جای خالی کتاب در سبد کارگران
نمایشگاه کتاب مخاطب خاص ندارد، اصولا در کنار همه صفتهای «بینالمللی»، «استانی»، «منطقهای» و... کتاب وصله جوری است که هیچجور ناجور نمیشود. اما آیا کمرنگبودن حضور اهالی اقتصاد و صنعت در بازارگرمی اینروزهای نمایشگاه کتاب دلیلی بر این است که آنها جزو جامعه کتابخوان کشور به حساب نمیآیند؟ پاسخ به این پرسش را به فعالان این عرصه واگذار کردیم تا بگویند در لایههای مختلف جامعه چه میگذرد. آیا یک کشاورز، یک کفاش، یک قصاب شاغل در کشتارگاه علاقهای به شنیدن اخبار نمایشگاه کتاب دارد؟ آیا اصولا اهل مطالعه هستند؟ در پاسخ به این سوالها، «حسین مقدمنیا» رییس اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی حرفهای خوبی برای گفتن دارد اما پاسخش در یک کلام خلاصه میشود: «کشاورزهای ما امروز خیلی اهل مطالعه نیستند» و چراییاش را میشود هم به خاطر مشغلههای اقتصادی دانست و هم اینکه خیلی در جریان اتفاقاتی که اطرافشان میگذرد قرار نمیگیرند: «30میلیون کشاورز داریم در حدودا 60هزار روستا. چندنفر از اینها در جریان هستند که نمایشگاه کتاب راه افتاده؟ آیا سیستم منسجمی هست که به آنها این اخبار را منتقل کند و علاقهشان را برانگیزد؟» بهگفته او
در قشر تحصیلکرده کشاورزی هم وضع به همین منوال است: «وقتی 130هزار مهندس کشاورز ما بیکار هستند چه رغبتی برای حضور در نمایشگاه کتاب دارند؟ مطالعه میکنند؛ طبیعتا همه آنهایی که تحصیلات دارند به خاطر علمآموزی بهسمت کتاب میروند اما در همین حد.» «حسن احتشام» - رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران - خودش از چهرههای دانشگاهی است و ارتباطش با کتاب و مطالعه بینیاز به تایید. او اما بر خلاف مقدمنیا، نگاه مثبتی به حضور فعالان تولید و تجارت در نمایشگاه کتاب دارد: «من خودم را از کتاب و نمایشگاه کتاب جدا نمیدانم، میروم که بهروز شوم چون در عرصه فعالیتهای تجاری و تولیدی، به روز بودن رمز موفقیت است.» اما میگوید که اتحادیهها و نهادهایی از این دست نمیتوانند به زور از جامعه متبوع خود بخواهند با کتاب و مطالعه ارتباط برقرار کنند: «توجه به کتاب و کتابخوانی به نظرم امری است که بستگی به تحصیلات افراد دارد. توجه در بین آنها بیشتر است و در نهایت اتحادیه میتواند در قالب بخش آموزش، مشوق اعضای خود در این حوزه باشد.» «مقدمنیا» میگوید هر بار به برنامهای با حضور کشاورزان دعوت شده، به چشم خود دیده که کشاورزان کهنسال بالای سن
میآیند و حرفشان را با شعری سروده خود یا از شاعران مشهور کشور آغاز میکنند و نتیجه میگیرد که توجه به ادبیات نه فقط در بین کشاورزان که در بین همه مردم این کشور در اولویت قرار دارد اما منتقد سیستمی است که مانع از ایجاد تشویق به مطالعه در قشرهای تولیدگر جامعه شده است: «اگر انتظار داریم که کشاورزان بیایند نمایشگاه کتاب یا به طور کلی به مساله کتابخوانی بپردازند باید در این زمینه برنامه داشته باشیم. حتی به نظرم اگر شبکهای تلویزیونی به نام کشاورز داشته باشیم میتوانیم به بهبود سرانه مطالعه در این قشر از جامعه امیدوارتر باشیم. بدون چنین سیستم منسجمی نمیتوان توقع داشت در کشور فرهنگسازی اتفاق بیفتد.» روزگاری افتخار شاعران و نویسندگان این بود که کتابهایشان را مردم روستایی و کارگران میخوانند، امروز اما وضع فرق کرده، نمایشگاه کتاب که گل سرسبد بازار مطالعه و نشر کتاب است با قیمتهای آنچنانی کتاب در پایتخت نشسته و گویی چندان رغبتی به حضور در میان قشرها و طبقهها و شهرهای مختلف ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.