|

استقبال در بصره

ترجمه: سامان سلیمانی

برای همین من نیز گفتم: شما بارزانی هستید، مگر نه؟ یکی از آنها را نیز می‌شناختم که اسعد خوشه‌وی بود و یکی از اطرافیان و نیروهای شناخته‌شده بارزانی بود، بعد در مورد کلمه رمزی که نجفی به من داده بود سوال کرد، من نیز کلمه را گفتم، او نیز گفت: بله تو جلال طالبانی هستی، خوشه‌وی گفت: ملامصطفی می‌خواهد تو را ببیند پس با ما بیا، من نیز گفتم: بسیار خوب! و بسیار خوشحال شدم.» مام‌جلال با خوشحالی زایدالوصفی جزییات این دیدار را توصیف می‌کند، وقتی آن را به یاد می‌آورد گویی همین الان اتفاق افتاده است، لبخندی به صورتش نشست و نوری در چشمانش درخwشید و شروع به صحبت کرد و مرا برای اتفاق مهمی آماده می‌کرد و گفت: «آن زمان ٢٤سال داشتم، به سمت آپارتمانی رفتیم که بارزانی آنجا ساکن بود، با آسانسور بالا رفتیم بدون اینکه توجه کنیم که به کدام طبقه می‌رویم، یکی از رفقایش زنگ زد، امری عجیب و غیرمنتظره بود که بارزانی خودش در را به رویمان باز کرد، سلام کردم، مرا در آغوش گرفت، از خوشحالی از هوش رفتم.» اینجا دو قطره اشک از چشمان جناب طالبانی پایین آمد، پاک کرد و کمی عینکش را برداشت، اندکی آرام‌تر شد و به خود آمد، بعد گفت: «این حالت نشانه این است که بارزانی از دیدگاه من سمبلی بزرگ و انسانی افسانه‌ای در مبارزه ملت کرد است، از نامه‌ای که برایش فرستاده بودم مطلع بود و می‌دانست عضو دفتر سیاسی حزب هستم، نشستیم و صحبت کردیم، این دیدار، دیدارهای دیگری به دنبال داشت، چون اخبار ما خیلی کم به ایشان می‌رسید، راجع به مساله کرد و وضعیت کردها و مساله کرد در عراق و نگاه شوروی به این مساله و اقدامات آینده صحبت کردیم. این قبیل صحبت‌ها هم برای کشور و ملت و مسایل ما مهم بودند.»دوسال بعد از این دیدار، یعنی در سال ١٩٥٩ ملامصطفی بارزانی از راه دریا به عراق برگشت و به بصره رسید. با یک کشتی به‌نام تموز آمده بودند که کشتی‌ای شاهانه بود و به خانواده شاه اختصاص داشت و از بندر فاو ایشان را به بندر معقل ‌رسانید. افراد مسن اهل بصره از استقبالی صحبت می‌کنند که مردم بصره و عراقی‌ها از کرد و عرب به میدان اصلی شهر آمده بودند و تعدادشان به صدهاهزارنفر بالغ می‌شده است، در ساحل اروندرود ازدحام ایجاد کرده‌ بودند و حتی تعدادی از آنها به داخل رودخانه افتاده‌ و غرق شده‌ بودند. همچنین افراد مسن شهر بصره اتفاقات شهرشان را بر اساس تاریخ آمدن بارزانی به شهر خود نوشته‌اند، برای مثال می‌گویند که این اتفاق قبل از رسیدن بارزانی بوده یا بعد از آن و به این‌ترتیب. آن زمان شخص اول در پارت دموکرات کردستان ابراهیم احمد بود، بعد از او حمزه عبدالله و نوری شاویس و علی عبدالله و عمر مصطفی دبابه. جلال طالبانی نیز از نظر رتبه حزبی بعد از آنها قرار می‌گرفت. طالبانی می‌گوید: «در سال ١٩٥٩ از دانشکده حقوق فارغ‌التحصیل شدم و اسمم را در سندیکای وکلا ثبت کردم، بر اساس قوانین آن زمان عراق نیز، فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها باید در ارتش عراق خدمت کنند، به همین دلیل به دانشکده احتیاط رفتم و به‌عنوان افسر احتیاط پذیرفته شدم، مرا به دانشکده نظامی فرستادند که استاد قانون شوم، اما من کاری کردم که از دانشکده نظامی خودم را دور کنم و در مدرسه زرهی در پادگان ابوغریب منصوب شدم که وارد دوره زرهی شوم و مدت سه‌ماه تعلیم دیدیم تا کار با تانک و ارتباط و آماده‌سازی و جنگ زرهی را یاد بگیریم، بعد از اتمام دوره نیز در کتیبه چهارم زرهی پادگان ابوغریب منصوب شدم که با تانک تی- ٥٤ ساخت شوروی که به‌تازگی به عراق داده شده بود تجهیز شده بود. به‌عنوان افسر به مدت شش‌ماه در این کتیبه ماندم، این در حالی بود که آن زمان پارت دموکرات کردستان رسما اجازه فعالیت داشت، بعد از این مدت ملامصطفی بارزانی از عبدالکریم قاسم خواست که مدت باقیمانده خدمت سربازی‌ مرا ببخشند و چنین نیز شد و برگشتم و به‌عنوان وکیل مشغول شدم.» طالبانی گفت: «عبدالکریم قاسم از ابتدا بسیار محبوب بود، به‌ویژه در دوسال اول بعد از انقلاب ١٤ جولای ١٩٥٨، چون عراق را از استعمار و سیستم پادشاهی آزاد کرده بود، بعد از این نیز ماده سوم از قانونی که در زمان او به تصویب رسیده بود به اجرا درآمد که بر اساس آن عرب و کرد در این کشور باهم برابرند، این قانون اساسی، حقوق ملی را در چارچوب عراق متحد به رسمیت شناخته بود، این ماده قانونی معانی زیادی برای کردها داشت، همچنین در زمان او به روزنامه حزب (خبات) اجازه انتشار داده شد که در بغداد و به هر دو زبان عربی و کردی منتشر می‌شد، اداره فرهنگ کردی را نیز در وزارت آموزش‌وپرورش تاسیس کرد و زبان کردی بسیار بیش از پیش تدریس می‌شد و در پرچم عراق نیز نشانه‌ای برای کردها قرار داد، برای همین قاسم نزد کردها بسیار محبوب بود.» همچنین طالبانی می‌گوید: «زمانی که بارزانی یک‌سال بعد از قیام از مسکو برگشت و در بغداد ساکن شد، قاسم منزلی قدیمی از منازل سازمان عمومی راه‌آهن را در اختیارش قرار داد که نوری سعید، نخست‌وزیر زمان پادشاهی در آن ساکن بود در منطقه صالحیه (ساحل کرخ در بغداد) که نزدیک ساختمان رادیو و تلویزیون بود، بعد از این به شکلی کاملا علنی فعالیت سیاسی انجام می‌دادیم حتی قبل از صدور مجوز حزب در سال ١٩٦٠، مرکز و مقرهایمان را در بسیاری از شهرهای کردنشین و عرب‌نشین باز کردیم و حزب کاملا گسترش یافت، سازمان‌های زنان و کارگران و دانشجویان و جوانان به شکلی بهتر و نیمه‌علنی فعالیت می‌کردند.» ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.