گام نهایی و منافع ملی
جاوید قربان اوغلی مدیر کل پیشین وزارت خارجه
حساسیت مذاکرات موسوم به «گام نهایی» بر کسی پوشیده نیست. همه طرفهای مذاکرات در گروه 1+5 از دشواری این مرحله سخن گفتهاند و با نگاهی به همین موضوع، گزینه «تمدید مذاکرات» برای «حداقل 6 ماه» را از گمانهزنیهای خود کنار نگذاشتهاند. اگر مذاکرات قبلی و توافق اولیه که در سوم آذر سال گذشته به دست آمد جادهای کوهستانی فرض شود، مذاکرات گام نهایی گردنههای باریک و پر پیچ و خم همان راه است که امکان ریزش بهمن و حوادث دیگر در آن متصور است. این دور از مذاکرات، پیچیدگیهای خاصی بهویژه در حوزه حقوق بینالملل دارد که نیازمند تدبر در تمامی واژهها، جملهها و مفاهیم حقوقی نه براساس برداشت ما بلکه براساس برداشتهای حقوقدانان و صاحبنظران حقوق بینالملل است. بر همین اساس، گویا تمامی طرفهای مذاکره با حداکثر ظرفیت خود، به میدان مذاکرات گام گذاشتهاند. نیمنگاهی به فهرست همراهان «وندی شرمن» مذاکرهکننده ارشد آمریکا نشان میدهد که کارشناسان قابلی در زمینه مسایل تحریمها، «انپیتی» و حقوق بینالملل را با خود دارد. البته دکتر ظریف هم چند ماه قبل با فراخوان برای استفاده از نظرات حقوقدانان، اعلانی بر پیچیدگی و نیاز به خردجمعی و
استفاده از مشاوران حقوقی برای این کار داشت. با توجه به این مقدمه به نظر میرسد گمانهزنیهایی که بر احتمال عدم توافق فوری در گام نهایی و نوشتن متن اشاره دارد، نباید دور از ذهن باشد و اعلام عدم حصول توافق کامل در این دور، نباید به معنای شکست آن تلقی شود. همه میدانند با توجه به حساسیتها برای طرف «1+5» و طرف ایرانی، عبور از این «گردنه» نیازمند مذاکرات بسیار فنی است که خوشبختانه دکتر ظریف و تیم همراه وی نیز به این نکته واقف هستند. در این میان نکتهای که لازم است مورد اشاره قرار گیرد، هماهنگی و انسجام کامل، حداقل در محور غربی ششکشور طرف مذاکره یعنی فرانسه، ایالات متحده، آلمان و انگلستان است. . این هماهنگی به طور طبیعی کار تیم کشورمان را که باید یکتنه از حقوق ملت بزرگ ایران دفاع کند، دشوارتر میکند. با اینحال تبحر، تجربه و هوشمندی دکتر ظریف و تیم همراه ایشان و بهرهگیری از حقوقدانان شاخص بینالملل بهعنوان بازوهای دکتر ظریف، در پیشبرد مذاکرات موثر خواهد بود. نکته دیگر اینکه بههرحال حصول به توافق، نیاز دوطرفه است. اینطور نیست که فقط ایران برای عبور از تحریمها و عادیشدن روند فعالیت هستهای با راهبرد
مذاکرات به دنبال بازگرداندن امید به اردوگاه داخلی باشد. آمریکا، بهویژه شخص اوباما و تیمی که به مذاکرات اعزام کرده و همینطور اروپا نیاز دارند تا برای ارتباط با کشوری با ثبات در خاورمیانه ناآرام و البته برای اعلام صلحآمیزبودن فعالیتهای هستهای ایران به تندروهای خودشان، مذاکرات را به نتیجه برسانند. اتهامات واهی در اینباره به ایران، بیش از گذشته کارکرد خود را از دست داده است. باید در انتظار «سیگنالهای اولیه» از منابعی که به تیم مذاکرهکننده دسترسی دارند ماند.اگر در آنسو، طرف غربی به طور متحد عمل میکند پس ما نیز در داخل باید با درک درست از این مساله، به آن بهعنوان پروژه ملی نگریسته و با وفاق ملی و اجماع نخبگان و پشتیبانی افکار عمومی از مردان هستهای که در این کارزار حضور دارند، از دخالتدادن سلایق شخصی و خدای نکرده گرایشهای باندی پرهیز کنیم. تیم مذاکرهکننده مورد وثوق عالیترین سطح تصمیمگیرندگان نظام هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.