|

پرچم‌های پدران

نسرین رضایی . روزنامه‌نگار

ارتش در«حمص» پرچم سوریه را برافراشته است. این همان تصویری است که روز پنجشنبه با اعلام این خبر که «حمص» به‌کنترل نیروهای دولتی در آمد، در خبرگزاری‌ها منتشر شد. بازپس‌گیری «حمص» که قلب جنگ داخلی خونین سوریه است به معنای پیروزی نسبی رییس‌جمهور اسد در پیکاری سه ساله است. اما این مطمئنا به معنای آن نیست که سوری‌ها به زودی روی صلح و آرامش را خواهند دید. اندکی پیش‌تر بود که «انیسه» از فرزندش خواست تا مانند پدر باشد و در حفظ قدرت همچون پدر عمل کند. بشار هم به حرف مادر گوش داد. «انیسه مخلوف» از زمان حیات همسرش حافظ اسد، از نزدیک‌ترین چهره‌های مشاور در حکومت محسوب می‌شد و از مهم‌ترین چهره‌های موثر در روحیه‌دادن به حافظ اسد برای اداره کشور بود. جنگ داخلی در سوریه برای مادر، همان تکرار تاریخ بود. او این‌بار به جای پدر در کنار پسر بود. آن زمان، بحران، 27روز طول کشید. همه چیز در دوم فوریه 1982 از «حمص» و«حماء»، پایگاه اصلی «اخوان‌المسلمین »، آغاز شد. مردم شهر «حماء» علیه حافظ اسد به قیام پرداخته بودند. چیزی عایدشان نشد جز سرکوب. بشار اسد، به هنگام فاجعه «حمص» و «حماء» در خارج از کشور در رشته چشم‌پزشکی تحصیل می‌کرد و هیچکس فکر نمی‌کرد که او وارث حکومت پدر شود چراکه حافظ اسد در آن دوران دیگر فرزندش باسل را برای حکومت پس از خود آماده می‌کرد. درگذشت باسل در یک سانحه رانندگی میراث حکومت خانوادگی را به بشار سپرد. اما آنچه در دوران بشار رقم خورد جنگی بود که عمق آن به فاجعه 30سال پیش بسیار نزدیک بود. جنگی که تاکنون تعداد زیادی را به کام مرگ کشانده است. بشار حتی افسران بازنشسته‌ای را که در دوران پدر وی حافظ اسد در سال 1982 در شهر «حماء» حضوری فعال داشتند برای مهار اعتراض‌ها به خدمت فراخواند. در آن زمان، قیام اخوانی‌ها که برای بسیج اهل سنت علیه حزب بعث شکل گرفته بود، تنها به این خاطر ناکام نماند که حافظ اسد با قدرت تمام نیروی هوایی و زمینی خود را برای برخورد با معترضان به کار برد. بلکه عدم فراگیرشدن آن حرکت به دلیل خودداری اهل سنت در دمشق و سایر شهرهای بزرگ برای پیوستن به قیام اخوان‌المسلمین، عامل مهمی ‌بود که به حکومت اجازه داد شورش را مهار کند. در آن هنگام، جدا از طبقات شهری و سکولار سنی که به ندای «اخوان‌المسلمین» برای قیام علیه حزب «بعث» پاسخ ندادند، اقلیت‌های مذهبی نیز در کنار اسد باقی ماندند تا حافظ بتواند از بحران عبور کند. امروز اما شاید دلیل بازپس‌گیری حمص، اصلی‌ترین پایگاه مخالفان سوری تنها غلبه و توان بالای نیروهای دولتی نبود. عدم اتحاد مخالفان و ظهور گروه‌های دیگری چون «القاعده» و «داعش» عامل مهمی در شکست اپوزیسیون بود. افراطیونی که دست به کشتار و غارت زدند و به مردم عادی هم رحم نکردند و ناظران را برای حمایت و پشتیبانی هراساندند. اینکه حمایت از آنها به معنای حمایت از تروریست‌ها و کمک به قدرت گرفتنشان در منطقه است. اما 27 روز کجا و سه سال کجا... بشار، «حمص» را که پایگاه اصلی مخالفان بود، پس گرفته است و این شاید به معنای پیش‌رفتن به سمت پایان ماجرا برای نیروهای دولتی سوریه در مقابل مخالفان باشد. پسر می‌تواند به آینده امیدوار باشد، اگر مانند پدر عمل نکند و تدبیری برای ریشه‌یابی اعتراض‌ها و درمان آنها بیندیشد. ریشه اصلی و قدیمی مخالفت‌ها، افزایش نقش علویان در نظام سیاسی سوریه و افول قدرت سیاسی و اقتصادی اهل تسنن است. شاید بهتر باشد بشار از همین حالا فکری به حال این چالش‌ها کند؛ وگرنه، نارضایتی‌ها، روزی دیگر و جایی دیگر، سر باز خواهند کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.