|

مذاکره هسته‌ای و معمای «روبیک»

با از سرگیری مذاکرات شش قدرت جهانی با ایران با هدف رسیدن به یک توافق جامع هسته‌ای، مقامات آمریکایی در تلاش برای تقلیل انتظار عمومی برای رسیدن به توافق نهایی تا ضرب‌الاجل اواسط تابستان هستند. در عصر روز اول مذاکرات در ژنو، یکی از مقامات عالیرتبه آمریکا، این مذاکرات پیچیده را با حل‌کردن مکعب «روبیک» مقایسه کرد و نسبت به خوشبینی گسترده و روزافزون اخیر برای رسیدن به توافق تا 20 جولای (30 تیرماه) هشدار داد. این مقام ارشد آمریکا در نشست مطبوعاتی قبل از جلسه سه‌شنبه گفت: «ما می‌خواهیم [به یک توافق جامع] تا 20 جولای دست پیدا کنیم. ممکن است این اتفاق بیفتد... شما می‌توانید 98درصد این انتظار را داشته باشید، اما ممکن است دو درصد باقیمانده به توافق نینجامد و در عمل هیچ نقشه جامعی وجود نداشته باشد.» او ادامه می‌دهد «من مطالب زیادی از شما مبنی بر خوشبینی همگانی مردم خوانده‌ام و فکر می‌کنم که این خارج از کنترل است.» چرا مقامات آمریکایی در تلاشند تا از این خوشبینی عمومی بکاهند و هرروز سخن بر سر آن در میان کارشناسان فنی در حال بیشترشدن است؟ بخشی از دلایل چنین اظهارنظرهایی به ظرافت‌های دیپلماتیک برمی‌گردد. واقعیت این است که این مذاکرات در بردارنده فهرست بلندبالایی از مسایل پیچیده و دیدگاه‌های مختلف است. روی میز مذاکره همه‌چیز وجود دارد؛ از مقدار اورانیوم تا چرخش تعداد سانتریفیوژها و اینکه تحریم‌ها علیه اقتصاد ایران به چه میزان و سرعتی باید برداشته شوند. اما جدا از این واقعیت دیپلماتیک، دیگر دلایل بیشتر سیاسی هستند. در یک‌سو، کاخ سفید، می‌خواهد برای مقابله با جمهوریخواهانی که در توانایی اوباما برای حل این بحران تشکیک می‌کنند، پروژه سختگیری [علیه ایران] را عملی کند. مقامات آمریکایی مرتبا تاکید می‌کنند که از نظر آنان «توافق‌نکردن» را در قیاس با یک «توافق بد» ترجیح می‌دهند. با این توصیف‌ها، ناکامی در رسیدن به توافق در میان این موج گسترده خوشبینی- و تنها یک ماه قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا- می‌تواند ضربه محکمی به سیاست خارجی اوباما باشد. به احتمال زیاد شکست در این مذاکرات، باعث شدت‌گرفتن اظهار نظرهای حزب مخالف علیه اوباما خواهد شد. تبلیغاتی حاکی از این ادعا که مذاکره راه به جایی نمی‌برد و تنها به ایران اجازه می‌دهد تا جاه‌طلبی‌های هسته‌ای خود را پیش ببرد.توافق اولیه به‌دست‌آمده در سال گذشته بین ایران و شش قدرت- آمریکا، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان- اجازه می‌دهد تا ضرب‌الاجل 20 جولای برای شش‌ماه دیگر تمدید شود. برخی از تحلیلگران بر این باورند که عدم موفقیت آمریکا در مذاکرات در شرایط فعلی و با وجود خوشبینی‌ها می‌تواند به‌صورت بالقوه مسوولیت‌های سیاسی گسترده‌ای برای اوباما و دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا داشته باشد. یکی دیگر از متغیرها اسراییل است. اوباما و قدرت‌های غربی درگیر در مذاکرات می‌خواهند همزمان با توافق با ایران، اعتماد اسراییل را نیز جلب کنند. وزیر امورخارجه فرانسه خطاب به کمیته یهودی - آمریکایی بر ثبات قدم فرانسه تاکید کرد. فابیوس گفته است: «تا جایی‌که به ایران مرتبط می‌شود، انرژی هسته‌ای برای مصارف داخلی، بلی. بمب اتم خیر.»او تاکید می‌کند فرانسه توافق اولیه ماه نوامبر را با تلاش برای تعلیق بیشتر آنچه «فعالیت‌های مشکل‌ساز» ایران می‌نامید تقویت کرد. موضع فرانسه در جریان مذاکرات ژنو باعث شد تا اسراییلی‌ها از فرانسوا اولاند رییس‌جمهور فرانسه در جریان دیدار نوامبر گذشته از اسراییل، همچون یک قهرمان استقبال کنند. ممکن است همه این سختگیری‌ها به جهت مهیا‌سازی افکار عمومی برای ناکامی این مذاکرات در زمان کنونی باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.