|

فصلی در حاشیه «بخشش» و درخواست «گذشت»

علی‌اکبر قاضی‌زاده

یک متهم به قتل، چندروز پیش با یکی از خبرنگاران شناخته‌شده حوادث، مصاحبه‌‌ای کرده و از بستگان یک زن و شوهر کشته‌شده، خواسته است او را ببخشند تا اعدامش نکنند. گرفتن بخشش به اندازه خود فرآیند بخشش و شاید به اندازه کار بخشیده‌شدن، با‌شکوه و زیباست. مردمان خردمند، از کشتن، به هر شکل که باشد، بیزارند. به همین سبب اهل هنر، اهل فرهنگ و اهل مطبوعات با بزرگواری و احساس تعهد نسبت به بد و خوب فضای پیرامونی خود، در این سال‌ها چند بار بر روند بخشش مجرمان «زیرتیغ» یعنی محکومان به اعدام و تلاش برای راضی‌کردن خانواده قربانیان، پا پیش گذاشته‌اند و در چند مورد موفق هم شده‌اند و این نشانگر احساس خوب آنان در برابر مفهوم زندگی است. نکته‌‌ای اما وجود دارد: ما، برای چند دقیقه حاضر هستیم، با در نظر‌گرفتن تمامی جنبه‌های این موضوع، خود را به جای پدر، مادر، همسر و بستگان کسانی بگذاریم که انتظار داریم متهم یا محکومی را ببخشند؟ قبول کنیم یک مادر، جوانی را که تنها پسرش را از بودن محروم کرده است، به آسانی نمی‌تواند ببخشد. من، همیشه آرزو کرده‌ام هیچ تنابنده‌ای در برابر چنین گزینشی، هرگز قرار نگیرد. افکارعمومی، بستگان مقتول را زیرمنگنه گذشت می‌گذارند و ما روزنامه‌نگاران وجدان جامعه را برای حمایت از این کار نیک، تشویق می‌کنیم. حال اگر آن بستگان راضی نباشند به این خواست گروهی از مردم تن در دهند، لابد نباید آنان را هوادار انتقام، بی‌گذشت یا زیاده‌خواه دانست. دوباره به یادتان می‌آورم: خود را به جای این بستگان بگذارید. شما اگر بودید، به آسانی می‌گذشتید؟ یک استدلال جالب هم همیشه از سوی متهم یا کسان او مطرح می‌شود. متهم یادشده به کسان دو مقتول گفته است: «... این فرصت شماست. با کشتن من، آنها زنده نمی‌شوند، اما دو بچه من آواره می‌شوند و خانم مریضم...» حرف جالبی است. اجازه دهید این منطق را برای جرم‌های دیگر هم به کار بگیریم: اگر من را مجازات کنند، اموال دزدیده شما برمی‌گردد؟ ... بدنامی از دخترتان دور می‌شود؟ ... آن چندهزار نفر که پولشان را برداشتم و گریختم، صاحب خانه می‌شوند؟ ... آن چندهزارمیلیارد پول مردم، به بیت‌المال برمی‌گردد؟ ... زیان آن کلاهی که از شما برداشتم و از هستی ساقطتان کردم، جبران می‌شود؟ پاسخ البته منفی است. این استدلال را اما اگر قانون بپذیرد، دیگر خلافکاران مانعی پیش‌رو نخواهند داشت. اشتباه نشود. کسانی که به‌خاطر بازپرداخت مهریه‌ای سنگین، چک‌بی‌محل که از روی ناچاری کشیده، به سبب قتل غیرعمد و پرداخت دیه زندانی هستند و... باید به آنها کمک کرد. جامعه و جامعه فرهیختگان در برابر این مشکلات باید آستین بالا بزنند و البته می‌زنند و بزرگوارانه چراغ اول همراهی را همین فرهیختگان روشن می‌کنند. نکته این است: کاری نکنیم که همت بزرگوارانه بزرگواران برای گروهی از مردم که نمی‌خواهند به پیامدهای خلافی که می‌کنند بیندیشند، فضای امنی پدید آورد که با عمل خود، چهره‌ای خشن از جامعه می‌سازند و گروهی را برای همه عمر دچار غم‌واندوه می‌کنند. بخشش را نثار کسانی کنیم که خود اهل گذشت باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.