گزارش «شرق» از تقسیم جنسیتی کرسيهاي «بهارستان»
سهم ناچیزحداکثر 5درصدی زنان
شرق: سيستانوبلوچستان مايه خير و برکت شد تا تابوي حضور زنان در سياست ايران در کنج شرقي کشور شکسته شود. نخست «ساميه بلوچزهي» شهردار کلات شد و بعدتر هم «معصومه پرندوار»، بهعنوان فرماندار شهرستان هامون منصوب شد؛ «زهرا اربابي» با حکم وزير کشور دولت روحاني، به سمت معاون توسعه مديريت و منابع انساني استانداري سيستانوبلوچستان منصوب شده و «حميرا ريگي» نیز در جايگاه فرماندار شهرستان قصرقند در جنوب استان فعاليت ميکند. حالا شايد فرصت مناسبي براي انديشيدن دوباره به مساله مشارکت سياسي زنان باشد؛ وعدهاي که در لابهلاي وعدههاي انتخاباتي «حسن روحاني» هم مورد تاکيد قرار گرفت و تا به امروز آنطور که مورد انتظار بوده، محقق نشده است. از انتصابهاي جسته و گريخته در دولت «تدبير و اميد» که بگذريم، تا چشم به هم بزنيم موعد انتخابات مجلس دهم فرا میرسد و از همين حالا بحث حضور و مشارکت زنان در مجلس مطرح شده است. اينکه آيا قرار است بازهم زنان در بهترين حالت، حضور پنجدرصدي در مجلس داشته باشند يا بناست اتفاق تازهاي بيفتد؟ «مرکز پژوهشهاي مجلس»، مطالعه تطبيقي درباره مشارکت سياسي زنان در 9 دوره از مجالس ايران
داشته که نتايج قابلتاملي دارد. نتايجي که نشاندهنده حضور بسيار کمرنگ زنان در عرصه مشارکت سياسي است. اين پژوهش چندان عميق به مساله عدممشارکت سياسي نپرداخته و صرفا به ارايه تصويري از آنچه در اين چند دهه اتفاق افتاده، بسنده کرده است. اما با اين حال همين اعداد و ارقام و جداول هم به خوبي نشان خواهد داد که زنان سهم اندکي از کرسيهاي مجلس داشتهاند و در ميان رقابتهاي سياسي مردانه از پيروزي در انتخابات و حضور در مجلس ماندهاند. تحليل فعاليت سياسي زنان در مجالس ايران از نخستين دوره تا مجلس نهم، نشان از آن دارد که در بهترين حالت، تعداد زنان نماينده از 14نفر افزايش نيافته - مجلس پنجم - و در همان بهترين حالت، تنها پنجدرصد کل نمايندگان مجلس را شامل ميشده است. اين در حالي است که بدون ترديد حضور درصد معقولي از بانوان در مجلس ميتواند در شناسايي بهتر آسيبهاي اجتماعي و خلأهاي تقنيني مرتبط با زنان و خانواده موثر باشد. همچنين فعاليت بيشتر احزاب و جريانهاي سياسي براي افزايش حضور بانوان در رقابتهاي انتخاباتي مجلس ميتواند گامي موثر براي افزايش حضور بانوان در مجلس شوراي اسلامي باشد؛ چنانکه بخش قابلتوجهي از
نمايندگان کلانشهر تهران بهدليل قرارگرفتن در فهرستهاي انتخاباتي احزاب و جريانهاي سياسي شناختهشده، موفق شدهاند به مجلس شوراي اسلامي راه يابند. تاکيد بر حضور نمايندگان زن در استانها در همين راستا احزاب بايد در ارايه فهرستهاي انتخاباتي به دو عامل تناسب و توزيع متوازن توجه کنند. از مجلس اول تا مجلس سوم، تمامي نمايندگان زن از کلانشهر تهران بودهاند. برنامهريزي مناسب احزاب و تشکلهاي سياسي براي حضور بانوان در ساير شهرهاي بزرگ به صورت غيرمستقيم آمار مشارکت مردمي در انتخابات مجلس را نيز بالا ميبرد. افزايش نمايندگان زن مجلس بهصورت مستقيم، اثرگذاري آنان بر روندهاي تقنيني و نظارت پارلماني را نيز افزايش ميدهد، براي مثال آنان ميتوانند سهم بيشتري را در کميسيونها يا گروههاي دوستي پارلماني داشته باشند. يکي از دلايل پايينبودن تعداد نمايندگان زن اين است که سابقه تصدي پستهاي اجرايي توسط کانديداهاي زن پايين بوده و به همين دليل حوزههاي انتخابيه بهويژه شهرهاي بزرگ شناخت کافي از پيشينه و عملکرد نامزدهاي زن مجلس ندارند. گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس تاکيد دارد: «از دلايل ديگر پايينبودن تعداد زنان
نماينده، آن است که تعداد داوطلبان زن براي حضور در رقابتهاي انتخاباتي مجلس پايين بوده. اين امر باعث ميشود نامزدهاي زن مجلس، سلایق کمتري از رايدهندگان را پوشش دهند، براي مثال بيشترين حضور زنان در رقابتهاي انتخاباتي مجلس، متعلق به مجلس هفتم بوده که در آن 827 کانديداي زن مشارکت کردند و کمترين حضور کانديداهاي زن در مجلس دوم با 32 نفر بوده است.» تعداد نمايندگان زن از متغيرهايي است که بر ميزان فعاليت آنان در صحن علني مجلس يا حضور پررنگتر در کميسيونهاي تخصصي تاثير ميگذارد. در نتيجه بخشي از عملکرد کيفي زنان نماينده متاثر از تعداد کرسيهايي است که در مجلس شوراي اسلامي به دست ميآورند. همچنين در گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، علت پايينبودن آراي زنان بهويژه در شهرهاي کوچک و غيرپايتخت اينطور تحليل شده: «آراي پايين زنان ميتواند به نگاه و انتظارات مردم از نماينده بهعنوان کارگزار حوزه انتخابيه در جذب امکانات مختلف دولتي براي آن شهر مرتبط باشد که اين امر را وظيفهاي مردانه ميدانند، در حالي که اگر وظيفه اصلي نماينده که همان تقنين و نظارت است مد نظر رايدهندگان قرار گيرد (که نياز به فرهنگسازي دارد)، ديگر تمايز
جنسيتي در تصميم آنها و انتخاب نمايندگان نقش نخواهد داشت يا به حداقل خواهد رسيد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.