|

بحران سیاسی در اوکراین

مدت سه‌ماه است که ناآرامی‌ها گریبان کی‌یف و میدان «استقلال» این کشور را گرفته است. معترضان می‌گویند تا زمانی که اوکراین به اتحادیه اروپا ملحق نشده و تغییرات سیاسی موردنظرشان در قانون اساسی لحاظ نشود همچنان این اعتراضات را ادامه خواهند داد. اما سوالی که مطرح می‌شود این است که به چه دلیلی هزاران‌نفر از معترضان زندگی خود را در گرو مطالبات سیاسی به خطر انداخته و در مقابل دولت به‌شدت در برابر آن مقاومت کرده و به سرکوب مخالفان در سطحی وسیع می‌پردازد. شاید جواب به چند سوال بد نباشد. چه چیزی باعث تشدید اعتراضات شد؟ در بطن این اعتراضات موضوع قراردادی تجاری در میان است. به مدت یک‌سال است که رییس‌جمهور این کشور در برابر امضای این قرارداد تجاری و تاریخی با اتحادیه اروپا مقاومت می‌کند و در21نوامبر سال گذشته میلادی تصمیم به تعلیق مذاکرات با اتحادیه اروپا گرفت. دلیل عقب‌نشینی یانوکوویچ از امضای این قرارداد چیست؟ او دلایل متعددی برای این کار داشته. ازجمله می‌توان به مخالفت روسیه با امضای این قرارداد اشاره کرد. روسیه اوکراین را به اعمال تحریم‌های تجاری تهدید کرده است. به علاوه در زمینه خطوط لوله گاز، چنانچه اوکراین به اتحادیه گمرکی روسیه ملحق شود، تخفیف‌های تجاری ویژه‌ای در زمینه قیمت گازطبیعی به اوکراین تعلق خواهد گرفت. آیا دلایل دیگری نیز در پس این بحران سیاسی وجود دارد؟ بله. دلیلی شخصی در این زمینه وجود دارد، در حدود دوسال پیش نخست‌وزیر پیشین اوکراین، یولیا تیموشنکو، رقیب سیاسی و سرسخت یانوکوویچ، به‌دلیل اتهام سوءاستفاده از مقام خود در زمینه قرارداد گاز به هفت‌سال زندان محکوم شد. طرفداران تیموشنکو می‌گویند که او برای انجام معالجات پزشکی باید به خارج از کشور اعزام شود. از طرف دیگر اتحادیه اروپا خواستار اقدامی در زمینه رسیدگی به پرونده این نخست‌وزیر پیشین است اما اوکراین از انجام آن سر باز زده است. چه فرد یا گروهی اپوزیسیون را هدایت می‌کند؟ پاسخی که در اینجا می‌توان داد این است که تنها یک فرد یا گروه مسوول آن نیست. شناخته‌شده‌ترین فرد، قهرمان جهانی سابق بوکس به نام ویتالی کلیتچکو است. او سردمدار اتحادیه دموکراتیک در حزب اصلاحات است اما اپوزیسیون فراتر از کلیتچکو است. حتی شاید بتوان به نام آرسنی یاتسنیوک هم اشاره کرد. چه کسی در برابر این برخوردها مقصر است؟ پاسخ به این سوال بستگی به آن دارد که از چه کسی پرسیده شود. دولت انگشت اتهام را به سوی معترضان گرفته، از طرف دیگر اپوزیسیون، دولت را مقصر می‌داند. صرف‌نظر از آنکه چه فرد یا گروهی مقصر ایجاد چنین بحرانی در این کشور است، چند روز اخیر خونین‌ترین روزها در اوکراین اعلام شده است. روند این اعتراضات به چه صورت درخواهد آمد؟ اعتراضات خیابانی‌ای که درماه نوامبر سال گذشته به بهانه امضای قرارداد تجاری آغاز شد تبدیل به جریانی بسیار حساس شده، مطالبه‌ای که در آن یانوکوویچ با تنگنایی مواجه است که احتمال تغییر قدرت و همچنین تغییر قانون اساسی در آن وجود دارد. مساله دیگری نیز در این میان وجود دارد، اوکراین کشوری که بزرگ‌ترین خط مرزی بین روسیه و اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهد در گرو تقابل میان روسیه و غرب قرار گرفته. در نتیجه این کشور اروپای شرقی در بطن موجی اعتراض‌آمیز و ضددولتی است که مشابه آن در طی 10سال اخیر مشاهده نشده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.