|

حاشیه‌های روز اول نمایشگاه کتاب

فرزانه ابراهیم‌زاده: بیست‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران صبح روز چهارشنبه درهای خود را به روی مخاطبان باز کرد. گشایش نمایشگاه بیست‌وهفتم البته در اولین قدم با حرف‌ و حدیث‌هایی همراه بود. توقیف دو محموله کتاب از پاکستان، معطلی محموله کتاب افغانستان (میهمان ویژه نمایشگاه)، عدم‌ترخیص محموله کتاب از کشورهای انگلیس، آلمان و اسپانیا و آماده‌نبودن برخی غرفه‌ها از حواشی روز اول بود. همچنین حضور گشت ارشاد در سطح نمایشگاه در روز اول محسوس بود؛ درست یک روز بعد از آنکه رییس‌جمهور اعلام کرد اهل فرهنگ احتیاجی به گشت ارشاد ندارند و این جمله تیتر یک بسیاری از روزنامه‌های صبح کشور روی باجه روزنامه‌فروشی‌ها بود. تفاوت حضور گشت ارشاد در نمایشگاه بیست‌وهفتم با دوره‌های قبل در آن بود که برخلاف هر سال که ماموران نیروی انتظامی از روزهای سوم، چهارم در مصلا مستقر می‌شدند، روز چهارشنبه از ساعات اولیه بازشدن درهای نمایشگاه در همه ورودی‌های دوره نمایشگاه کتاب مستقر شده بودند و به خانم‌هایی که وارد نمایشگاه می‌شدند تذکر می‌دادند. این اتفاق در حاشیه بیست‌وهفتمین دوره نمایشگاه کتاب در حالی رخ داده است که با روی کارآمدن دولت اعتدالی یازدهم قرار بود حضور گشت ارشاد کمرنگ‌تر شود تا حدی که چندی قبل عبدالرضا رحمانی‌ فضلی - وزیر کشور - با اشاره به فضای بیمارستان‌ها، فضاهای فرهنگی، دانشگاه‌ها، فرودگاه‌ها و فروشگاه‌های بزرگ گفته بود: «گشت ارشاد نباید به این اماکن ورود پیدا کند.» البته حضور گشت ارشاد در نمایشگاه موضوع قابل پیش‌بینی‌ای بود؛ چراکه سیدعباس صالحی رییس نمایشگاه کتاب در نشست خبری از تدوین منشور اخلاقی نمایشگاه گفته بود و اینکه نمایشگاه، بازار مد و لباس نیست. غرفه‌های خالی مسوولان نمایشگاه اعلام کرده بودند آماده برگزاری نمایشگاه هستند. اما به نظر می‌رسد برخلاف صحبت‌های کمیته برگزارکننده، شرکت‌کنندگان و غرفه‌ها آماده نبودند. یکی از این غرفه‌ها غرفه ناشران پاکستانی بود که هنوز کتابی در آن‌ چیده نشده بود. علت خالی‌بودن این غرفه ظاهرا توقیف دو کامیون کتاب‌های ناشران کشور همسایه در گمرک شرقی در مرز سراوان بود. علیرضا ربانی از مدیران بخش بین‌الملل بیست‌وهفتمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به مهر گفته بود: «بر اساس اطلاع بنده، تا دیروز مسوولان ارشاد و قوه قضاییه و نهادهای امنیتی در سیستان‌وبلوچستان مشغول مکاتبه در مورد این مساله بودند و تا دیروز عصر این مشکل کماکان حل‌نشده، باقی مانده بود.» این اتفاق برای غرفه میهمان ویژه نمایشگاه یعنی افغانستان نیز افتاد و کتاب‌هایی که قرار بود در این غرفه به نمایش درآید به تهران نرسید؛ هر چند مسوولان محلی گمرک و ارشاد اسلامی سیستان‌وبلوچستان اعلام کرده بودند که روند اداری ترخیص این دو محموله کتاب در حال پیگیری و انجام است. اما مسوولان نمایشگاه کتاب درباره این موضوع ترجیح می‌دهند که حرفی نزنند. محمد الهیاری معاون فرهنگی نمایشگاه در تماس خبرنگار «شرق» درباره علت توقیف کتاب‌های افغانستان و پاکستان پاسخگویی را به محمدرضا وصفی مدیر بخش بین‌الملل نمایشگاه واگذار کرد. در تماس با وصفی نیز او پاسخگویی درباره وضعیت توقیف کتاب‌های همسایگان شرقی را به حجت‌الاسلام عباس دانشی مدیرکل ارشاد اسلامی سیستان‌وبلوچستان محول کرد که ایشان تلفن همراه خود را خاموش کرده بود. البته حجت‌الاسلام دانشی، پیش از تماس خبرنگار «شرق» با خبرآنلاین صحبت کرده و علت توقیف محموله کتاب پاکستان را «شایبه وجود کتاب‌هایی ضدشیعی و مخالف منافع ملی ایران» در آن دانسته بود. به گفته دانشی: «مسوولان ظاهرا گزارش‌هایی مبنی بر احتمال وجود کتاب‌های غیرمجاز و کتاب‌هایی که افکار ضدشیعی را ترویج می‌کند، گرفته بودند و به همین جهت برای بررسی بیشتر این محموله از طرف دستگاه‌های امنیتی متوقف شد. متاسفانه در این روند از اول کار بر عهده ما نبود، اگر بود این اتفاق‌ها نمی‌افتاد.» محموله کتاب‌های پاکستان البته در حالی در ‌گمرک متوقف شده بود که براساس قانون برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هیچ کتابی بدون تایید کمیته نظارت و ارزشیابی که برای کتاب‌های خارجی تشکیل شده است نمی‌تواند وارد غرفه‌ها شود. این کمیته نیز در خود نمایشگاه تشکیل شده و وظیفه‌اش بررسی کتاب‌های خارجی است. بر اساس ضوابط نمایشگاه عمده‌ترین موضوعی که در این کتاب‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد نداشتن مفاهیم ضدشیعی یا تفرقه‌انگیز و همچنین استفاده از نام جعلی برای خلیج‌فارس است. اما ترخیص‌نشدن کتاب‌های خارجی در ‌گمرک فرودگاه امام‌خمینی(ره) به دلیل مشکلات نرم‌افزاری هم یکی دیگر از دلایل آماده‌نشدن غرفه‌های خارجی بود. این اتفاقات در ‌گمرک در حالی رخ داد که امسال گمرک با ناشران خارجی همکاری زیادی داشته و عوارض گمرکی را از هر کتاب شش یورو به یک‌یورو کاهش داده بود. استقبال از مارکز در میان غرفه‌های ایرانی هم هنوز همه غرفه‌ها در نخستین روز نمایشگاه آماده نبودند و برخی از اسامی هنوز به سردر غرفه‌ها نخورده بود. با این همه روز نخست نمایشگاه با استقبال خوبی از سوی مخاطبان روبه‌رو شد. یکی از نویسندگانی که کتاب‌هایش با توفیق روبه‌رو شد گابریل گارسیا مارکز بود. در روز اول استقبال بازدیدکنندگان از دو قسمت «شبستان» و «کتاب‌های آموزشی» در مجموع بالاتر از سایر بخش‌ها بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.