|

جنگ نیابتی غرب و روسیه در «کیف»

اردشیر زارعی‌قنواتی: در جهان امروز وقایع تقریبا مشابهی در حال وقوع است که بعضی بر آن نام انقلاب و بعضی نیز نام تروریسم می‌گذارند. جدا از عنوان‌های جعلی یا یکجانبه اما به یقین و بدون هیچ پیش‌داوری جانبدارانه می‌توان گفت وقایع کنونی در کانون‌های بحرانی چون سوریه، اوکراین و تایلند که از سه منطقه جغرافیایی و حوزه‌های ژئوپلیتیک متفاوت هستند هیچ سنخیتی با انقلاب و دموکراسی نداشته و بیشتر در چارچوب وضعیت آنارشیک بین‌المللی و منافع ژئوپلیتیک هژمون‌های جهانی و منطقه در بستر غیردموکراتیک محیط داخلی قابل درک است. ناگفته و نانوشته درخصوص فاجعه سوریه و نقش عوامل داخلی و خارجی آن شاید دیگر وجود نداشته باشد و رصد تحولات این بحران را باید به صورت مصداقی و کنش‌های میدانی دنبال کرد. در شرق آسیا کشور فقیر تایلند در چنبره منازعه حامیان پادشاه - ارتش با دولت پوپولیست اما قانونی «یینگلاک شیناواترا»، هر چند که نخست‌وزیر را مجبور به انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودرس کرد اما مخالفان که از قبل خود را بازنده انتخابات می‌دانستند همچنان بر تعیین یک دولت انتصابی پای فشرده و با مسدودکردن مراکز دولتی و مقر دولت حتی با سازه‌های بتونی و مقابله مسلحانه با پلیس، کشور را به آشوب می‌کشند. اما در این بین موضوع اوکراین و بررسی تحولات این کشور حکایت غریبی است که تنها می‌تواند یادآور تحولات خونبار بالکان در دهه 90 میلادی و رقابت‌های دوران جنگ سرد باشد. دولت حاکم «ویکتور یانوکوویچ» به یقین ناکارآمد و دچار فساد گسترده همسان اسلاف خود در فردای فروپاشی شوروی و دوران حاکمیت انقلاب نارنجی است که تعریف واقعی ساخت سیاسی این کشور در طول بیش از دو دهه اخیر را مفهوم عینی می‌بخشد. تجمع صدها معترض شبه‌نظامی وابسته به حزب نئوفاشیست آزادی به رهبری «یوری سیوتیوک» در بین تظاهرکنندگان مخالف که سازوبرگ جنگی آنان از ادوات پلیس ضدشورش برتری دارد، پرتره واقعی همان تصاویری است که از تمام خبرگزاری‌های بین‌المللی و حتی خبرگزاری «یورونیوز» اروپایی حامی مخالفان که نقش شبکه خبری «الجزیره» قطر در پوشش مستقیم خبری ناآرامی‌های مناطق بحرانی عربی را پخش می‌کرد به نمایش گذاشته می‌شود. تا به امروز هرگز به لحاظ تجارب تاریخی از وقایع انقلابی و اصلاحی در سراسر جهان تصاویری که پلیس ضدشورش اینچنین در معرض حملات تهاجمی مخالفان قرار گرفته باشند، مشاهده نشده بود که تلفات نهاد قدرت هم‌تراز یا حتی بیشتر از معترضان باشد. بنا به گزارش وزارت کشور اوکراین در این درگیری‌ها حدود 349 نفر از نیروهای پلیس زخمی و در بیمارستان بستری شده‌اند که 70 نفر از آنان با گلوله مجروح و 9 نفر نیز با شلیک مستقیم گلوله کشته شده‌اند. در اردوی مخالفان نیز چند صد زخمی و 16 کشته برجای مانده است که میزان بالای تلفات دو طرف نشان‌دهنده عمق فاجعه است که هم‌اینک در اوکراین جریان دارد. خشونت‌های خیابانی روز سه‌شنبه بعد از استعفای دولت و تصویب لایحه عفو عمومی که تمام بازداشت‌شدگان حوادث اخیر را شامل شد، درست در زمانی که بحث اصلاحات قانون اساسی در پارلمان آغاز شد، اتفاق افتاده است. همزمانی این حوادث با سفر «ویتالی کلیچکو و آرسنی یاتسنیوک» دو نفر از رهبران مخالفان یک روز قبل از آن به آلمان و دیدار با «آنگلا مرکل» صدراعظم و وزیر امور خارجه این کشور برای رایزنی درخصوص تحولات اوکراین با توجه به رقابت مسکو - برلین بر سر حوزه نفوذ در این کشور ماهیت نقش آلترناتیوی عنصر خارجی در بطن این بحران را نشان می‌دهد. بدون شک با توجه به مستندات آشکار می‌توان پذیرفت که تحولات منازعه‌جویانه اوکراین فاقد برنامه و ذات کنش طبیعی در حوزه سیاسی - اجتماعی داخلی بوده و بیشتر متاثر از یک رقابت ژئوپلیتیک منطقه است. واکنش فوری «فرانک اشتاین مایر» وزیر امور خارجه آلمان، خانم «کاترین اشتون» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی و همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در تهدید و محکوم‌کردن یکجانبه دولت یانوکوویچ به‌عنوان مسبب حوادث روز سه‌شنبه، با توجه به شواهد موجود و تصاویر روشن از صحنه‌های درگیری دقیقا نشان می‌دهد که آنچه در اوکراین می‌گذرد یک رقابت ژئوپلیتیک و بازی حذفی در قبال دولت‌های ناهمسو با غرب بوده است. اصرار مخالفان تا سرحد ورود به جنگ داخلی و تجزیه کشور به بهانه پیوستن به اتحادیه اروپایی در شرایطی که تجربه ناکام انقلاب نارنجی وجود دارد و بحران ضد اتحادیه در اروپای شرقی و کشورهای جنوب اروپا در حال اوج‌گرفتن است، حکایت از روندی غیرطبیعی دارد که در کانون آن «فاشیسم اقتصادی» آلمان قرار گرفته است. آنچه امروز در اوکراین می‌گذرد نه یک معمای سیاسی است و نه یک آنارشیسم کودکانه اجتماعی، بلکه دقیقا ترسیم یک میدان منازعه ژئوپلیتیک و نشست‌های«یالتا»گونه بین بازیگران داخلی و حامیان خارجی جهت تعیین حوزه نفوذ در یک محیط قوام‌نیافته سیاسی - اجتماعی معنا و مفهوم خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.