|

ابطحی، پورنجاتی و برهانی مرند از «اردیبهشت تئاتر» و آشنایی مردم با هنرهای نمایشی می‌گویند

یک‌ماه در سال هم، غنیمت است

عسل عباسیان

چند سالی است به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دومین ماه سال، «اردیبهشت تئاتر» نامگذاری شده و در هر روز از این ماه، تلاش‌هایی صورت می‌گیرد تا عموم مردم، در جای‌جای ایران و نه فقط در پایتخت، تئاتر ببینند و با جادوی هنر نمایش آشنا شوند. اتفاقی که موافقانش، بیش از مخالفانش به نظر می‌رسد، چراکه اغلب افراد معتقدند هر فرصتی که به تئاتر داده می‌شود را باید مغتنم شمرد و از آن بهره گرفت. روز شنبه مراسم اختتامیه اردیبهشت تئاتر در طاق‌بستان برگزار می‌شود. «احمد پورنجاتی» به‌عنوان یکی از مدیران فرهنگی دوره اصلاحات، نظر در خور توجهی در این‌باره دارد: «به نظر من با توجه به گستره نسبتا محدود مخاطب در حوزه هنرهای نمایشی به دلایل گوناگون که بیانش نیازمند مجال گسترده‌تری هست هر کاری که به‌نوعی بتواند زمینه ارتباط و آشتی لایه‌های بیشتری از جامعه را با هنر نمایشی فراهم کند، باید با خوشامدگویی و استقبال مواجه شود. البته نباید ساده‌اندیشانه تصور کرد که ایجاد یک فرصت در یک برهه زمانی تقویمی، شبیه آنچه در این ماه مطرح شده، با عنوان «اردیبهشت تئاتر»، می‌تواند نوعی دگرگونی بنیادین برای هر عرصه هنری فراهم کند. به نظر من مسوولان باید چاره‌ای برای کاهش نابسامانی‌های زیرساختی و برداشتن موانعی که گاه به‌گونه‌ای سلیقه‌ای موجب خدشه‌دار شدن انگیزه‌های کوشندگان در عرصه تئاتر شده بیندیشند و همچنین با گسیل بیش از پیش حمایت‌های مادی و معنوی، این عرصه را مورد توجه قرار دهند و به خصوص به استعدادهای بسیار توانمند و روزآمدی که برای ارایه کارهای نو در عرصه هنر نمایش در کشور ما وجود دارد فرصت فراهم کنند.» او نقش رسانه ملی را بسیار موثر تلقی می‌کند: «البته من به‌عنوان کسی که آگاهی نسبی از نقش رسانه در زمینه‌های مختلف فرهنگ عمومی دارم، برداشتم این است که صداوسیما به‌ویژه در چندسال اخیر در زمینه هنر نمایش بسیار کم کاری کرده، پیش‌ترها تله‌تئاتر یا تئاتر تلویزیونی یکی از عرصه‌هایی بود که کام مخاطبان را با این ژانر هنری آشنا می‌کرد و بسیاری از کسانی که تئاتر تلویزیونی را تماشا می‌کردند انگیزه بیشتری داشتند که با حضور در سالن‌های تئاتر و تماشای نمایش بر صحنه از این هنر استفاده کنند. به نظر من «اردیبهشت تئاتر» و به تعبیر بهتر بهار هنر نمایش باید حاصل بهره‌گیری از تمام امکانات و توانایی‌های دستگاه‌های رسمی هنری کشور و به طور مشخص وزارت ارشاد و صداوسیما باشد.» «نادر برهانی مرند» هم یکی از موافقان این ماجراست. او درباره این موضوع می‌گوید: «از آنجایی که در کشور ما مخصوصا در شهرستان‌ها ماجرای تئاتر برای مدیران نه تنها جدی نیست بلکه در مواردی هم، کمی شوخی است (البته به غیر از برخی مدیران که با توجه به شناخت و ابتکارشان احترام تئاتر و خانواده تئاتر را نگه می‌دارند) معمولا در حوزه تئاتر شهرستان اتفاقات موثری صورت نمی‌گیرد. با این وجود «اردیبهشت تئاتر» فرصت مغتنمی است که دغدغه مدیران (حتی دغدغه اداری‌شان) این باشد که به این خانواده و بخش مهم فرهنگ احترام بگذارند. اینکه فقط یک‌ماه به تئاتر شهرستان اهمیت داده شود و بعد فراموش شود جای درنگ دارد اما به نظرم ناسپاسی است اگر همین یک روزنه کوچک را هم با نقدهایمان ببندیم. نه‌تنها باید همین یک ماه را جدی بگیریم بلکه باید آن را تعمیم بدهیم به همه فصل‌ها و ماه‌ها که نهایتا به جایی می‌انجامد که مدیران ما در حوزه فرهنگ و هنر مخصوصا در شهرستان‌ها تئاتر را جدی بگیرند و بدانند تئاتر می‌تواند در بخش فرهنگ کنشگری کند.» «برهانی‌ مرند» به‌عنوان فردی که بیرون گود نایستاده و خودش از نزدیک شاهد ماجراست، درباره اهمیت این رویداد می‌گوید: «با چنین برنامه متمرکزی برای اجرا در شهرستان‌ها در این یک ماه، به مرور تولیدگران احساس انگیزه می‌کنند و با مخاطبانشان بهتر ارتباط می‌گیرند. در مملکتی که بودجه تئاتر ناچیز است انتظارمان نباید زیاد باشد. برای آشنایی توده مردم با تئاتر، چاره، ازدیاد سالن‌های تئاتر در شهرهای مختلف است اما به این معنا نیست که «اردیبهشت تئاتر» را تعطیل کنیم چون شاید تاثیر کمی بر روند آشنایی عموم مردم با تئاتر دارد. باید کوچک‌ترین فرصت‌ها را مغتنم شمرد.»«محمدعلی ابطحی» یکی از سیاستمدارانی است که به‌طور جدی تئاتر می‌بیند. جالب آنکه از سه، چهارسال پیش که به داستان‌نویسی روی آورده، مدام نمایش‌های مختلف را دنبال می‌کند. او درباره برگزاری «اردیبهشت تئاتر» در شهرستان‌ها چنین نظری دارد: «تئاتر در شهرستان‌ها خیلی غریب است و نیروهای شهرستانی هم نسبت به تئاتر حس خیلی خوبی دارند. اما متاسفانه بسیاری از کسانی که در شهرستان‌ها علاقه‌مند تئاتر هستند امکان دیدن تئاتر را ندارند، چون سالنی وجود ندارد و گروه‌های خوب مورد حمایت قرار نمی‌گیرند و هنردوستان شهرستانی همیشه از دیدن تئاترهای خوب محروم بودند. به همین دلیل این جابه‌جایی گروه‌ها و رفتنشان به شهرستان‌ها برای اجرای تئاتر حتی یک‌ماه در سال، فکر واقعا خوبی است. در این موارد بهترین راه این است که چهره‌های شناخته‌شده تئاتر پیشقدم شوند و شاید بهتر باشد که به‌جای اینکه یک‌ماه را به این موضوع اختصاص دهند، به صورت ادواری در طول سال این اتفاق بیفتد. به‌وجودآمدن تنوع زمانی در اجرای این تئاترها، این جریان را موفق‌تر خواهد کرد. اگر به خواست هنرمندان این زمان تقسیم شود و در طول سال، با توجه به تفاوت‌های جغرافیایی و فصلی این اجراها صورت گیرد، اتفاقی بسیار موفق‌تر را شاهد خواهیم بود.» «ابطحی» در پاسخ به این سوال که آیا «اردیبهشت تئاتر» راه‌حل موثری برای فراگیرشدن هنرهای نمایشی هست یا خیر می‌گوید: «در مجموع تئاتر یک هنر توده مردمی نیست و بیشتر هنری است که آدم‌های فرهیخته‌تر می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند، ضمن اینکه امکانات کشور امکانات فراگیری برای مساله تئاتر نیست. محدودیت‌هایی مثل سالن، امکان گسترده‌شدن را از این هنر سلب می‌کند اما به گمان من مهم‌تر از فراگیرشدن، این است که گروه‌های تئاتری شاخص مدام کار کنند تا با عرضه کار با‌کیفیت، تئاتر همان مخاطبان پروپاقرصش را از دست ندهد.» با این اوصاف باید دید در سالی که نیمی از نامش به «فرهنگ» اختصاص دارد، مدیران عزمی برای گسترده شدن بیش از پیش تئاتر دارند یا می‌خواهند طبق روال سال‌های گذشته به همین یک‌ماه بسنده کنند؟ برای پاسخ‌گرفتن، باید 10 ماه دیگر منتظر بمانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.