|

«دلسوزی دلاورانه» برای نفت

رضا زندی . روزنامه‌نگار

توافق جامع ایران با شش قدرت جهان به تعیین «واژه‌ها» رسیده است. از مهم‌ترین واژه‌های این سند برای ایران، «لغو کامل تحریم‌ها» است؛ کلیدی که می‌تواند زنجیرها را از پای «اقتصاد ملی» باز کند تا روزمرگی مردم «کم‌رنج‌تر» شود. واضح است که صیانت از «دستاوردهای ملی» هم، از ماموریت‌های فرزندان ایران در وین است. 1- رویارویی «واقع‌بینانه» با سختی‌ها، گام نخست برای عبور «کم‌هزینه» از آنهاست. با همین فرضیه بود که وزیر نفت در افتتاحیه نوزدهمین نمایشگاه نفت تهران، تحریم‌ها را «شر»ی دانست که باید از آن «خلاص»ای جست. در عین حال تاکید کرد که برای سخت‌ترین شرایط برنامه‌ریزی کرده است. هم اجرای درست سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را برآورنده آرزوهایش دانست هم بر ایستادگی جلو رانت‌جویان پای فشرد. 2- در نمایشگاه نفت امسال دیگر مانند سال‌های پیش، معاون اول رییس‌جمهوری نبود که بدون بازدید از نمایشگاه، تعداد شرکت‌های خارجی شرکت‌کننده را در «میلیارددلار» ضرب کند، بعد بگوید آماده است به همان میزان قرارداد نفتی با شرکت‌کنندگان خارجی منعقد کند! آن‌وقت کدام شرکت خارجی؟! نامش را هم بگذارند مبارزه با تحریم! بی‌آنکه صلاحیتی سنجیده شده باشد. بی‌آنکه امکانی بوده باشد! یکی از نقاط روشن نمایشگاه نوزدهم، سخنرانی افتتاحیه وزیر نفت بود. بی‌حاشیه و به‌دور از شعار. سیاست‌های کلان وزارتخانه‌اش را به‌صورت کاربردی گفت و پروژه‌ها را برای مخاطبانش دسته‌بندی کرد. 3- همه «ایرانیان مسوول» و همه «مسوولان دلسوز»، از اینکه می‌بینند «سرمایه ملی»شان از جیب دیگری خارج می‌شود «زجر» می‌کشند. خواه این سرمایه از چاه گاز شیخ‌نشین قطر فوران کند، خواه از چاه‌های نفت «عراق». بر اساس آخرین گزارش ماهانه اوپک، عراق ماه گذشته میلادی روزانه سه‌میلیون‌و298هزار بشکه نفت تولید کرده است. ایران چطور؟ دومیلیون‌و769هزار بشکه در روز. حکایت برداشت چندبرابری قطر از گاز میدان مشترک پارس‌جنوبی هم چونان خورشید عیان است. وزارت نفت می‌خواهد چهارساله تولید نفت را از میادین مشترک با عراق و از میدان‌های موجود در خشکی، یک‌میلیون بشکه افزایش دهد. همچنین 17 فاز پارس‌جنوبی را ظرف سه‌ونیم‌سال به نتیجه برسان.
اگر شرایط به‌سرعت عادی نشود این اهداف قطعا محقق نمی‌شود. با فرض تغییر شرایط هم باید ظرفیت‌های کشور استادانه فعال شود تا شاید بتوانیم به این هدف‌ها نزدیک شویم. 4- کاش «بابک زنجانی»‌ها نبودند. کاش اختلاس‌های سه‌هزارمیلیاردی وجود نداشت. کاش هرروز خبری از یک رانت‌خواری تازه به گوش نمی‌رسید. آن‌وقت عظمت کار تولیدکنندگان و صنعتگران «باشرف داخلی» در شرایط سخت تحریم «پشت غبارها» نمی‌ماند. بخشی از مردم هم در برابر انصراف از یارانه‌ها موضع نمی‌گرفتند که «انصراف دهیم که عده‌ای لفت‌ولیس کنند؟!» 5- وزارت نفت برای افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز، باید علاوه بر جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تکنولوژی روز شرکت‌های نفتی بین‌المللی، از تمام ظرفیت پیمانکاران و صنعتگران داخلی استفاده کند. اما یک اصل ویژه باید به این روند الصاق شود؛ «رانت‌جویی ممنوع»، «ویژه‌خواهی، قدغن». مناقصه‌ها باید شفاف برگزار شود. بر اساس توانمندی‌های آزموده‌شده. فساد بابک زنجانی‌ها نتیجه پنهانکاری‌هاست. «کاسبان تحریم» در پستو رشد می‌کنند. تحریم برای آنها «شهد» است! همه مسوولان نفتی باید با روشن‌کردن فضای کار، عرصه را برای استفاده از توانمندی‌های داخلی بالیاقت هموارتر کنند.«با تمام وجودم از کسانی که بخواهند شرافتمندانه کار کنند حمایت می‌کنم و از کسانی که بخواهند با رانت زندگی کنند به‌هیچ‌وجه حمایت نمی‌کنم.» این را وزیر نفت در افتتاحیه نمایشگاه نوزدهم گفته است. 6- هرچند حضور شرکت‌کنندگان بزرگ خارجی و کمپانی‌های بین‌المللی نفتی در نمایشگاه نفت تهران، چونان چندسال قبل، تحت‌تاثیر تحریم‌ها محدود بود اما چینی‌ها همچنان بیشتر از سایر خارجی‌ها در نمایشگاه دیده می‌شدند. سیاست محکم‌بودن در برابر چینی‌ها در حوزه نفت و گاز باید ادامه یابد. وزیر نفت چندی پیش پیمانکار چینی میدان آزادگان جنوبی را «خلع ید» کرد. معنی ندارد چینی‌ها در عراق خوب کار کنند و برای ایران «ناز» کنند! حضور نمایندگی‌های ایرانی شرکت‌های آن طرف آبی در سالن شرکت‌های خارجی هم از آن ماجراهای «فضا پرکن» هر ساله است. 7- هرساله نمایشگاه نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی تهران محل نمایش دستاوردهای صنعتی و حتی دیپلماسی ایران است. هر قدر دستگاه دیپلماسی خوب کار کند وزن «بین‌المللی بودن» نمایشگاه هم سنگین‌تر می‌شود. جدا از نقص‌های امسال قابل ذکر سازماندهی نمایشگاه، یکی از نکات مشهود، تغییر گفتمان آن بود؛ گفتمانی که صداقت داشت و تاثیر تحریم‌ها را نفی نمی‌کرد. تحریم‌ها را کاغذ پاره نمی‌دانست و در عین حال به هیچ‌وجه تسلیم تحریم نبود. 8- این هشدار جدی است که اگر در چهار سال پیش‌رو در زمینه افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز، همچنان از همسایگانمان عقب بمانیم، شاید بیش از یک ربع قرن لازم باشد تا جایگاه خود را بازسازی کنیم. البته اگر تا آن روز نفت و گازی در میادین مشترک برایمان گذاشته باشند! پس، امروز واقعا نیازمندیم دیپلماسی خوب کار کند و توانمندی‌های داخلی به‌صورت جدی و شرافت‌مندانه در صحنه باشند. به دلسوزی دلاورانه نیاز مبرم داریم نه دلواپسی‌های ظاهری. در این‌باره راست و چپ، اصولگرا و اصلاح‌طلب هم نداریم. کشتی ذخایر ملی نفت و گاز متعلق به «همه» است. 9- وزیر نفت بالاخره به مسکو رفت و در اجلاس مجمع جهانی انرژی سخنرانی کرد؛ اجلاسی که پنجشنبه و جمعه گذشته با حضور تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بزرگ برگزار شد. زنگنه در این اجلاس به‌دلیل مذاکره تهران و مسکو برای صادرات نفت در برابر کالای روسی، مورد توجه رسانه‌ها بود. هم می‌توان از اهرم مذاکره با روس‌ها در تعامل با غربی‌ها سود جست، هم لازم است از مذاکره با غربی‌ها برای امکان صادرات گاز به اروپا، از روی میز روسیه «برگه برد» کشید. دیپلماسی نفتی، میدان غلتیدن به هیچ سو نیست. 10- در شرایط تحریم نمی‌توان درباره بازارهای جدید نفت و گاز، حرف تازه‌ای داشت. اگر فشارها برداشته شود و تولید گاز در پنج سال آینده افزایش یابد، با این شرط که مصرف بی‌ضابطه داخلی کنترل شود، آنگاه می‌توان گفت اروپا مقصد صادراتی استراتژیکی برای گاز ایران خواهد بود. هر چند روسیه مانع بزرگی در این راه است. اگر اروپا، امروز بر سر بحران اوکراین آنقدر که می‌خواهد، نمی‌تواند در برابر روسیه سرسخت باشد یکی از دلایل مهمش صادرات گاز روس‌ها به قاره سبز است. شرکت گازپروم به تنهایی حدود 30درصد گاز اروپا را تامین می‌کند. چرا ایران در آینده این اهرم را در اختیار نداشته باشد؟! طبیعی است که روس‌ها موافق این ایده ایران نباشند. 11- «ایران با مجموع ۴۰۰میلیارد بشکه ذخیره نفت و گاز متشکل از ۳۴میلیاردمترمکعب گاز طبیعی و ۱۵۷میلیارد بشکه نفت خام بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان را در اختیار دارد. بر این اساس، ایران به‌طور جدی به‌دنبال کسب موقعیتی متناسب با ذخایر نفت و گاز خود در میدان‌های بین‌المللی است.» این را زنگنه در اجلاس مجمع بین‌المللی انرژی (IEF) گفته است. کاش مذاکره‌کنندگان وین هرچه سریع‌تر سند امضاشده تفاهم جامع ایران و شش قدرت جهانی را بالا بگیرند تا ایران بتواند جایگاه واقعی‌اش را در بخش نفت و گاز دنیا به دست آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.