|

سفر به گذشته

سهیل عیسی‌پور

سرانجام پس از سه روز کوهپیمایی و طبیعت‌گردی، با صعود از آخرین شیب مسیر، برنامه طاقت‌فرسای گروه به پایان می‌رسد. خسته ولی پرنشاط هستیم. در کنار جاده خاکی در انتظار وسیله نقلیه می‌نشینیم و خاطرات سفر را مرور می‌کنیم، تا اینکه مینی‌بوسی از راه می‌رسد. قرار شد نخست ما را به دیدن روستای زیبایی که در یک امتداد جاده قرار دارد ببرد و سپس در مسیر عکس ما را به نخستین شهر برساند. روستای مقصد ما روستایی پلکانی در دامنه کوه بود. معماری و فرهنگ ساکنان آن به اندازه طبیعت این منطقه بکر، زیبا و مسحور‌کننده است. زیبایی این روستا، در ادامه مناظر طبیعی شگفتی که در مسافرت چندروزه خود دیده بودیم، ما را جادو کرده است که بر تپه‌ای مشرف به روستا در سکوت می‌نشینیم و به آن خیره می‌شویم. کودکان به بازی مشغولند و زندگی موج می‌زند. روی سقف یکی از خانه‌ها تعدادی مرد گرم صحبت‌اند. بر روی سقف برخی دیگر از خانه‌ها پارچه بزرگی است که گیاهان کوهی را برای خشک‌کردن روی آن پهن کرده‌اند و بعضا زن‌ها در حال جمع‌کردن پارچه‌ها هستند. کمی بعد نمونه‌ای از این گیاهان را کیلویی 10هزارتومان از مغازه روستا می‌خریم. سوار بر مینی‌بوس به سمت شهر حرکت می‌کنیم. گرگ و میش است و هوا کم‌کم رو به تاریکی می‌رود. چند کیلومتری از روستا دور شده‌ایم که ناگهان با دیدن گروهی از زنان و دختران روستا که هر یک کیسه‌ای سبزی بر دوش دارند در بهت فرو می‌رویم. راننده جوان مینی‌بوس که در همین مسیر کار و تردد می‌کند، می‌گوید: «سحرگاه از روستا بیرون می‌زنند و کیلومترها دورتر سبزی جمع می‌کنند و دم غروب باز می‌گردند.» می‌گوید هر وقت بتواند می‌رساندشان و امروز چون به استان مجاور رفته بود، زن‌ها مجبور شدند پیاده بیایند. همین‌طور که جلوتر می‌رویم به دسته‌های دیگری از آنان بر می‌خوریم. رویشان را از چشمان کنجکاو ما می‌پوشانند. راننده می‌گوید: «برخی شب‌ها که به تاریکی می‌خورند، دیگر به پیاده‌روی ادامه نمی‌دهند، دور هم حلقه می‌زنند، کیسه‌های سبزی را به پشت می‌نهند و در میانه آتشی بر می‌افروزند و تا صبح سر می‌کنند. در پاسخ به پرسش ما که جویای علتیم با لحنی تلخ و آکنده از نارضایتی می‌گوید: «مردهایشان پی این کار می‌فرستندشان» و ناراحت‌کننده‌تر اینکه به‌نظر او این کارشان از روی نیاز به پول نیست. تناقض و تباین این زشتی با زیبایی‌هایی که دیده بودم، فکرم را حسابی مشغول کرده است. کمی درباره ریشه‌های تاریخی مردسالاری در فرهنگ ایران و جهان صحبت می‌کنیم. همسفرانم به وضوح ناراحت شده‌اند. فردا صبح سوار بر اتوبوس در مسیر برگشت به تهران، در صفحه آخر «شرق» مطلب بهاره رهنما را می‌بینم که شوق و وجدش از همنشینی با گزیده اشعار شمس را با خوانندگان قسمت می‌کند. آنجا که خدا را شکر می‌کند که شمس در روزگار تلخ ما آفریده نشده است؛ روزگار اسیدپاشی به صورت دخترکان و سوختن زنان در ساختمان‌های غیراستاندارد. بی‌اختیار به یاد کیمیا خاتون می‌افتم، نادختری نوجوان زیباروی مولانا که به درخواست شمس کهنسال به عقد شمس درآمد و در کابین او خیلی زود مرد. به راستی آیا روزگار ما تلخ‌تر از گذشته‌های زیبای شمس و دیگران است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.