واکنش چین به انتقادهای آمریکا و ژاپن
جدال پرتنش همسایگان
سودابه رخش
چین و ژاپن اینروزها شمشیر را برای هم از رو بستهاند. ژاپن در روزهای اخیر با همکاری آمریکا، مهمترین متحد فرامنطقهایاش تلاش کرده قاطعانهتر در مقابل چین بایستد. روز شنبه چاک هاگل، وزیر دفاع آمریکا و شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن در همایش امنیتی سنگاپور، چین را سیبل حملات خود قرار دادند. چاک هاگل گفت دولت چین منطقه دریای جنوب چین را «بیثبات» کرده و شینزو آبه هم قول داد که کشورهای همسایه چین در جنوبشرق آسیا را مورد حمایت بیشتر قرار دهد؛ سخنانی که واکنش سریع مقامات چینی را بهدنبال داشت. به گزارش بیبیسی، دولت چین از نخستوزیر ژاپن و وزیر دفاع آمریکا بهدلیل سخنرانیهای «تحریکآمیز» علیه چین در یک همایش امنیتی در سنگاپور به تندی انتقاد کرده است. ژنرال وانگ گوانژونگ، معاون ستاد مشترک ارتش چین گفت که شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن و چاک هیاگل، وزیر دفاع آمریکا با هماهنگی پیشین و تشویق یکدیگر در سخنرانیهای خود به حمله به چین پرداختهاند. او گفت انتقاد این مقامات ژاپنی و آمریکایی از چین غیرقابل تصور و غیرقابل قبول است. چین همچنین گفت: «آبه برای تقویت سیاست امنیتی خود در منطقه از «افسانه» تهدید چین استفاده میکند.»
روز شنبه و همزمان با هشدار آمریکا به چین درباره افزایش ادعاهای سرزمینیاش، مقامات در توکیو اعلام کردند دو کشتی گارد ساحلی چین وارد آبهای مورد مناقشه در سواحل جزایر تحت کنترل ژاپن در دریای چین شرقی شدند. چین یک منطقه دفاع هوایی در دریای شرق چین اعلام کرده که مورد اعتراض ژاپن قرار گرفته و درخصوص جزایر مورد اختلاف در دریای جنوبی چین هم موضعگیریهای تندتری علیه دولتهای منطقه اتخاذ کرده است. دولت چین بر منطقه وسیعی از دریای جنوبی چین ادعای حاکمیت دارد که بخشهایی از آن مورد ادعای دیگر کشورهای منطقه نیز قرار دارند. دریای چین شرقی از نظر ذخایر ماهی برای ماهیگیری بسیار غنی است و در نیمه شرقی آن هم منابع نفت و گاز یافت میشود که همین موضوع سبب بروز مناقشه بر سر کنترل منطقهای نیمه شرقی دریای چین شرقی بین چین و ژاپن شده است. برونئی، مالزی، فیلیپین و ویتنام نیز مدعی مالکیت بخشهایی از این دریا هستند و مانیل و هانوی در مخالفت با ادعاهای سرزمینی چین، صریحاللهجهترین بودهاند. تایوان نیز در این منطقه مدعی است. اگرچه تنشها میان این دو کشور در سالهای اخیر به امری معمول تبدیل شده است، اما تاثیر آمریکا در احیای
مجدد و بالاگرفتن این تنشها سبب ایجاد نگرانی شده است. پس از آنکه ژاپن در ماه سپتامبر سال 2012 برخی از این جزایر را ملی اعلام و این مناقشه سرزمینی قدیمی را وخیمتر کرد، کشتیها و هواپیماهای چینی بهطور مرتب به این مجمعالجزایر در دریای چین شرقی که گمان میرود منابع طبیعی را در خود جای داده باشد، نزدیک شدهاند. 70سال پیش ژاپن وعده داد که قوم آسیایی خود را از یوغ امپریالیسم غربی نجات میدهد و آنها را از مزایای چشمگیر ژاپن مدرن، صنعتی و سراپا مسلح بهرهمند میکند. اما با حضور گروه استعمارگران بریتانیایی و هلندی به ژاپن، آزادی این کشور به فرم جدید و بیرحمانه بردگی تبدیل شد. دیگر ژاپن فقط در ظاهر مستعمره نبود. حالا اما نقشها تغییر کرده است. اکنون قلدر جدید بلوک، چین است؛ کشوری که با قدرت اقتصادی و نظامی خود همسایگانش را کوچک جلوه میدهد. اختلافات چین و ژاپن نخستینبار در سال 1895 میلادی که جزایر مورد مناقشه به تصرف ژاپن درآمد، ایجاد شد. این جزایر تا جنگجهانیدوم در اختیار ژاپن بود و پس از شکست ژاپن در جنگ، بر اساس معاهده سانفرانسیسکو تحت حاکمیت آمریکا قرار گرفت و آمریکا با وجود مخالفت چین و تایوان اداره این
جزایر را مجددا به ژاپن سپرد. در سال 1960آمریکا و ژاپن توافقنامهای امنیتی - دفاعی امضا کردند که بر اساس آن آمریکا متعهد شد از تمامیت ارضی ژاپن در مقابل هر تجاوزی دفاع کند. واشنگتن اخیرا در این پیمان بازنگری کرد و جزایر موردمناقشه را بهعنوان جزیی از قلمرو ژاپن مشمول قانون پیمان دفاعی دو کشور شناخت و درواقع به چین اعلام جنگ کرد. آمریکا با حمایت دیپلماتیک، نظامی و امنیتی از کشورهای جنوبشرق آسیا که از مقابله با چین واهمه دارند تلاش میکند توازن قوا در این منطقه را حفظ کند. حتی برخی از تحلیلگران بر این باورند؛ آمریکا قصد دارد با احیای اختلافات ارضی چین با همسایگانش، بحرانآفرینی کند و نگرانیها را تا حد زیادی بالا ببرد سپس به بهانه مهار بحران، حضور سیاسی و نظامی خود را در آسیا - اقیانوس آرام گسترش داده و قدرت روزافزون سیاسی، اقتصادی و نظامی چین را مهار کند. طی چندین دهه چین و ژاپن بر اساس یک توافقنامه، تنش بر سر مالکیت این جزایر را آرام نگه داشتند و بهدنبال عادیسازی روابط و گسترش همکاریها بهویژه در بخشهای اقتصادی بودند اما روابط دو کشور با کشف منابع نفت و گاز در جزایر مورد مناقشه بار دیگر دستخوش تنش شد
و از سپتامبر 2012 پس از آنکه ژاپن اعلام کرد قصد دارد این جزایر را از مالکان خصوصی ژاپنی آنها خریداری کند، تشدید شد. ژاپن سه جزیره از پنج جزیره را ملی اعلام کرد و چین که این اقدام را تعدی به تمامیت ارضی خود میداند هشدار داد که لغونکردن این تصمیم برای توکیو پیامدهای جدی بهدنبال خواهد داشت. بر این اساس تدابیر امنیتی در اطراف جزایر را تشدید کرد. اکنون تنشها به حدی بالا گرفته که تماسهای دیپلماتیک بین چین و ژاپن عملا به سبب مشاجرههای توام با تهدید طرفین محدود شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.