|

«بهشت‌آباد» و کار کارشناسی

لطف‌الله ضیایی . کارشناس حوزه آب

جناب آقای مهندس چیت‌چیان، وزیر محترم نیرو در مصاحبه با شبکه یک سیما مورخ 24/2/1393 در برنامه ثریا ضمن تایید کمبود آب در حوضه زاینده‌رود، انتقال آب بهشت‌آباد با خط لوله و پمپاژ را برای پرهیز از اثرات تونل بر چشمه‌های مسیر موجه دانستند. اینجانب به‌عنوان یک کارشناس آب با سابقه متمادی در مطالعات انتقال آب به اختصار نقد کارشناسی موضوعات مطرح‌شده توسط ایشان را برای اطلاع عموم و ثبت در حافظه تاریخی مردمی که از حقوق مسلم خویش از آب زاینده‌رود محروم مانده‌اند و به عملکرد دولت در قبال بحران آب در حوضه زاینده‌رود چشم دوخته‌اند می‌پردازم: 1- بنا به فرمایش مقام‌معظم‌رهبری تصمیمات خلق‌الساعه ضربه به اقتصاد مقاومتی و ضربه به مقاومت ملت است. جناب آقای وزیر! جنابعالی حاصل 12 سال مطالعات دقیق و جامع مشاوران معتبر داخلی و خارجی از کشورهای فرانسه، سوییس و اتریش که اتفاقا به تصویب کمیته‌های فنی- تخصصی وزارت متبوع شما رسیده است را در یک نشست به کنار گذاشتید و خط لوله و پمپاژ را بدون پشتوانه مطالعات فنی- کارشناسی جایگزین آن کرده‌اید. از حضرتعالی تقاضا می‌شود برای آنکه تصمیمات شما مصداق تصمیمات خلق‌الساعه نباشد، دستور فرمایید در مقابل 12 سال مطالعات دقیق تونل بهشت‌آباد، لااقل به مدت یک سال روی گزینه خط لوله و پمپاژ مطالعه فنی، اجرایی، اجتماعی و اقتصادی شود و آنگاه چنانچه همچنان بر نظر کنونی خود پابرجا ماندید سرنوشت یک طرح ملی را اینچنین رقم بزنید. 2- جناب آقای وزیر شما به اثر تونل در زهکش آبخوان‌ها و چشمه‌های مسیر تونل اشاره داشتید. در شرایطی که تکنولوژی روز تونل‌سازی اجرای تونل با آب‌بندی کامل با عبور از زیر دریاها و رودخانه‌ها را فراهم آورده است و نمونه‌های موفق آن در کشورهای مختلف، سال‌هاست در دست بهره‌برداری است، برای مثال تونل مانش زیر دریای مانش. آیا کنارگذاشتن تونل با این استدلال قابل دفاع است؟ «بهشت‌آباد» و کار کارشناسی 3- قیاس تونل لاینینگ‌نشده کوهرنگ با تکنولوژی حفاری 70 سال پیش با تونل بهشت‌آباد قیاس مع‌الفارق است. در خود تونل کوهرنگ نیز آنجا که عملیات لاینینگ تونل تکمیل شده چشمه‌ها احیا شده‌اند. در تونل بهشت‌آباد 56 کیلومتر از مسیر 65 کیلومتری تونل در سنگ‌های مارن آهکی، مارنی و آذرین عبور می‌کند که از نظر زمین‌شناسی مهندسی آب‌بند است. 4- منبع تغذیه بسیاری از چاه‌ها و قنوات مسیر تونل لایه‌های آبدار آبرفتی است که یافته‌های هیدروژئولوژیکی و اکتشافات زمین‌شناسی و حتی تجربیات کشاورزان محلی بر آبدارنبودن سنگ بستر نفوذ‌ناپذیری که تونل از عمق 400 متری زیر آن عبور می‌کند گواهی می‌دهند و همه کارشناسان بر این واقعیت اتفاق نظر دارند که تونل مطلقا بر چاه‌ها و قنوات آبرفتی تاثیر ندارد. 5- منشا بسیاری از چشمه‌های مسیر تونل، از جمله چشمه فرخشهر در اثر تماس سنگ‌های آهکی سطحی با سنگ‌های مارن آهکی است. تونل بهشت‌آباد از عمق 500 متری در سنگ‌های آب‌بند زیر آن عبور می‌کند؛ بنابراین مطلقا تاثیری بر آبدهی آنها ندارد. 6- در عبور تونل بهشت‌آباد از نواحی تاثیر‌گذار بر چشمه‌ها به دلیل استفاده از دستگاه‌های حفاری سپردار D. S. TBM با سگمنت‌های یونیورسال با قابلیت نوار آب‌بند، آب‌بندی کامل تونل تضمین می‌شود. تجربه تونل‌های موفق انتقال آب و قطار شهری با آب‌بندی کامل در کشورهای مختلف تاییدی بر آب‌بندی کامل تونل بهشت‌آباد و عدم تاثیر‌گذاری آن بر چشمه‌ها و آبخوان‌ها است. 7- جناب آقای وزیر! کنارگذاشتن تونل بهشت‌آباد و درپیش‌گرفتن خط لوله و پمپاژ با ارتفاع 700 متر توجیه اقتصادی ندارد و ضربه به اقتصاد ملی است. این اقدام هزینه بهره‌برداری هر مترمکعب را از کمتر از صدریال در تونل به شش‌هزارو500 ریال به نرخ سال 1393 افزایش می‌دهد. هزینه سرمایه‌گذاری خط لوله و پمپاژ 30 درصد بیشتر از هزینه سرمایه‌گذاری تونل و قیمت تمام‌شده آب با خط لوله و پمپاژ سه‌برابر قیمت تمام‌شده انتقال آب با تونل است. جناب آقای وزیر! 65 برابرکردن هزینه بهره‌برداری هر مترمکعب آب و سه‌برابرکردن قیمت تمام‌شده آب چه توجیهی دارد؟ بدیهی است چنین اقدامی کاملا در مقابله با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی قرار دارد. 8- جنابعالی به پروژه‌های موفق انتقال آب با خط لوله و پمپاژ، از جمله پروژه‌های مشهد، کاشان و یزد اشاره داشته‌اید شک نیست در مواردی که امکان انتقال آب به‌صورت ثقلی وجود نداشته باشد قطعا تنها راه انتقال آب پمپاژ خواهد بود ولی باید اذعان کرد در تمامی پروژه‌های مورد اشاره، هزینه‌های کلان بهره‌برداری با یارانه دولتی و از بودجه عمومی پرداخت می‌شود. در شرایطی که امکان انتقال ثقلی آب از طریق تونل بهشت‌آباد یا گوکان وجود دارد منطق اقتصادی و منافع ملی حکم می‌کند این راه برگزیده شود. 9- مشکلات اجتماعی خط لوله و پمپاژ در عبور از 50 شهر و روستای استان چهارمحال‌وبختیاری آنچنان عظیم است که انتقال آب با خط لوله و پمپاژ را غیرعملی و غیرمنطقی می‌کند. در شرایطی که ناتوانی وزارت متبوع شما در صیانت از حقوق حقابه‌داران چندصدساله از آب زاینده‌رود در برابر برداشت‌های بی‌رویه، آنان را از حقوق مسلم خود محروم کرده است و نیز مخالفت‌ها با طرح تامین کمبود آب شرب اصفهان (تونل گلاب2) که به تایید وزارت نیرو نیز رسیده است چه تضمینی وجود دارد خط لوله مورد نظر جنابعالی با سرنوشتی بدتر از آن دچار نشود؟ 10- جناب آقای وزیر! مصالح ملی ایجاب می‌کند، امور در مدار کارشناسی به پیش برده شود. اجازه ندهید خط لوله انتقال آب بهشت‌آباد بستر جدیدی برای چالش‌های اجتماعی آینده باشد. اجازه ندهید تصمیم سرنوشت‌ساز امروز وزارت متبوع شما زمینه‌ساز تبدیل پروژه تونل بهشت‌آباد با کمترین قیمت تمام‌شده آب و بدون مشکلات اجتماعی آتی به طرح غیراقتصادی خط لوله و پمپاژ که زمینه‌ساز چالش‌های اجتماعی خواهد شد. 11- در محضر جنابعالی زمان کمتر اجرای خط لوله و پمپاژ را برای توجیه آن مطرح کرده‌اند. لازم است به اطلاع برساند که مسیر بحرانی پروژه مصوب انتقال آب بهشت‌آباد در درجه نخست تامین مالی آن و در وهله بعد سد بتنی دوقوسی است. اجرای تونل در قرارداد پیمانکار هفت سال است که با توجه به تجربیات کشوری و جهانی متعدد در مدت مقرر انجام‌شدنی است. اجرای 85 کیلومتر تونل در چین در مدت 60 ماه، اجرای 52 کیلومتر تونل زیر دریای مانش در مدت 84 ماه، اجرای 10 کیلومتر تونل «گلاب 1» در مدت 24 ماه، اجرای 30 کیلومتر تونل انتقال آب کرج در مدت 48 ماه و صدها نمونه دیگر، نشان‌دهنده این واقعیت است که با سه دستگاه TBM پیشرفته با قابلیت حفاری هزارو200 متر در ماه تونل بهشت‌آباد در مدت پنج تاهفت سال قابل اجراست. 12- چنانچه جنابعالی بر انتقال آب بهشت‌آباد با خط لوله و پمپاژ اصرار دارید، استان اصفهان به‌جای انتقال آب بهشت‌آباد پیشنهاد انتقال آب‌های خروجی از استان اصفهان به وسیله تونل گوکان و انتقال آب از شهرستان سمیرم را دارد. انتقال آب از طریق تونل گوکان و از شهرستان سمیرم مسلما از انتقال آب بهشت‌آباد با خط لوله و پمپاژ مورد نظر جنابعالی چه به لحاظ اقتصادی و چه به لحاظ اجتماعی موجه‌تر است. اگرچه اعتقاد داریم انتقال آب بهشت‌آباد با تونل از نظر اقتصادی و اجتماعی همچنان برترین گزینه انتقال آب به حوضه زاینده‌رود است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.