درباره کارکرد سیستمهای تصویربرداری ترکیبی
ارزیابی بیمار، پیشرفت بیماری و روند درمان
مارینا پورافکاری . رادیولوژیست، دبیر علمی سیامین کنگره رادیولوژی ، عضو هیاتعلمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
تکنیکهای ترکیبی یا هیبریدی تصویربرداری، سیستمهای جدیدی هستند که هدف آن ترکیب دو روش مختلف تصویربرداری بهمنظور دریافت اطلاعات بیشتر از وضعیت بیمار است. ترکیب سونوگرافی با «امآرآی» که به «سونوامآرآی فیوزن» معروف است و «پتامآرآی» و در نهایت شناختهشدهترین آنها که «پتسیتی» است، از جمله این روشهای جدید است. این روشها برای بررسی وضعیت بیماران سرطانی کاربرد فراوان دارند و از آنها میتوان در مبتلایان به بیماریهای قلبی و مغزی نیز استفاده کرد. در مبتلایان به سرطان، با استفاده از این ابزار، وضعیت بیمار و پاسخ وی به درمان و روند پیشرفت بیماری را بررسی میکنند و مبتلایان به دمانس (زوال عقل) و آلزایمر را نیز میتوان به کمک این دستگاهها ارزیابی کرد. از آنجا که بافت سرطانی، بافتی بسیار فعال است، مصرف انرژی و بهویژه قند در آن بسیار بالاست. در روش جدید، قندی را با ماده رادیواکتیو، نشاندار کرده و به بیمار تزریق میکنند. بافتهای سرطانی که در آن متابولیسم بیشتری وجود دارند، قند غنیشده با رادیواکتیو را جذب کرده و به کمک دستگاه پتسیتی، میتوان نقاط موردنظر را شناسایی و درمان را آغاز کرد. علاوه بر این،
پس از شروع درمان نیز میتوان روند پاسخ به درمان را در بیمار سرطانی دنبال کرد تا جایی که میزان پاکشدن بدن وی از سلولهای سرطانی به کمک این روش قابل ارزیابی است. تا یکی، دوسال قبل که دستگاه پتسیتی در ایران نبود، برخی از بیماران سرطانی ناگزیر بودند به کشورهایی از قبیل ترکیه، مالزی یا اروپا سفر کنند که این اقدام بسیار هزینهبر بود. علاوهبر هزینههای تهیه بلیت و اقامت در خارج کشور، در مواقعی طولانیشدن تهیه روادید، سبب تاخیر در درمان بیماران شده، مخاطراتی را برای آنان بههمراه داشت. از سال گذشته و با ورود اولین دستگاه پتسیتی به کشور و نصب آن در بیمارستان مسیح دانشوری، تا حد زیادی از مشکلات ناشی از اعزام بیماران به خارج کشور جلوگیری و به اقتصاد سلامت کمک زیادی شد. نصب دومین دستگاه در بیمارستان شریعتی تهران طی ماههای اخیر، باز هم به یاری بیماران سرطانی، قلبی و مغزی آمد. آستان قدس رضوی نیز بهتازگی سومین دستگاه را خریداری کرده و قرار است در مشهد به کار گرفته شود. هرچند خرید این دستگاهها به دلیل تکنولوژی و قیمت بالایی که دارند، بسیار هزینهبر است، ولی برای نظام سلامت کشور لازم و در درازمدت مقرونبهصرفه
است و امید میرود که دستگاههای «پتامآرآی» و «سونوامآرآی» نیز بهزودی وارد کشور شوند. یکی از دلایل گرانبودن تکنیک «پتسیتی»، علاوه بر تکنولوژی بسیار بالای این دستگاه، لزوم وجود دستگاه «سیکلوترون» است که بهعنوان دستگاه مکمل در کنار دستگاه «پتسیتی» قرار گرفته و ماده رادیواکتیو را برای دستگاه پتسیتی تولید میکند. با توجه به کمبود این دستگاهها و گرانبودن فرآیند تولید رادیواکتیو در این دستگاه مکمل، انتظار میرود از دستگاههای موجود استفاده بهینه شود. به همین منظور همزمان با سیامین کنگره رادیولوژی ایران، کارگاه پتسیتی با هدف آشنایی هرچه بیشتر رادیولوژیستها با این تکنیک برگزار شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.