|

لطفا امسال آمار ندهید!

علی‌اصغر سیدآبادی

فردا جمعه است و جمعه‌ها شلوغ‌ترین روز نمایشگاه کتاب است. جمعه روزی است که خانواده‌ها دور هم هستند و یکی از بهترین تفریحات برای اهل کتاب، بازدید خانوادگی از نمایشگاه کتاب تهران است که هم فال است و هم تماشا. یکی از ویژگی‌های اصلی نمایشگاه کتاب تهران نسبت به نمایشگاه‌های دیگر هم امکان حضور خانوادگی است. نمایشگاه‌های بزرگ کتاب در دنیا بیشتر گردهمایی‌های تخصصی هستند تا فضایی برای تک‌فروشی کتاب. نمایشگاه کتاب تهران یک‌جور شکل بومی‌شده نمایشگاه‌های بزرگ بین‌المللی کتاب است. شاید به‌خاطر عدم دسترسی به کتابفروشی‌هایی که بیشتر کتاب‌های منتشرشده را ارایه می‌کنند، چنین کارکردی پیدا کرده است و ناشران دیده‌اند عجب چیزی است این‌جور نمایشگاه که سرمایه را در چندروز برمی‌گرداند، به‌جای اینکه دست‌کم هفت، هشت‌ماه منتظر باشند. اما خب همین ویژگی به نظر برخی زیان‌هایی هم برای صنعت نشر دارد. کتابفروش‌ها معمولا با نمایشگاه میانه خوبی ندارند. به نظر آنها به‌جای اینکه مردم را تشویق کنیم، در طول سال کتاب بخرند و مشتری کتاب باشند و مشتری‌های کتاب را اضافه کنیم، 10روز با هزینه‌های زیاد فضایی فراهم می‌کنیم و سروصدا راه می‌اندازیم تا همان مشتری‌های ثابت به‌جای سرزدن به کتابفروشی‌ها به نمایشگاه بروند. هزینه و فایده هم که بکنیم، به‌نسبت بودجه‌ای که دولت صرف می‌کند، برگشتش چندان زیاد نیست. این انتقاد را خیلی از کارشناسان به نمایشگاه کتاب تهران مطرح کرده و گفته‌اند که فروشگاه بزرگ کتاب تهران است نه نمایشگاه. با این حال با توجه به ضعف‌های زیرساختی در توزیع کتاب، این شیوه در ایران با استقبال روبه‌رو شده است و مردم کتابخوان با آن مانند جشن کتاب برخورد می‌کنند و مدیران دولت هم تا پارسال در مقام صاحبان جشن (اگر اهل شوخی باشیم، می‌توانیم بگوییم) احتمالا دم در می‌ایستادند و خوشامد می‌گفتند و تعداد را می‌شمردند و در پایان مصاحبه می‌کردند و آمارهایی از بازدید‌کنندگان و فروش کتاب عرضه می‌کردند، که آدم انگشت‌به‌دهان می‌شد که واقعا در کشور ما این‌همه آدم نمایشگاه رفته‌اند و این‌همه کتاب خریده‌اند و اگر این است پس چرا هنوز شمارگان کتاب چنین است و وضعیت نشر چنان؟ حالا با توجه به اینکه امسال رییس محترم نمایشگاه ابتکار به خرج داد یا به هر دلیلی در افتتاحیه نمایشگاه سخنرانی نکرد، می‌توانیم از او بخواهیم که ابتکار دیگری هم به خرج دهند و بگذارند برای یک‌سال هم که شده ما از تعداد میهمانان جشن و تعداد کتاب‌هایی که خریده‌اند بی‌اطلاع باشیم. این بی‌اطلاعی قطعا از آن اطلاع، دقیق‌تر و درست‌تر و مفید‌تر است. با این حال بد نیست که مدیران نمایشگاه و دیگرکارشناسان و اهل اندیشه در این حوزه به این انتقاد هم فکر کنند که واقعا نمی‌شود راهی پیدا کرد که کمتر به نهادهای مستقر صنعت نشر و به‌خصوص کتابفروش‌ها آسیب وارد شود؟ برای من به‌عنوان یکی از مشتریان همیشگی، هیچ‌وقت نمایشگاه جای کتابفروشی را نمی‌گیرد. یعنی نمی‌توانم کتاب تازه‌ای را ببینم و دلم بخواهد و چندماه صبر کنم تا زمان نمایشگاه برسد، اما این نکته را نیز نباید نادیده گرفت که ناشران در مسابقه «کتاب را به نمایشگاه می‌رسانم» شرکت کرده‌اند و چاپخانه‌هایی که در طول سال کار چندانی ندارند، از اواخر زمستان تا اواسط نمایشگاه سرشان شلوغ می‌شود. من خیلی با کار بزرگوارانی که خلقیات ایرانیان را کشف می‌کنند، رابطه‌ای ندارم وگرنه این یکی را به‌راحتی می‌توانستم به خلقیات ایرانی ربط بدهم و در کنار خواندن در شب امتحان و کار در روز آخر و خانه‌تکانی روز 29 اسفند و کلی چیزهای دیگر در یک‌دسته قرار بدهم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.