|

تیشه به ریشه نزنیم

فرانک آرتا

«متروپل» جدیدترین فیلم مسعود کیمیایی، ‌این‌روزها در سالن سینماها اکران شده است. این فیلم منتقدان زیادی هم دارد. حتی برخی از منتقدان که ارادت خاصی به فیلم‌های کیمیایی دارند- البته جواد طوسی را استثنا قرار می‌دهم - این فیلم را دوست نداشتند. طبیعی است هر فیلمی موافقان و مخالفان جدی دارد و هیچ‌کس را نمی‌توان مجبور به دوست‌داشتن فیلمی کرد. اما درباره «متروپل» اتفاق عجیبی که افتاده این است مسایل حاشیه‌ای و فرامتنی به تحلیل متن فیلم هم سرایت کرده و بهانه‌ای فراهم کرده تا تسویه‌حساب‌های شخصی با کارگردان فیلم شکل ملموس‌تر، واضح و بیرونی پیدا کند و به‌گونه‌ای با این فیلم برخورد می‌کنند که انگار کارگردانش قبل آن فیلمی نساخته و حالا تازه با ساختن این فیلم مشق فیلمسازی می‌کند! یا گروه دیگری از آن منتقدان از آن سوی پشت‌بام افتادند! منتقدانی عزیزی که همه فیلم‌های استاد را ستایش می‌کردند و محک شرافت قلم‌شان را با فیلم‌های مسعود کیمیایی می‌سنجیدند، ‌حالا «متروپل» برای آنها تبدیل به وصله ناجوری شده که وامصیبتا... . انگار این فیلم تیشه به ریشه سینمای این مملکت زده است! آنهایی که هر چند سال یک‌بار محتوا و لحن نگاهشان دچار چرخش حیرت‌انگیز می‌شود و از افرادی حمایت می‌کنند که چشمان آدم از حدقه بیرون می‌زند که چه چیزی و چه موضوعی باعث این چرخش 180درجه شده است؟! در این مدت کجای این فرهنگ کشور کن فیکون شده که حالا آنها رویه دیگر سکه را دیده‌اند و فیلمساز محبوبشان به کارگردان بی‌مایه‌ای تبدیل شده که باید در دادگاه تاریخ شرکت کند و جواب دهد که درگذشته چه‌ها که نکردی! اگر سینمای کیمیایی را دنبال کنیم، می‌پذیریم که «قیصر»، ‌«گوزن‌ها» و «رضا موتوی» در جایگاه وزینی قرار دارد. طبعا فیلم‌های بعد از انقلاب مسعود کیمیایی رنگ و بوی فیلم‌های قبل از انقلاب را ندارد. تا حدی هم طبیعی است. شرایط و زمان فیلمسازی باید در نظر گرفته شود و دلایل دیگر که باید درباره آن میزگردها تشکیل داد و حرف‌ها زد. ضمن اینکه سن و سال و انرژی فیلمساز هم در ساخت یک فیلم تعیین‌کننده است. نکته جالب دیگر این است که کیمیایی را با همان دستاویزی نواختند که بهرام بیضایی را... حالا دارند تعیین تکلیف ‌می‌کنند که فیلمساز باید گونه دیگر فیلم بسازد. انگار قبلا فیلم‌های «رییس»، «حکم»، «جرم» و «محاکمه در خیابان» را ندیده‌اند. طبیعی است این فیلم‌ها اشکالات خودشان را دارند. اما چرا بعد از سال‌ها مخالف‌خوانی می‌کنند. مگر فیلمساز در «متروپل» چه‌سازی نواخته که به گوش برخی‌ها خوش نیامده؟ به هر شکل بهتر است نگاه افراط و تفریط را کنار بگذاریم و فیلم را با معیارهای سینما و الفبای فیلمسازی بسنجیم و سنگ محک‌مان را هنر سینما بدانیم که پایان آن قطعا ‌خوش‌عاقبتی خودمان است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.