|

نگاه بیرون

مهم‌ترین انتخابات پس از سرنگونی صدام حسین در سال 2003، دیروز در عراق برگزار شد؛ انتخاباتی که می‌تواند نقطه آغازی نوین برای عراق باشد یا به عکس این کشور را بیش از پیش در تنش و ناکارآمدی غوطه‌ور کند. اما احتمالا نتیجه انتخابات برای آمریکا شانسی برای تعامل با رهبران عراقی و سرعت‌بخشیدن به اصلاحاتی که منافع آمریکا را در منطقه ثبات بیشتری دهد، فراهم خواهد آورد. منافع حیاتی آمریکا روی میز قمار است. عراق در میانه منازعات فرقه‌ای خاورمیانه قرار دارد. تنش در عراق بیش از هرچیز به منازعات فرقه‌ای بازمی‌گردد که استعداد ادغام با منازعات مشابه در سوریه و افراطی‌های دیگر را هم دارد که همه امنیت منافع آمریکا در منطقه و خارج آن را تهدید می‌کند. مهم‌ترین سوال انتخابات اکنون این است که آیا نوری مالکی دوره سوم نخست‌وزیری خودش را آغاز خواهد کرد یا خیر. با تلاش مالکی، خشونت کاهش یافت و در انتخابات 2010، غیرفرقه‌ای‌ها بر فرقه‌ای‌ها پیروز شدند اما اتفاقات سال‌های اخیر مالکی را به مسیری فرقه‌ای و خودکامه هل داد. عراق اکنون با تلاش قدرت‌های منطقه برای پرکردن خلاء خروج پیش از موعد نیروهای آمریکایی در سال 2011، از هم گسیخته است. به نظر می‌رسد ظهور سه سناریو از انتخابات پارلمانی محتمل باشد. اول اینکه مالکی دست بالا را به دست آورد و پارلمان بااکثریت شیعه و اقلیت سنی و کرد تشکیل شود. در نتیجه نزاع شیعه-سنی بالا می‌گیرد و کردها برای خودمختاری بیشتر می‌جنگند. دوم اینکه مالکی حدود 60 تا 90 کرسی به دست آورد. در این صورت هم تغییر مالکی آسان نخواهد بود. در سناریوی سوم، ائتلاف مالکی تنها چند کرسی بیش از سایر احزاب شیعه به دست خواهد آورد که تنها برای ممانعت دیگر رقبا از معرفی نامزد نخست‌وزیری کفایت می‌کند. در این صورت احتمالا عراق یک دوره بن بست سیاسی با نخست‌وزیری موقت مالکی را تجربه خواهد کرد. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- بعضی چیزها در انتخابات عراق واقعا متناقض است. گرچه همه کسانی که وضعیت عراق را رصد می‌کنند درباره مصیبت‌باربودن وضعیت کشور در چهارسال گذشته اتفاق‌نظر دارند، ولی هنوز هستند کسانی که نوری مالکی را بهترین گزینه برای تصدی نخست‌وزیری می‌دانند. حتی بعضی‌ها پا را فراتر گذاشته و می‌گویند او تنها کسی است که شایسته این مقام است. در هر صورت واقعیت غم‌انگیز این است که عراقی‌های کمی هستند که امروز شایستگی کمتری از مالکی برای نخست‌وزیری عراق داشته باشند. برخی مدعی می‌شوند که دور سوم تصدی مالکی، با توجه به بدترشدن اوضاع امنیتی احتمالا از دور دوم آن بدتر خواهد بود. حامیان مالکی اغلب می‌گویند نخست‌وزیر از سال 2008 به این‌سو در زمینه امنیت توسعه چشمگیری پدید آورده است. آنها می‌گویند درست است که مالکی از مخالفانش پیش افتاده است اما این به قیمت قربانی‌شدن نهادهای عراق تمام شده است. نخست‌وزیر کنترل همه نیروهای امنیتی را به دست گرفته و با تهدید همه مخالفان را وادار به تسلیم کرده است. او تصمیم‌گیری در وزارت‌های دفاع و کشور را انحصاری کرده است. احتمال اینکه مالکی نتواند اقبال عمومی لازم برای بازگشت به قدرت را پیدا کند، واقعا کم نیست. در سال 2010 که هنوز عراقی‌ها به قدرت و بی‌طرفی‌اش اعتقاد داشتند، محبوبیت او حدود 24درصد بود. به‌هرحال سیستم پارلمانی پیچیده و غیرکارای عراق به مالکی اجازه می‌دهد بر سر بقایش در پست نخست‌وزیری چانه‌زنی کند. به‌هرحال بخت او در این فصل انتخاباتی از همیشه کمتر است. سوال اساسی این است که رقبای او چگونه به این مساله واکنش نشان می‌دهند. وقتی آرا شمرده شود، آینده عراق به توانایی رهبران آن بستگی دارد که چطور با حذف عناصر نامناسب در راس حکومت، اتحادی پساانتخاباتی تشکیل دهند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.