|

فعلا نوبت «کرونا» است

حامد محمدی‌کنگرانی . روانپزشک

آنفلوآنزای مرغی، خوکی، چچنی و... ایدز، آبولا، سارس، تب خونریزی‌دهنده کنگو و کریمه و... و حالا کرونا. سوژه چند روز اخیر فضای بهداشت و درمان کشور و عامل ایجاد اضطراب و تشویش در بین مردم. از نظر علمی و با توجه به عامل ویروسی بیماری، جلوگیری کامل از ورود کرونا به هیچ کشوری ممکن نیست؛ حتی با وجود ضوابط بسیار سختگیرانه. اگر کشور مبدا در همسایگی ما باشد و سیستم بهداشتی قدرتمندی هم نداشته باشد که دیگر بدتر. قطعا وزارت بهداشت و درمان کشور با اشراف کامل به این موضوع، در حال آماده‌باش کامل و بررسی تمام مواد مشمول، به‌ویژه در آستانه مراسم حج است. اما چرا خبرهایی (شایعات) مانند آب‌ آلوده، شیر آلوده، بنزین آلوده، داروهای تقلبی و... چنین قدرتمند هستند؟ موضوع فقط اهمیت سلامت نیست. داستان ‌گران‌شدن بنزین و صف‌بستن مردم در پمپ‌بنزین‌ها و ثبت‌نام برای یارانه که هنوز یادمان نرفته است! صرف‌نظر از یک‌سری واقعیت‌های علمی و عینی و حساسیت مردم روی سلامت، اقتصاد، حلقه گمشده در این میان، اعتماد است. لازم نیست راه دوری برویم سناریو تکراری تکذیب، تکذیب، تکذیب... سکوت، سکوت، سکوت... و در نهایت، تاییدی که در کشور ما کم اتفاق نیفتاده است. آخرین آنها بنزین تولیدشده در پتروشیمی بود که در دولت قبل بارهاوبارها بر سالم نبودن آن تاکید شده بود. چندی قبل آلوده‌بودن آن توسط مسوولان وزارت نفت دولت جدید رسما تایید و تولید آن متوقف شد. انسان‌ها به‌صورت سرشتی و ذاتی، ویژگی تلقین‌پذیری دارند. برخی قوی‌تر و برخی ضعیف‌تر. تلقین‌پذیری تحت‌تاثیر آموزش‌های والدین و جامعه و وقایع اطراف این رشد می‌کند، تغییر می‌کند و تبدیل به یک تلقین‌پذیری جمعی می‌شود که در کل جامعه جریان دارد و باعث سرایت اطلاعات (شایعه‌ها) از فردی به فرد دیگر می‌شود. بر اساس باوری در کشور ما، همیشه «کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است». «دایی‌جان ناپلئونیسم» به‌ویژه در مسایلی که پای دولت و مسوولان در آن است، امری قطعی و اجتناب‌ناپذیر است. تجربیات تلخ و تکراری گذشته مانند بنزین آلوده پتروشیمی که بارها تکرار شده است؛ نبود سیستم اطلاع‌رسانی قوی، سریع و قابل اعتماد که فقط وظیفه تکذیب را بر عهده نداشته باشد؛ بی‌ثباتی در قوانین و تغییرات پی‌درپی مسوولان و نظرات متفاوت و بعضا متناقض آنها و اعتقاد به مجوز یک مصلحت‌اندیشی کلی در فضای مطبوعاتی و رسانه‌ای کشور، به‌ویژه در رادیو و تلویزیون، مردم را به صحت منابع خبری غیررسمی و صحبت‌های درگوشی در تاکسی می‌کشاند که متاسفانه معمولا هم درست از آب درمی‌آیند. تلقین‌پذیری (اعتماد) را نسبت به سیستم اطلاع‌رسانی رسمی کشور کاهش می‌دهد و نسبت به منابع غیررسمی، افزایش می‌دهد. فعلا، روز، ‌روز «کرونا»ست البته در کنار سوژه‌های ثابتی مثل قیمت ماشین، طلا، دلار، مذاکرات هسته‌ای، یارانه و... تکلیف بنزین که فعلا روشن شد و با وجود تمام قول‌‌وقرارهای رسمی، حرف‌های غیررسمی درست از آب درآمدند. در مورد کرونا هم هرچند دیر ولی مسوولان بالاخره شروع به اطلاع‌رسانی کردند و هرچه‌سریع‌تر و صادقانه‌تر باشند، راه را بر پیام‌های نگران‌کننده در پیامک‌ها و شبکه‌های اجتماعی (وایبر، واتس‌آپ و...) می‌بندند که اکثرا اغراق‌آمیز و نادرست هستند و جز افزایش نگرانی در مورد بیماری واقعی یا خیالی در بیمارستان مهر کرج، تاثیر دیگری ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.