|

«مام جلال» مرا صدا کنید

ترجمه: سامان سلیمانی

به همان نسبت، من هر زمانی که جناب طالبانی را با عنوان جناب رییس صدا می‌کردم جواب می‌داد: «بله بفرمایید استاد»، زمانی نیز که به آرامی از ایشان خواستم که مرا استاد خطاب نکنند، بلکه مثل دیگران مرا نیز برادرم صدا کند، فورا جواب دادند: «اگر با اسم مام‌جلال مرا صدا کنید من نیز با عنوان برادرم جواب می‌دهم، من دوست ندارم به اسم جناب رییس‌جمهور شناخته شوم، بلکه دوست دارم با همان عنوان مام‌جلال شناخته شوم.» قرارمان ساعت 9 صبح بود، قبل از این ساعت در مدت 20دقیقه زودتر به منزل ایشان در قشلاق دوکان رسیدم، همراه ماکوک شیخ محمد، منشی مطبوعاتی‌شان در طبقه پایین نشسته بودم، سوال کردم آیا جناب رییس‌جمهور قرار را به یاد دارند، با لبخندی جواب داد که مام‌جلال هیچ‌گاه هیچ قراری را از یاد نمی‌برند، همین که ساعت 9 شد صدایشان را شنیدم از طبقه بالا راجع‌به من سوال می‌کرد. مام‌جلال در تمام امور بسیار دقیق و تیزبین و بسیار منظم هستند، ممکن است یکی از نکات ترقی او در حزب، سازماندهی دقیقش باشد، در این بخش جناب طالبانی عضویتش را در پارت دموکرات کرد، به رهبری ملامصطفی بارزانی تعریف می‌کند. عضویت در تشکیلات این حزب تازه‌تاسیس که اولین حزب سیاسی کردی در عراق بود، به وسیله یکی از معلمانش بود: «یکی از معلمان ما که اسم او طاهر سعید بود، فعالیت‌های ما را زیر نظر داشت، چنین شد که من را با یکی از دوستانم که وریا کامرانی بود برای عضویت در حزب در نظر گرفته بود، ما را به منزلش فرامی‌خواند تا افکار و فلسفه حزب را برایمان روشن کند، از ما نیز خواست که برای عضویت در پارت دموکرات کرد عراق درخواست عضویت پر کنیم، عملا نیز این کار را کردیم و در ١٩٤٧ پذیرفته شدیم، کوچک‌ترین عضو بودیم از نظر سنی که زیر ١٣ و ١٤ سال سن داشتیم.» جمع دانش‌آموزی حزب در کویسنجق بزرگ نبود، بلکه فقط سه دانش‌آموز را شامل می‌شد. یکی از آنها طالبانی بود که در سال ١٩٤٧ عضو رسمی حزب شد، یعنی ١٣ساله بود و به این‌ترتیب از نظر سنی کوچک‌ترین بود. این در حالی بود که تفکرات حزب جدید در میان مردم کویسنجق غالب بود، برخلاف شهرهای دیگر که حزب شیوعی عراق غالب بود، فورا نیز پارت دموکرات کرد با تفکرات ملی و مترقی خود تعداد زیادی از روشنفکران و دانشجویان و بازاریان را به خود جذب کرد و تشکیلات آن، از حزب شیوعی فراگیرتر شد. رهبری در شخصیت مام‌جلال استعدادی درونی است، هرکس او را شناخته باشد به این امر اعتراف می‌کند، این استعداد که از کودکی بروز یافت، او را آماده کرد که از همان روزهای آغازین عضویتش به‌عنوان عضوی فعال در حزب شناخته شود، طالبانی می‌گوید: «در سال ١٩٤٧ زمانی که در حزب عضو شدم، فعالیت‌هایم را با جذب دانش‌آموزان و جوانان دیگر به صفوف حزب آغاز کردم، در سال ١٩٤٨ نیز وارد مدرسه متوسطه در کویسنجق شدم، آن زمان مسوول دانش‌آموزان پارت دموکرات کرد در منطقه کویسنجق شدم. تشکیلات مخفیانه بود، همچنین تشکیلات حزب شیوعی نیز مخفیانه بود، سیستم امنیتی نیز وجود داشت که فعالیت‌های مخفیانه را مراقبت می‌کردند. در کویسنجق به اداره امنیتی می‌گفتند تحقیقات جنایی، یک کارمند داشت که این فعالیت‌ها را رصد می‌کرد، به علت روحیه ملی‌گرایی و احساس همبستگی مردمی تاثیرات این اداره و کارمندش خیلی کم بود، تا انقلاب ژانویه ١٩٤٨ که دادگاه عمومی تاسیس شد و بعد شروع به دستگیری سیاسیون کردند.» اینجاست که تفکر آزادی‌خواهانه خانواده طالبانی و پدرش معلوم می‌شود که شیخ طریقت قادری در تکیه طالبانی بود، با فعالیت‌های سیاسی پسرش مخالفت نورزید که آن نیز به علت آن بود که گفتمان کردی بر اساس هویت ملی بنیاد نهاده شده بود نه براساس بنیاد طایفه‌ای یا مذهبی و این گفتمان با دین اسلام نیز ضدیت نداشت. بیشتر رهبران اولیه قیام کرد نیز یا از مردان دینی بوده‌اند یا از خانواده‌های دینی برخاسته بودند و قبل از همه، رهبر کرد ملامصطفی بارزانی و شیخ محمود حفید و مسعود بارزانی که از اساس، در سایه شیخوخیت یا با تربیت روحانیون بزرگ شده‌اند. زمانی که طالبانی ١٥ساله شد، با رهبری‌کردن تظاهراتی، تمام مراکز کویسنجق را دچار حیرت کرد که با دانش‌آموزان آغاز شده بود و بعد از آن تبدیل به تظاهراتی عمومی شد برای حمایت از قیام ژانویه ١٩٤٨ که همچون قیامی ملی علیه استعمار بریتانیا در بغداد آغاز شده بود، بعدا نیز شعله‌های این قیام در تمامی عراق پراکنده شد، طالبانی می‌گوید: «در ماه ژانویه ١٩٤٨ در کلاس اول متوسطه بودم که قیام ژانویه‌ در بغداد اتفاق افتاد، پارت‌دموکرات کُرد نیز در این قیام مشارکت تاثیرگذاری داشت، عمر دبابه در پیشاپیش تظاهرات بود، در نتیجه شلیکی که به او شد زخمی نیز شد، همچنین صالح رشدی نیز که عضو حزب بود مشارکت داشت و مطلبی نیز در این تظاهرات قرائت کرد، ما نیز در کویسنجق به خیابان‌ها آمدیم که از این تظاهرات حمایت کنیم و به شیوه‌ای موثر در این تظاهرات شرکت کردیم، کویسنجق در آن زمان به انقلابیگری و احساسات سیاسی‌ شهره بود، می‌گفتند سه شهر هستند که شامل کویسنجق و زاخو و نجف می‌شد که مخالف شدید حاکمیت هستند و در زمینه‌های فرهنگ و خلاقیت فکری و سیاست نیز فعالند.» ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.