کتابهای خارجی ناشران
حسین سناپور
اینروزها که بعضی از معروفترین ناشرانمان (بهخصوص ناشران فعال در حوزه ادبیات) به بهانه نمایشگاه فهرست کتابهای تازهمنتشرشدهشان را اعلام میکنند، بیش از همیشه جنبه تاسفبار نشرمان خود را نشان میدهد؛ اینکه اغلب کتابهای این ناشران خارجی و ترجمه است و این یعنی اینکه نهفقط تولید فرهنگی و بهخصوص ادبی (بهخصوص برای من، که کارم ادبیات است) کاملا وارداتی است و تقریبا در انحصار نویسندههای خارجی، که حتی این روند گویا هیچ خیال معکوسشدن، یا دستکم تغییرکردن، ندارد. انگار از مسوولان دولتی فرهنگی گرفته تا ناشران و مترجمان و خوانندهها چندان اعتنایی ندارند که این محصولات فرهنگی چهمیزانش در خود ایران و از فکر ایرانیها تولید میشود و چقدرش ترجمه است، چقدرش میتواند انعکاس وضعیت فرهنگی خود ما باشد و چقدرش موضوعات کلیتری که برای ما ممکن است جالب باشند یا نباشند. فشار سانسور در این سالها بیشتر از تمام یکدهه پیش از آن ناشران را راغب کرده به نشر کتابهای خارجی. نپیوستن به کپیرایت و رعایتنکردن حقوق نویسندهها و ناشران خارجی هم دلیل دیگری است برای رغبت بیشتر ناشران به کارهای خارجی. اما آیا هیچکدام ما (نویسنده،
خواننده، ناشر، مسوول دولتی و غیردولتی) نمیخواهیم نگاهی به این فهرستها بیندازیم و ببینیم که از تولید فرهنگی روزبهروز داریم دور میافتیم؟ نمیخواهیم ببینیم که عمیقترین جنبههای فرهنگی ما را حتما و بهتر از هرکسی خودمان میتوانیم ببینیم و دربارهاش حرف بزنیم؟ آیا این فهرستهای پر از کتاب خارجی گویای این نیست که جریان عمده نشر ما با این اندک کتابهای ایرانیاش نمیتواند حامل جریانهای اصلی فرهنگی ما باشد و بسیاری از جنبههای زندگیمان دارد مغفول میماند؟ گمانم بهجز کسانی که مستقیم در کار تولید محصولات فکری هستند، دیگران اغلب راضیاند به این وضع. چون چرخه نشر بههرحال دارد میچرخد و عدهای هم در کارهای دولتی و غیرهشان دارند نان میخورند و انگار که هیچ مشکلی نیست. آیا واقعا مشکلی نیست؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.