«اماس» و جایگاه آن در جامعه ایرانی
کابوس و واقعیت یک بیماری
بابک زمانی . متخصص مغز و اعصاب ، مدیرگروه نورولوژی دانشگاه علومپزشکی ایران
در سالروز جهانی بزرگداشت تلاشهای انسانی در مقابله با بیماری اماس، بد نیست یکبار دیگر اماس و جایگاه آن را در جامعه ایرانی و بهخصوص در تصورات پزشکی ایرانیان در نظر آوریم. این بیماری در جایگاهی بسیار بالاتر از جایگاه یک بیماری قرار دارد؛ همان جایگاهی که زمانی طاعون و زمانی جذام قرار داشتند، جایی بهعنوان محملی فیزیکی برای اضطرابی که ریشههای فردی و اجتماعی شناخته و ناشناخته بسیار دارد، شری برای اجتناب از آن و پاکماندن، شری برای التفاتکردن و دلسوزاندن. آری اماس در کشور ما جایگاهی بسیار بالاتر از یک بیماری یافته است. بیهوده نیست که در ذهن بسیاری از مردم، رشته مغز و اعصاب در اماس خلاصهشده است. بیهوده نیست که اماس بسیاری از توجهاتی را که درخور بسیاری از بیماریهای دیگر است، یکجا بلعیده است! بیهوده نیست اطلاعات پزشکی بسیاری از مردم، حتی تحصیلکردهترینشان، محدود به اماس است. در ذهن بسیاری، اماس یک بیماری مغز و اعصاب است که سیر و علایم و درمان خاصی دارد و در مجموع اینگونه نیست که از بسیاری از بیماریهای مغز و اعصاب هم کمعارضهتر باشد بلکه مصیبتی است که میآید و بهسرعت فلج میکند. از نظر آنان این یک
بیماری ایمنولوژیک ناشی از اختلال سیستم ایمنی نیست، بلکه تنها عامل آن، این بلای تکنولوژی یعنی استرس است. اینکه این یک عامل یعنی استرس اینهمه بیماریهای گوناگون پدید میآورد و چرا باید تمام توجه را به این عامل عمومی داد و عوامل خاص را (که بسیاری از آنها هم ناشناختهاند) در نظر نیاورد هم پرسیدنی است. اما چگونه اماس در کشور ما به این جایگاه رسید؟ در این زمینه عوامل متعددی را میتوان برشمرد: - افزایش تعداد امآرآی و متخصص مغز و اعصاب، قطعا در افزایش تشخیص موثر بوده است. - افزایش تعداد جمعیت جوانی که در دهههای پیشرو از سن شیوع اماس عبور کرده و به سن شیوع بیماریهای عروقی خواهند رسید هم شاید عامل دیگری بوده است. - کمبود ویتامین D، زندگی شهری همراه با بهداشت بالاتر و واکسیناسیون گسترده، شاید نقشی در افزایش بیماری داشتهاند، اما توجه رسانههای عمومی و اطلاعرسانیهای بیرویه هم در این هراس عمومی بیتاثیر نبوده است. اما حتی اگر اماس همان هیولایی بوده باشد که تصور میشد، باید گفت دیگر نیست! درک بسیار دقیق از مکانیسم بیماری در سالهای اخیر باعث پدیدآمدن داروهای جدیدی شده است که همه آنها در صف بازار قرار دارند
و بهزودی شاهد مصرف روزمره آنها خواهیم بود. این روشها و داروهای جدید سیر بیماری اماس را بهشدت تغییر داده و تغییر خواهند داد. اینها داروهای جدیدی هستند که برخلاف گذشتههای نهچنداندور، از تجارب بشر با داروهای گیاهی به دست نیامدهاند بلکه با شناخت از مکانیسم بیماری به شیوهای هوشمندانه، برای تاثیر بر آن مکانیسم خاص ساخته شدهاند. بهنظر میرسد بشر در آستانه دوران جدیدی از طب قرار گرفته که بهجای داروهای قدیم که مکانیسم چندان روشنی نداشتند، بر اساس یک مکانیسم خاص دارویی را بسازد و تاثیر آن را به مدرنترین شیوههای آماری به اثبات برساند. روز جهانی اماس روز پیروزی دانش بینالمللی بر بیماریای مرموز و ماهیتا متغیر است؛ تغییرپذیریای که تحقیق و چالش با این بیماری را بسیار دشوارتر میکند. باید افزود اماس از معدودزمینههای طب داخلی است که کشور ما در آن فاصله چندانی با دانش و امکانات بینالمللی ندارد. فعالان انجمن اماس ایران باوجود مشکلات بسیار توانستهاند با تلاشهای طاقتفرسا و سیستماتیک خود، سطح تشخیص و درمان و تحقیق در این زمینه را پابهپای دنیا پیش ببرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.