|

کودکان طلاق و عبور از مسایل جدایی والدین

لیلا ارشد. روانشناس

طبیعی است که کودکان طلاق از زمان طولانی پیش از طلاق والدین با اختلافات و درگیری‌های آنها دست به گریبان بوده‌اند و این مشکلات بعدها تاثیراتی در زندگی زناشویی این کودکان خواهد داشت. از آنجا که در ایران آموزش‌های لازم در زمینه همسرداری و نیز فرزندپروری وجود ندارد، اختلافات والدین در خانواده به شکل مستقیم روی کودک تاثیر می‌گذارد. اما با طلاق مشکلات کودکان تمام نمی‌شود و حتی بعد از طلاق هم مسایل ناشی از اختلاف پدرومادر به کودک آسیب خواهد زد. بسیاری از اوقات کودکانی که با مادر زندگی می‌کنند بابت دیدار با پدر یا بالعکس آسیب می‌بینند و این در نتیجه اختلافاتی است که پدر و مادر هنوز در حال ادامه دادن به آن هستند. اینکه قرار دیدار مادر با کودکی که به پدر سپرده شده است لغو شود، به ظاهر ساده است اما برای این کودک مشکلات بسیار شدید عاطفی و ناامنی به همراه خواهد داشت. در ایران قوانین واگذاری کودک به پدر یا مادر به‌طور معمول به‌نفع کودک نیست. رای دادگاه در این مورد همیشه نمی‌تواند منصفانه باشد. به این دلیل باید تصمیم‌گیری در مورد اینکه فرزند طلاق با پدر زندگی کند یا مادر را منوط به نظر مددکار اجتماعی و خود کودک کرد. در سال‌های اخیر در ایران زنان توانمندی‌های زیادی در به‌دست‌آوردن مشاغل گوناگون کسب کرده‌اند اما هنوز هم در شرایط یکسان زنان به نسبت مردان دستمزدهای کمتری می‌گیرند و بسیار محتمل است که به این دلیل زنان بسیاری امکان سرپرستی فرزندان را نداشته باشند. در چنین شرایطی بهترین راه این است که پدر و مادر اختلافات پیشین را فراموش کنند و هر تصمیمی می‌گیرند در راستای آرامش بیشتر فرزند باشد. برای مثال اگر زنی مادر خوبی است ولی شرایط مالی خوبی ندارد، مرد با تاکید بر این شرایط مادر اقدام به گرفتن سرپرستی از دادگاه نکند بلکه اجازه بدهد کودک با مادر بماند و پدر هزینه‌های او را تامین کند. در هر حال باید پذیرفت که کودکان تک‌والدی دچار مشکلات و تعارض‌هایی هستند. برای مثال هنگامی که دختری با پدر زندگی می‌کند و مدرسه تاکید می‌کند که مادر باید در جلسه حضور پیدا کند و بالعکس، این بدون تردید برای کودک مشکلاتی ایجاد می‌کند. این مورد نیز از مواردی است که پدرومادر باید در مورد حل آن به تصمیم مشترک برسند. به‌نظر می‌رسد در آینده با افزایش طلاق بیش از همیشه با والدینی مواجه خواهیم بود که «فرزند طلاق» بوده‌اند. این کودکان در زندگی‌های مشترک خود دو شیوه را در پیش خواهند گرفت. یکی از معمول‌ترین شیوه‌ها تکرار رفتارهای پدر و مادر (رفتارهایی که خود کودک همیشه از آنها رنج برده) در زندگی زناشویی است. طبیعی است که در این شیوه احتمال اینکه زندگی زناشویی این فرزند طلاق دیروز هم به طلاق برسد، بالاست. برای نمونه کودکی که بابت کتک زدن مادر همیشه از پدر ناراحت و عصبانی بوده بسیار محتمل است در زندگی زناشویی خود مردی باشد که همسرش را کتک می‌زند. اما شیوه دیگری نیز وجود دارد که از اساس با شیوه زندگی پدر و مادر این کودک طلاق دیروز متفاوت است. این شیوه در جایی به وجود می‌آید که کودک با استفاده از مشاوره‌های روان‌شناسی توانسته باشد مشکلات ناشی از اختلاف و طلاق والدین را پشت سر بگذارد. بر این اساس و از آنجا که به‌طور معمول در ایران روانکاوی و مشاوره‌های روانی بسیار‌ گران هستند، مهیاکردن مراکزی که در آنها مشاوره به رایگان یا با کمترین هزینه و با استفاده از بیمه انجام شود، می‌تواند نقش مهمی در سلامت نسلی که قرار است والدین کودکان فردا باشند، داشته باشد. آموزش شیوه‌های فرزندپروری از نیازهای امروز جامعه ایران است که اگر به هر دلیلی طلاق اتفاق افتاد، کودکان کمتر دچار آسیب شوند و این آسیب‌ها به نسل بعد منتقل نشود. در نهایت برای جلوگیری از انتقال آسیب‌های ناشی از طلاق به نسل بعدی دو چیز باید در فهرست اولویت‌ها قرار گیرد. اول اینکه قوانین به نفع کودکان و با نگاه به پیمان‌نامه حقوق کودک تغییر کند و دیگر اینکه از مادرانی که توانایی مادی نگهداری از فرزندانشان را ندارند، حمایت شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.