|

ادامه مشکلات نشر

علی‌اصغر حداد

شرایط ممیزی کتاب در مدتی که از عمر دولت جدید می‌گذرد تغییر چندانی نکرده و اصل قضیه هنوز همان است که بود. گفته‌های وزیر ارشاد درباره صدور مجوز کتاب در حد حرف باقی مانده است و البته نباید از واکنش‌های برخی ناشران، نویسندگان و مترجمان هم غفلت کرد. وقتی صحبت حذف ممیزی و ارجاع مسوولیت به نویسندگان و مترجمان مطرح شد، برخی از مترجمان، نویسندگان و ناشران واکنش منفی به این پیشنهاد نشان دادند و به‌هرحال حل مساله از این‌سو هم پذیرفته نشد. اما به فرض اگر نویسندگان و مترجمان آماده پذیرش کامل مسوولیت کتاب‌هایشان هم می‌شدند، باز هم معلوم نبود که ارشاد توانایی حذف ممیزی را دارد یا نه. آن زمان که این صحبت‌ها مطرح بود، من در حاشیه ماجرا بودم و کسی با من صحبتی در این مورد نکرد. اما فکر می‌کنم پیشنهاد وزیر ارشاد پیشنهاد خوبی بود. به این مفهوم که به‌هرحال برخی از نگرانی‌های مربوط به خودسانسوری از بین می‌رفت. چرا که نویسندگان و مترجمان قطعا راحت‌تر می‌توانند با ناشران تعامل کنند تا با وزارت ارشاد. از این نظر فکر می‌کنم اگر مسوولیت کتاب به ناشران یا مولفان داده می‌شد احتمالا امروز در وضعیت بهتری قرار داشتیم. امروز به‌صورت موردی ممکن است شرایط کتاب کمی بهتر شده باشد اما این بهبود کاملا موردی و نسبی است و در دوره پیش نیز همین شرایط حاکم بود. در حالی که نشر کتاب در ایران نیازمند یک قانون منسجم و مشخص است تا وضعیت کلی کتاب اصلاح شود. نشر ما هنوز هم با بحران درگیر است و تنها شاید بحران ویژه کاغذ پشت‌سر گذاشته شده باشد ولی بحران نشر هنوز هم ادامه دارد. بحران نشر چیزی است که سال‌ها وجود دارد. ممکن است کاغذ به‌صورت مقطعی ارزان‌تر شده باشد اما مساله این است که با بالاوپایین‌رفتن قیمت ارز قیمت کاغذ نیز به ثبات نخواهد رسید. اتفاقا این بالاوپایین‌شدن‌های قیمت کاغذ اوضاع نشر را بحرانی‌تر می‌کند چرا که امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را از بین می‌برد. این تب نوبه بدتر است و اگر قیمت کاغذ در حد ثابتی باقی بماند سیستم اقتصادی نشر راحت‌تر سروسامان می‌یابد. در ایران دیدی که به مساله نشر وجود دارد دیدی موضعی است؛ به نشر نه به‌عنوان صنعت نگاه می‌شود و نه به‌عنوان هنر. در این شرایط وقتی دولت هم برای انتشار کتاب مشکل ایجاد می‌کند و صدور مجوز کتاب مدتی طولانی زمان می‌برد کار پیچیده‌تر می‌شود. خودسانسوری یکی از اولین تبعات این وضعیت است. نمایشگاه کتاب امکان مهمی برای فروش و دیده‌شدن یک کتاب است و وقتی یک کتاب به دلیل تاخیر در صدور مجوز به نمایشگاه کتاب نمی‌رسد ناشر و مولف کتاب آسیب زیادی می‌بینند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.