|

گزارش میدانی «شرق» از غرفه‌های دانشگاهی نمایشگاه کتاب

آن خط‌ زرد رنگ

دنیا عیوضی: ایستگاه مترو شلوغ این‌روزهای شهیدبهشتی و مسافرانی که مقصدشان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران است؛ مسافرانی که خود را آماده کرده‌اند که مسافت طولانی و راهروهای پیچ‌درپیچ را با صدها پله بالا و پایین کنند تا کتاب بخرند؛ تصویری که آدم را یاد دوران دانشجویی‌اش می‌اندازد. دانشجویی که از ابتدای ترم زوج سال تحصیلی‌اش انتظار آغاز نمایشگاه کتاب را می‌کشد تا فهرست بلندبالای رفرنس‌ها و منابع معرفی‌شده استادانش را با بن و تخفیف دانشجویی نمایشگاه بخرد. روزهای میانی نمایشگاه است و خبری از ازدحام و شلوغی‌های سال‌های پیش نیست. از روی نقشه محل «ناشران دانشگاهی» با رنگ‌زرد مشخص شده است؛ مسیری با مناظری‌ از دانشجویان که با کوله‌پشتی و بطری ‌آب در دست روی چمن نشسته‌اند؛ دانشجویانی که ناراحتی از تمام‌شدن مبلغ بن و باقی‌ماندن تعداد بالای کتاب‌های فهرست خریدشان را در نگاه آنها می‌توان خواند. غرفه‌های دانشگاهی خارج از شبستان، کنار «ناشران کودک و نوجوان» و سالن‌های 13 تا 21 را شامل می‌شوند، راهروهای تودرتوی چیده‌شده کنار هم که به گفته ناشرانش اگر در نیم‌طبقه بالای شبستان که عملا بدون استفاده مانده قرار می‌گرفت؛ شاید ظاهر و نظم بهتری می‌داشت. بر اساس آیین‌نامه نمایشگاه کتاب «10درصد» تخفیف برای تمامی ناشران و «60هزارتومان بن‌خرید کتاب» برای ناشران دانشگاهی درنظرگرفته شده است؛ طرحی که امسال به‌دلیل افزایش 30 تا 50درصدی قیمت کتاب چندان مورد استقبال نبود. استقبال صفر راهرو‌های بخش دانشجویی با چادر و نرده از هم جدا شده‌اند. خانمی با مانتوی فرم با صدای بلند می‌گوید: «با 30درصد تخفیف از کتاب‌های ما خرید کنید.» از او می‌پرسم همه 10درصد تخفیف می‌دهند شما چرا 30درصد؟ جواب می‌دهد: «فروشمان در این چندروز پایین بود تخفیف را برای جذب مشتری بیشتر کردیم!»مرد غرفه‌داری که کارتش روی سینه‌اش آویزان است می‌گوید: «استقبال مخاطب نسبت به سال‌های قبل صفر است. وضعیت اقتصادی روی استقبال از خرید کتاب اثر دارد. آدمی که در خرج شکمش مانده کتاب نمی‌خرد. این چندروز شنیده‌ام که تمام غرفه‌های دانشگاهی از فروششان رضایت نداشتند. این بخش از نمایشگاه محل خرید دانشجو است، دانشجو هم که با این قیمت‌ها نمی‌تواند کتاب بخرد. همه دانشجویان ناراحتند که مبلغ بن کفاف خرید کتاب‌هایشان را نمی‌دهد.» آقایی میانسال که در غرفه‌اش کتاب می‌خواند می‌گوید: «امسال سرمان خلوت بود. موقعیت مکانی غرفه‌های دانشگاهی مناسب نیست، فضای خوبی به ما ندادند، متراژ غرفه ما پارسال 30متر بود امسال 13متر. البته از این نظر که همه ناشران دانشگاهی کنار هم قرار دارند خوب است. اما بهتر بود به این بخش بیشتر فضا دهند. چون بخش پرمخاطبی است. از طرفی زمان نمایشگاه هم برای دانشجو چندان مناسب نیست. دانشجو تا این وقت از ترم کتاب‌هایش را خریداری کرده اگر هم نخریده باشد، با این مبلغ ناچیز بن فقط می‌تواند دو یا سه‌تا کتاب بخرد.» وارد راهروی رشته‌های مهندسی می‌شوم خانمی جوان ناهار می‌خورد و می‌گوید: «من سال پیش نبودم. در مجموع خوب است اما خب وضعیت تهویه و غذا اگر مناسب‌تر بود، بهتر بود.»بخش کتاب‌های معماری و ساختمان از گران‌ترین کتاب‌های دانشگاهی است. دانشجوی پسری که دستش کیسه‌های کتاب است، می‌گوید: «کاش برای هر رشته یک مبلغ بن در نظر می‌گرفتند، ما با 60هزارتومان فقط می‌توانیم یک کتاب بخریم. تازه 30تومانش را هم خودمان دادیم.»از دختری چادری می‌پرسم: «ثبت‌نام برای بن راحت بود؟» می‌گوید: «نه افتضاح بود، سه‌ یا چهار روز وقت داشتیم ثبت‌نام کنیم. دیگه هم وقت ندادند، تازه چند تا از دوستام آخرش نتونستن بن بگیرند.»پسری که از شهرستان برای نمایشگاه آمده، می‌گوید: «صبح ساعت‌شش آمدم هفت‌غروب هم برمی‌گردم. قیمت‌ها خیلی بالا بود، آدم نمی‌دونه به کی گله کنه. دستگاه کارتخوان‌ها هم همش خراب است. از این همه راهی که آمدم پشیمانم.»وقتی در حال صحبت با مسوول یکی از غرفه‌ها هستم، چند دانشجو از کنارم رد می‌شوند، می‌گویند از ما خبر بگیر. می‌گویم: «معلومه گله دارید؟ یکی از آنها می‌گوید: «ما بچه‌های دانشگاه تهرانیم و هیچ کداممان موفق به گرفتن بن نشدیم، کلی راه رفتیم تا غرفه‌های دانشگاهی را پیدا کنیم. تابلو‌های اطلاع‌رسانی خیلی عجیب‌وغریب بود. قیمت کتاب‌ها خیلی‌خیلی بالا است. آدم عصبی می‌شود.» دوستش می‌گوید: «ما که بن نداریم ولی اگرم داشتیم با این مبلغ دوتا کتاب درسی می‌شد خرید.» از دانشجویی که گوشه‌ای نشسته و کتاب‌هایش را نگاه می‌کند، می‌پرسم. هر سال نمایشگاه می‌آیید؟ می‌گوید: «تقریبا. امسال ولی انگار خلوت شده از نظر من این مزیت است. شلوغی نمایشگاه آدم را اذیت می‌کند.» ادامه می‌دهد: «نمی‌دانم چرا کارتخوان‌ها خراب است. تعمیر آن مگر کاری دارد؟ بسپارند دست یکی از دانشجویان مهندسی درستش کند.»به دنبال گلایه‌های دانشجویان از افزایش قیمت‌ها از ناشران راجع‌به‌ دلیل آن پرس‌وجو می‌کنم. گرانی کاغذ که از چندماه پیش آغاز شده بود، به بازار کتاب نیز سرایت کرده و قیمت برخی از کتاب‌ها در بازار بین 30 تا 50 درصد افزایش یافته است که قیمت برخی از انواع کتاب در خیابان انقلاب که به نوعی مرکز کتابفروشی در پایتخت محسوب می‌شود، دستکم 30درصد افزایش یافته و این افزایش در مورد برخی کتاب‌ها حتی به 50درصد هم می‌رسد. این افزایش قیمت به‌ویژه در مورد کتاب‌های دانشگاهی و کنکوری محسوس‌تر از سایر کتب بوده است. گرانی کاغذ در حالی به بازار کتاب سرایت کرده که وعده‌های داده‌شده از سوی مسوولان درباره کنترل قیمت کاغذ در بازار در حد حرف باقی مانده است. به‌تازگی نیز وزیر ارشاد در پاسخ به سوالی درباره دلیل کاهش‌نیافتن قیمت کاغذ، مسوولیت این کار را به گردن وزارت صنعت، معدن و تجارت انداخت. یکی از ناشران در این زمینه گفت: «اصلی‌ترین دلیل گران‌شدن کتاب، افزایش قیمت کاغذ بوده که طی چندماه گذشته فشار زیادی را روی شرکت‌های انتشاراتی و کتابفروشی‌ها وارد کرده است. البته در این بین حق‌تالیف‌ها نیز بیشتر شده است.» وی ادامه داد: «ما هم دوست نداریم کتاب با قیمت بالا به دست مردم برسد، اما در حال حاضر واقعا چاره‌ای جز این نداریم.»گفته‌های ناشران از فروش کم امسالشان در نمایشگاه و گفته‌های خریداران کتاب از توان کمشان برای خرید کتاب در حالی است که محمد اللهیاری، معاون اجرایی بیست‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، در نشست رسانه‌ای بیست‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که عصر روز جمعه، دوازدهم اردیبهشت‌، در نمایشگاه کتاب برگزار شد، به مقایسه تراکنش‌های خرید در نمایشگاه امسال و سال گذشته پرداخت و گفت: «در سال گذشته مدت‌زمان یک تراکنش پنج‌ثانیه بود امسال این مدت به یک ثانیه کاهش یافته است. سال گذشته در روز اول هشت‌هزارو810تراکنش داشتیم و امسال در روز اول 25هزارو912تراکنش داشته‌ایم. همچنین در سال گذشته تراکنش‌های روز دوم 95هزارو689 مورد بوده اما امسال این رقم به بیش از 128هزار مورد رسیده است. سال گذشته در دو روز اول دوهزارو780میلیاردتومان خرید از طریق کارت‌های اعتباری در نمایشگاه انجام شده و امسال این رقم نزدیک به پنج‌میلیاردتومان بوده است. فروش‌های نقدی نیز دست‌کم پنج‌برابر این تراکنش‌ها است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.