درباره بیماری «اماس»
چشمانداز اقدامات درمانی، امیدوارکننده میشود
مژگان قهاری . متخصص مغز و اعصاب عضو کمیته علمی انجمن اماس ایران
اماس (multiple sclerosis) به معنی سفتی یا تصلب چندگانه در سیستم عصبی مغز و نخاع است. اماس یکی از بیماریهای شایع سیستم عصبی مرکزی است که در اثر تخریب غلاف میلین ایجاد میشود. احتمالا در بروز اماس عوامل متعددی دخالت دارد. اما بهنظر میرسد سیستم ایمنی به اشتباه به سلولهای میلینساز مغز و نخاع آسیب میزند که نقش مهمی در انتقال پیامهای عصبی دارند. آسیبهای میلین در نواحی مختلف مغز، ساقه مغز، مخچه و نخاع در امآرآی به صورت نواحی مشخص دیده میشود که اصطلاحا پلاک نام دارد. وقوع اماس در کودکی نادر است. اما در ١٨تا٤٠سالگی شیوع آن افزایش مییابد و مجددا بعد از ٤٠سالگی سریعا کاهش مییابد. ابتلا به بیماری در زنان دو تا سهبرابر مردان است. متاسفانه بیماری طی دهه اخیر در ایران افزایش قابلتوجهی داشته است. بهنظر میرسد در کشور ما حدود ٥٠هزار بیمار مبتلا به اماس وجود دارد. سیر بیماری اشکال متعددی دارد. اغلب بیماران در مرحله حمله بیماری علایم شدید دارند و پس از آن بهبودی تقریبا کامل پیدا کرده و تا حمله بعدی مشکل حادی ندارند. بنابراین سیر بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت است و ناتوانی جدی کمتر از 30درصد بیماران
را درگیر میکند. اگر بیماری با گذشت ١٠تا ١٥سال از ابتلا ناتوانی جدیای نداشته باشد، بیماری اماس، «خوشخیم» تلقی میشود. در ادامه علایم اماس را با هم مرور میکنیم. - بیش از 90درصد بیماران درجاتی از خستگی را به صورت مداوم یا گاهگاهی تجربه میکنند که ممکن است با استراحت کافی کاملا برطرف نشود. - حدود 60درصد بیماران به گرما حساسیت دارند. به دنبال استحمام، فعالیت در هوای گرم و ورزش، به صورت موقت خستگی و سایر علایمشان بدتر میشود. - کاهش یا تاری دید ناگهانی در یک چشم - دوبینی، حرکات غیرطبیعی چشمها اختلالات حسی اندامها، احساس سنگینی و ضعف حرکتی اندام (دست یا پا یا هر دو) - لرزش، اختلال در حسهای عمقی و از دستدادن تعادل - احساس گرفتگی و گزگز و عدم تعادل یک اندام - اختلال عملکرد مثانه به صورت فوریت یا تاخیر شروع ادرار بسیاری از علایم بیماری غیراختصاصی است و اگر علایم ذکرشده به صورت پایدار بیش از ٢٤ساعت طول بکشد، اهمیت داشته و فرد باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کند. درباره درمان بیماری اماس هم باید گفت درمان به سه گروه تقسیم میشود؛ گروه اول یا درمان مرحله حاد، شامل استفاده از داروهایی است که به فروکشکردن
حملهها در مدتزمان کوتاه کمک میکند. در این گروه، قسمت اصلی درمان شامل استفاده از داروهای کورتن به صورت تزریقی یا خوراکی است (البته طبق نظر پزشک معالج و بر اساس شدت علایم). گروه دوم استفاده از داروهای پیشگیریکننده از حملههای بعدی (یا تعدیلکننده بیماری) است. یکی از معروفترین این داروها اینترفرون بتاست. اینترفرون بتا انواع متفاوتی دارد که طبق نظر پزشک معالج تجویز میشود. داروی دیگر آمپول «گلاتیرامراستات» است. (معادل ایرانی این دارو، کوپامر و اسویمر است) داروی دیگر فینگولید است. این دارو در بیمارانی که قادر به تزریق آمپول نیستند یا در نتیجه استفاده از داروهای قبلی عارضهای پیدا کردهاند، تحت شرایط خاص و زیر نظر پزشک معالج تجویز میشود. گروه سوم درمان نیز استفاده از اقدامات توانبخشی است که شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی است. بهطورکلی برای بیماران اماس دو ورزش شنا (در آبی با دمای متعادل) و یوگا مفید است. گفتنی است استفاده از سونا و جکوزی برای بیماران اماس ممنوع است. در پایان ذکر این نکته ضروری است که با توجه به تحقیقات گسترده در سراسر جهان چشمانداز درمان بیماری اماس روشن است. به امید آن
روز.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.