|

یک قدم به پیش

وحید معتمدنژاد فعال فرهنگی

در حالی موعد برگزاری مهم‌ترین و بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی سال یعنی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران خواهد رسید، که همگان چشم‌انتظار تغییر و تحولی نه آنچنان شگرف که با اندکی شعف در حال‌وهوای موضوعات گوناگون کتاب به‌سر می‌برند. امسال صحبت از تحریف و تحریم عناوین نشر و ناشر در میان نیست و سال متفاوت‌گونه‌ای را از قول مسوولان در پیش‌رو داریم، سالی که تدبیر و امید در این حوزه هم نمودی عینی و خارجی دارد و این خود در حالی است که اخیرا وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر از پیشنهادی با این مضمون می‌دهد: «می‌توان با تمهیدات لازم برای چاپ کتاب، از سوی برخی از ناشرانی که سابقه تخلف ندارند یا نهاد و شخصیت‌هایی که نیاز به ممیزی و نظارت وزارت ارشاد ندارند، ممیزی را به خود آنها سپرد و این وزارتخانه بیشتر بر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی تمرکز کند.» اینچنین پیشنهاد‌ها و به‌نوعی نظرها چنانچه جامه‌عمل پوشیده و راه را بر هرگونه ناهمواری‌های این حوزه بزرگ فرهنگی هموار کند در جای خود بسیار نکوهیده و قابل تقدیر است در غیر این صورت دچار همان شعارزدگی‌های سیاسی تبلیغی می‌شود که در گذر زمان دست‌اندرکاران این حوزه از آن برای مقاصد خویش بهره می‌جویند. آنچه از مفاد این پیشنهاد برمی‌آید گونه‌ای از گشودن قفل‌هایی است که در سالیان گذشته بر در‌های فرهنگی زده شده و جامعه‌ای را از دریافت «آگاهی‌های فرهنگ‌شمول» محروم ساخته است. اینکه منظور و نظر وزیر محترم از بیان عباراتی چون «تخلف»، «نهاد» و «شخصیت» بر چه پایه و اساسی استوار است، از موضوعاتی است که می‌تواند در میان اهالی نشر در عین خشنودی بر ناخشنودی آنها نیز بیفزاید. چنانچه می‌دانیم، کاربرد چنین کلمات یا عباراتی، علاوه‌بر مفاهیم ماهوی آن در جامعه کنونی ما دربرگیرنده مضامینی سیاسی، فرهنگی با گرایش‌های دیگری است که با این حوزه هیچ سنخیتی ندارد و اعمال آن، موجبات نگرانی‌های دیگری را در این حوزه فراهم می‌کند. استفاده از این عبارات که همیشه بار سیاسی با خود داشته همیشه در جامعه ما با باری منفی همراه بوده است. این اقدامات جامعه را با سرخوردگی روبه‌رو کرده است از جمله نهاد‌ها و شخصیت‌های سیاسی و همچنین تخلفاتی که در هیچ حوزه‌ای، تعریفی خاص از آن به میان نیامده است. و اینکه با کدام ملاک و معیار از فلان انتشاراتی به‌عنوان موسسه‌ای پاک و فاقد تخلف نام برده شود یا فلان نهاد و شخصیت کدامند، جملگی از مفاهیمی کلی برخوردار بوده و این حوزه را بار دیگر با چالش‌های گوناگون مواجه می‌کند. بر این اساس وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی باید تعریفی روشن‌تر از کاربرد این عبارات در این حوزه ارایه داده تا از خلط موضوع، در افکار عمومی جلو‌گیری شود. ولی چنانچه این مفاهیم و عبارات در جهت فرهنگی و علمی و ادبی آن در این حوزه به‌کار آید، بسیار میمون و کارگشا خواهد بود و قدمی است برای پیشبرد اهداف عالی این حوزه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.