بایدها و نبایدهای ازدواج و فرزندآوری در بیماران مبتلا به «اماس»
ارادهای برای شروع یک مبارزه
محمدعلی آرامی . متخصص مغز و اعصاب
بیماران اماسی و بیشتر از آنها، خانوادههایشان همیشه نگران ازدواج عزیزان خود بوده و اولین و مهمترین پرسششان از ما، همین است. من وقتی میبینم بیمار تازه تشخیص دادهشده متاهل است، یک نفس راحت میکشم. توجه کنید تعداد طلاق به علت ابتلای همسر به اماس خیلی کمتر از نسبت کلی طلاق در جامعه است. معنی این حرف چیست؟ بله! معنی این حرف این است که ابتلای همسر به اماس باعث استحکام بیشتر خانواده شده است. من بیماران زیادی دارم که همسرشان در ابراز حمایت و پشتیبانی گوی سبقت را از افراد غیربیمار ربودهاند. واقعا باید به این فرهنگ بالید. کمتر بیماری داشتم که پس از تشخیص از همسرش جدا شده باشد. ما وقتی پیوند زندگی مشترک میبندیم، نمیدانیم کدامیک بیمار خواهیم شد. فکر کنید، شاید من اماس میگرفتم، آیا او مرا ترک میکرد؟ بنابراین، مشکل بیماران متاهل نیستند بلکه بیماران مجرد هستند که برای خودشان نگرانند و از طرف دیگر، کسی که میخواهد با این بیمار زندگی کند. به دختران و پسران جوان تازه تشخیص دادهشده، توصیه میکنم برای ازدواج عجله نداشته باشند. بگذارند این بیماری را خوب بشناسند و با معلولیتهای احتمالی آن آشنا شوند. از نظر روحی
و روانی خود را نشان دهند و معلوم شود که چقدر میتوانند این بیماری را تحت کنترل درآورند. از همه مهمتر ببینند نظر پزشک درخصوص پیشآگهی این بیماری چیست؟ پزشکان باتجربه که سالها بیماران را تحت نظر داشتند، دریافتند که کدام بیماران دچار معلولیت بیشتر خواهند شد. عموما چند سال اول تشخیص، اهمیت زیادی دارد و اگر حملههای مهمی نداشته باشند، ماهیت بیماری خوشخیمتر خواهد بود. واژه «اماس خوشخیم» از مشاهده این بیماران بهوجود آمده است. وقتی که این مرحله سپری شد، شما آدم پخته و باتجربهای هستید که بیماری را میشناسید و به تواناییها و ناتواناییهای خود آگاه هستید. با همسر آینده خود با اعتماد به نفس و روشنگرانه صحبت کنید. مردم به غلط از اماس غولی ساختهاند. آنها نمیدانند که صدها بیمار اماس در اداره و کارخانه آنها، در جوار آنها زندگی میکنند، بیآنکه کسی اطلاعی داشته باشد. آنها فقط بیماران به شدت ناتوان اماسی را دیدهاند و فکر میکنند همه بیماران چنین وضعی دارند. وقتی شما میگویید که من چند سال است اماس دارم، شاید شگفتزده شوند. ازدواج و صاحب فرزندشدن هیچجا برای بیمار اماسی ممنوع نشده است. برعکس نمونه
ازدواجهای موفق و فرزندان سالم و موفق از بیماران اماسی فراوان است. اطمینان دارم زنان و مردان زیادی در این کشور وجود دارند که آماده ازدواج با بیماران هستند، اما مهم است که با آگاهی و اطلاعات صحیح و کامل و آمادگی قبلی این راه را انتخاب کنند. چنین آگاهی و عزمی بهترین تضمین برای یک زندگی موفق و عاشقانه خواهد بود. این شروع یک مبارزه است و چون با اراده و آمادگی از طرف دختر و پسر و خانوادههاست، قطعا پیروزی در پی خواهد داشت. پدر و مادرشدن در بیماران اماس همچنانکه در بالا نیز گفته شد، بیماران مبتلا به اماس اغلب در سنی تشخیص داده میشوند که یا هنوز فرزندی ندارند یا ازدواج نکردهاند؛ بخصوص در تحصیلکردهها که اغلب دیر ازدواج میکنند. خیلیها میپرسند که آیا این بیماران میتوانند صاحب فرزندی شوند؟ و بهویژه زمانی کار سخت میشود که میپرسند: «دکتر شما مصلحت میدانید که ما صاحب فرزندی شویم؟» پاسخ پرسش اول آسان است و من بهراحتی آن را جواب میدهم: بله شما میتوانید مادر یا پدر شوید. بیماری اماس اشکالی در باروری مرد یا زن ایجاد نمیکند. در طول بارداری یا روند زایمان، اغلب مشکلی پیش نمیآید و حتی
میزان وقوع حملات کاهش هم مییابد. هیچ جایی داشتن فرزند برای بیماران اماس ممنوع اعلام نشده است. اما وقتی از من درباره مصلحتبودن این کار و توصیهام به بارداری میپرسند، دچار احساس مسوولیت سنگینی میشوم. از یکطرف محرومکردن دو جوان از لذت داشتن فرزند امری نابخشودنی است و از طرف دیگر افزودن مسوولیت سنگین سرپرستی و تربیت فرزند بر دوش کسی که درگیر بیماری خود است، آسان نیست. در چنین شرایطی باید تصمیمی عاقلانه و براساس شرایط کلی بیمار و همسرش اتخاذ و توصیه کرد. بهطور کلی من داشتن یک فرزند را برای بیمار اماس کافی میدانم و آوردن فرزند دوم را عموما توصیه نمیکنم. به هر حال سیر بیماری اماس همیشه قابل پیشبینی نیست و کشیدن بار دو فرزند در این روزگار متاسفانه پرمشکل و پرتنش، کار آسانی نیست و ما زوجهای سالم بیشماری میبینیم که به همان یک فرزند اکتفا میکنند، چه برسد به کسی که بیماری جسمی هم داشته باشد. به زنان و مردان جوان تازه تشخیص دادهشده، توصیه میکنم در فرزنددار شدن عجله نداشته باشید. حدود دو سال پس از تشخیص بیماریتان صبر کنید. این بیماری را در این مدت بشناسید و با معلولیتهای احتمالی و مقابله با آنها
آشنا شوید. بگذارید رفتار بیماری و میزان مقاومت بدنتان را بشناسید. سیر بیماری در سالهای اول اهمیت دارد. حمایتهای مادی و معنوی خانوادهها در این تصمیمگیری اهمیت بسیار و غیرقابل انکاری دارد. هنگامی که تصمیم به بارداری گرفته شد، هرگونه افکار منفی و نگرانکننده را بهکلی از سر خود دور کنید. چه بسا آمدن یک فرزند میتواند رنگی تازه به زندگی شما ببخشد و سایه بیماری و نگرانی و دلهره از آن را کمی (و شاید هم تا حدود زیادی) از زندگی شما برطرف سازد. انگیزهای تازه به شما بدهد تا مصممتر از پیش، به توانبخشی و فعالیتهای اجتماعی بپردازید. وقتی فرزند شما بزرگتر شود چه بسا کمک خوب و موثری برای شما خواهد بود. یک چیز را هم فراموش نکنید و آن وجود همسر شماست که همچنان که در طول مدت بیماری در کنار شما بوده است، اینجا نیز همیشه یار و پشتیبان شماست. در طول سالهای طبابت بهعنوان متخصص مغز و اعصاب، بیماران اماسی زیادی دیدهام که باردار شده و فرزندانی سالم بهدنیا آورده و بهخوبی از آنها مراقبت و سرپرستی کردهاند. وجود خانوادههای پشتیبان و حامی نقش بیبدیلی در این میان داشته است. خوشبختانه چنین رفتارهای عاطفی و خانوادگی در
جامعه ما بهعنوان رسمی ریشهدار ثابت شده است. در مجموع اگر تصمیم برای بارداری با مشورتهای کافی با پزشک، روانشناس و خانوادهها گرفته شود، نهتنها ایرادی ندارد بلکه میتواند پیامدهای سودمندی هم داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.