیجه هفتهها مذاکره میان دولت آمریکا و طالبان بود که به واسطه دولت قطر انجام شد. چاک هاگل روز شنبه در کنگره آمریکا حاضر شده و درباره مبادله توضیح داده بود. روز سهشنبه پیش از آن، اوباما با امیر قطر تلفنی صحبت کرده بود. شورای امنیت ملی آمریکا در بیانیهای، آزادشدن برگدال را به تلاشهای آمریکا برای صلح با طالبان از سال 2010 دانست: «تلاش آمریکا برای هموارکردن راه صلح دولت افغانستان با طالبان از نوامبر 2010 آغاز شد و از می2011 آزادی سرباز برگدال به یکی از عناصر اصلی این مصالحه تبدیل شد. در همه مراحل، مذاکرات ما با
هماهنگی و همکاری مقامات بلندپایه آمریکایی صورت گرفته است» همچنین درباره امیر قطر نیز در این بیانیه آمده است «تعهد شخصی امیر شیخ تمیم بن حمد آلثانی، به این تلاشها، نقطه اساسی در همکاری میان دو کشور بود.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.