|

بروجرد من، شیراز است

غلام‌رضا شمسی: شیراز در غزلیات حافظ شیرازی مکانی محدود نیست بلکه آینه تمام‌نمای ایران است که در گذر روزگار به منازعات کلامی و سیاسی و اجتماعی گروه‌هایی مبتلا بوده است که برای رسیدن به متاع قلیل خویش، جاهلانه در پناه اندیشه‌های مقدس درآمده‌اند و مصداق سخن خواجه شیراز شده‌اند. نگارنده هرگاه غزلیات خواجه را می‌خواند نمودهای عینی شیراز را در شهر خویش، بروجرد می‌بیند که در عین داشتن آب‌وهوایی خوش‌وخرم که احوال آن در «حدود العالم» آمده است و احتمالا بدین خاطر آن را «دارالسرور» نامیده‌اند از چنان وسعت مشربی در اندیشه‌های دینی برخوردار بوده است که حدود یک‌بیستم اهالی شهر را هم‌میهنان یهودی تشکیل می‌داده‌اند (لغتنامه دهخدا: بروجرد) و چنان که از طلاب شهر بروجرد، شنیده‌ام حدود 80سال پیش بیش از صدمجتهد در این شهر ساکن بوده‌اند که نمونه درخشان ایشان آیت‌الله‌العظمی حسین بروجردی است. اما وسعت مشرب اهالی بروجرد در همزیستی با پیروان دیگر ادیان آسمانی، در خور توجه است و طبیعی است که اندیشه‌های صوفیانه نیز در این شهر رونق داشته باشد و همین احوال است که بروجرد را چقدر شبیه شیراز و رنگارنگی ادیان و مسلک‌های فکری اهالی آن شهر می‌سازد. نمود برجسته همین وسعت مشرب را می‌توان در اندیشه‌های مرحوم آیت‌الله حسین بروجردی دید که پایه‌گذار دارالتقریب در قاهره شدند و در نتیجه تلاش‌های ایشان، فقه جعفری در زمره فقه مذاهب اسلامی درآمد. همین گریز از ظاهربینی و درگیری‌های فرقه‌ای را می‌توان در آثار و احوال دیگر چهره‌های درخشان بروجرد، چون سیدجعفر شهیدی و عبدالحسین زرین‌کوب نیز مشاهده کرد که مصداق بارزی برای کلام خدا بوده‌اند، هنگامی که مسلمانان را به شنیدن سخن دیگران و پیروی از نکته‌های نیکوی آن دعوت می‌کند. (الزمر: 18) هرچند احوال شهر بروجرد و شیراز خراب است؛ مشاور رییس‌جمهور (آقای علی یونسی) در شیراز مجال سخن گفتن نیافت و در بروجرد هم به سیدحسن خمینی مجال سخن گفتن ندادند. شب‌ها صدای سرفه‌های شهر خویش را با خس‌خسی شدید می‌شنوم که مجال نفس‌کشیدن را از او گرفته است. طبیبانی که برایش در نظر گرفته می‌شود توان معالجه امراضش را ندارند و چون حاذق نیستند و سر در بازی‌های سیاسی خود دارند به امراض شهر افزوده‌اند. شاید با رخدادهای امروز، صدای سرفه‌ها و خس‌خس‌هایی که حافظ در شیراز می‌شنید و من هم شب‌ها در بروجرد می‌شنوم دیگران هم بشنوند و چون حافظ و من، زیر لب زمزمه کنند: از ین سموم که بر طرف بوستان بگذشت عجب که رنگ گلی ماند و بوی یاسمنی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.