چند خانواده ایرانی «تکوالدی» است؟
«خانواده تکوالدی» از دهه ۱۹۶۰ در غرب رواج یافته است. در این خانوادهها فرزندان تنها با یکی از والدین خود و در اکثر موارد، با مادر زندگی میکنند. بر اساس تحقیقی که با عنوان «ویژگیها و پیامدهای اسکان غیررسمی و حاشیهنشینی شهری مطالعه موردی: کلانشهر تهران» توسط سیدرضا صالحیامیری و زهرا خدایی در سال 1389 انجام گرفته، آمار کشورهای اروپایی نشان میدهد که بیش از ۵۰درصد جمعیت این کشورها در دهه پایانی قرن بیستم، در خانوادههای تکوالدینی میزیستهاند. علاوه بر این دفتر آمار آمریکا گزارش داد که در سال ۲۰۰۰ حدود ۱۲میلیون خانواده تکوالدی وجود دارند. شاید بتوان علت اصلی ظهور و گسترش خانوادههای تکوالدی را کاهش ازدواج رسمی، زندگی مشترک بدون ازدواج، فردگرایی مفرط، گرایش به طلاق و سادهسازی تشریفات طلاق دانست. یکی از بارزترین مصادیق گسترش فردیت در میان افراد، اهمیتیافتن حق، خواستها و تمایلات فرد، فارغ از ملاحظات خانوادگی است. به تعبیری در فردگرایی هرگونه ارتقا یا تنزل پایگاه اجتماعی برای اعضای خانواده یا هرگونه ایفای نقشی در قالب حق من و حق تو ابراز میشود. بنابراین گسترش خانوادههای تکوالدی، افزایش آمار طلاق
و جداییها در خانواده و بدیهیشمردن حق طلاق بهعنوان حق اولیه هر انسانی از مصادیق فردگرایی است. بررسیها نشان میدهد که آمار طلاق در سال 85 نسبت به سال 75 در کل کشور 148درصد افزایش داشته و در تمامی سالها استان تهران رتبه اول را در زمینه طلاق داشته است. سیدهفاطمه محبی، کارشناس مسایل اجتماعی شورای فرهنگی اجتماعی زنان در پژوهشی که درخصوص مشکلات کودکان در خانوادههای تکوالد انجام داده، در مورد تاثیرات منفی عدمحضور یکی از والدین در خانواده میگوید: «اکثر تحقیقاتی که با موضوع خانوادههای تکوالدی انجام شده است، در مورد پیامدهای منفی وضعیت نامطلوب اقتصادی روی کودکانی است که دور از پدرشان زندگی میکنند. این تحقیقات تاکید میکند که باید مطالعات تطبیقی در مورد تاثیر زندگی فقیرانه روی خانوادههای تکوالد و خانوادههای دو والد انجام شود. پژوهشگران معتقدند زیان فقدان پدر در خانوادههای تکوالدی که زن سرپرست آن است، تنها ازدستدادن درآمد مرد نیست. پدرانی که همسرشان را طلاق دادهاند، از تامین معاش فرزندان خود دست میکشند و مادران را وا میدارند تا تمام بار مالی خانواده، اعم از خود و فرزندان را برعهده بگیرند، در
نتیجه فشار اقتصادی باعث میشود که این مادران فرصت کمتری برای مراقبت از کودکان خود داشته باشند.»در ایران تنها آماری که میتوان از خانوادههای تکوالد سراغ گرفت، آمار «زنان سرپرست خانوار» است. در دیماه سال گذشته، عادل آذر، رییس «مرکز آمار ایران»، اعلام کرد در سرشماری سال 90، 21میلیون و 110هزارو481 خانوار شناسایی شد که 88درصد سرپرستهای آنها مرد و 12درصد آنها زن هستند. آذر گفت: «این در حالی است که در سرشماریهای ابتدایی تعداد زنان سرپرست خانوار 5/6درصد بود اما در سال 90 با رشد دوبرابری مواجه شدیم و این رقم به 12درصد رسید. بر این اساس پیشبینی میشود تا سه سال آینده آمار زنان سرپرست خانوار به 15درصد برسد.» به نظر میرسد تعداد خانوادههای تکوالد با والد مرد، بسیار کمتر از تعداد این نوع خانوادهها با والد زن باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.