|

مشکل، اقتصادی نیست؛ مدیریتی است

احمد فرهادی . کارشناس اقتصادی

علامه محمد بن محمود ملقب به شمس‌الدین آملی از علما و محققان بزرگ شیعه در قرن‌های هفتم و هشتم هجری در کتاب نفایس‌الفنون چنین آورده که: «کیمیا؛ عبارت است از معرفت کیفیت تغییر صورت جوهری با جوهری دیگر و تبدیل مزاج آن به تطهیر و تحلیل و تعقید و مانند آن و آن را اکسیر و صنعت نیز خوانند.» بر اساس این تعریف شاید بیراه نباشد اگر بگویم نقش کیمیا در علم قدیم معادل همان نقش مدیریت در سازمان‌های امروزی است. اگر دریافتی درست از نقش مدیریت در سازمان داشته باشیم، می‌توانیم بگوییم مدیر در سازمان می‌تواند همان اعجازی را ‌کند که کیمیا در عهد قدیم؛ یعنی ایجاد تغییرات جوهری در سازمان. اگر چنین برداشتی از مدیریت در سازمان صحیح باشد، سوال دیگری ایجاد خواهد شد و آن اینکه چرا در ایران کیمیای مدیریت، کمیاب است؟ و چرا این عنصر نتوانسته بسان کیمیا در سازمان‌ها عمل کند و به نقش خود جامه‌عمل بپوشاند؟ همواره از خود پرسیده‌ام که جوان ایرانی برای برگزیدن روش‌های مدیریت در کسب و کار و تبدیل‌شدن به یک کارآفرین واقعی چه فردی را باید الگوی خود قرار دهد؟ او از کدام مدل مدیریتی بهره خواهد گرفت؟ اگر از جوان ایرانی بخواهیم که چند مدیر موفق را نام ببرد او چه می‌کند آیا در فهرست او نامی از مدیران موفق ایرانی دیده خواهد شد؟ آیا اصلا جوانان ایران اعتقادی به موفقیت مدیران ایرانی دارند؟ چه میزان از آنان باور دارند که می‌توان به‌دور از رانت و رابطه و بر اساس صداقت و سختکوشی به موفقیت رسید؟ اگر از جوانان ایرانی عبور کنیم و در حلقه مدیران امروزین سازمان‌ها و شرکت‌های ایرانی همین سوالات را طرح کنیم چه پاسخی خواهیم یافت؟ آیا آنها قادرند الگویی برای موفقیت ارایه دهند؟ و در مرحله بعد آیا مراکز پژوهشی و دانشگاهی ما توانسته‌اند مدلی یا الگویی از مدیریت بر اساس داشته‌هایمان ارایه دهند؟ مگر نه اینکه ما معتقدیم با کاوش در گوشه‌گوشه ایران‌زمین می‌توانیم فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی را با تمام وجودمان لمس کنیم! آیا بر اساس همین فرهنگ غنی و قوی توانسته‌ایم روش یا منش مدیریتی ارایه کنیم؟ آیا ما تعریف دقیق و مشخصی از شاخص‌های موفقیت داریم؟ زمانی که اداره سازمان یا شرکتی را به مدیری می‌سپاریم چگونه می‌توانیم موفقیت آن مدیر را اندازه‌گیری کنیم؟ به گمان من کیمیای توسعه چیزی جز مدیریت نیست، شرکت‌ها و سازمان‌های غربی هم پس از دستیابی به این کیمیا توانستند موتور توسعه خود را روشن کنند. آنها هر چه بر اثرات این کیمیا واقف‌تر شدند، مسیر توسعه را هموارتر کردند و به توسعه بیشتر نایل شدند. بنابراین می‌توان گفت: تفاوت جامعه توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته هم منابع تولید، در میزان ثروت و چیزهایی از این دست نیست، تفاوت اصلی در مدیریت است. حتی می‌توان گفت که مشکلات اقتصادی در جوامعی مانند ایران ریشه اقتصادی ندارد ریشه اصلی مشکلات ضعف مدیریت است نه ضعف اقتصاد. اینکه چرا در جوامع توسعه‌یافته تا این حد بر مدیریت تاکید می‌شود؛ اینکه چرا برای انتخاب و انتصاب مدیران دقت لازمه صورت می‌گیرد؟ و اینکه چرا تکنیک‌های مختلف برای سنجش و ارزیابی مدیران پس از انتخاب یا انتصاب ایجاد شده؟ هیچ‌کدام اتفاقی نبوده و نیست. آنها متوجه بودند که اگر مدیریت نظم یابد، سایر عوامل هم به نظم خواهند آمد. آنها دانستند که با مدیران قوی و کارآمد است که می‌توان چشم امید به توسعه و پیشرفت دوخت. مساله این نیست که مدیریت در ایران‌زمین پدیده نایابی باشد، مساله این هم نیست که ایرانی نتواند مدیر کارآمدی باشد مساله این است که عنصر مدیریت در کسب و کار؛ آنچنان که باید هنوز نتوانسته وزن توسعه را بر دوش بکشد! و تا زمانی که این کیمیا در عرصه کسب و کار کمیاب باشد، نمی‌توان انتظار رشد و توسعه موزون را داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.