ابريشم هم در تور چين گرفتار شد
شرق: از اين پس بهجاي لباس و فرش ابريشمي بايد دنبال اجناسي از نوع مصنوعي باشيم. روزگار نوغانداران رو به راه نيست. صنف و صنعتي که تا همين 10سال پيش جزو صادرکنندگان بود اکنون به صنعتي شکستخورده بدل شده است. افت 90درصدي توليد در واقع بهمعني نابودي کامل است. در سالهاي 1380 و 1381 ايران به دليل کيفيت بالاي تخم نوغان توليدي از صادرکنندگان اين محصول به کشورهاي آسياي ميانه بهشمار ميرفت اما با عرضه تخم نوغان چيني که قيمت کمتري دارد اين بازارها در 10سال گذشته از دست رفته است. ميزان توليد پيلهتر ابريشم از حدود پنجهزارو500تن در دهه 70 به حدود 535تن و ميزان توليد نخ ابريشمي نيز از حدود 850تن به 85تن رسيده است. بهدنبال اين کاهش توليد، بسياري از کارخانجات ابريشمکشي و صنايع پاييندستي مربوطه ورشکست شدهاند و هزاران فرصت شغلي نيز از دست رفته است. افزايش واردات، کاهش تعرفه گمرکي و عدم همخواني قيمت تضميني با قيمت تمامشده برمبناي نرخ تورم سالانه از مهمترين دلايل افت توليد در اين سالها بوده است. رضا بشارتخواه که سالها در زمينه توليد ابريشم فعاليت ميکند درخصوص هزينههاي توليد ميگويد: ظرف يکسال هزينهها سه
برابر شده است. اتحاديه نوغانداران تامينکننده مواد اوليه انواع البسه ابريشمي است؛ اتحاديهاي که ديگر حال و هواي روزهاي خوشش در سالهاي 81-80 را ندارد. گفتوگوي رضا بشارتخواه را با «شرق» در ادامه ميخوانيد. چرا وضع بازار نوغان و ابریشم داخلي تا اين حد خراب شده است؟ در سال 1380 اندکي افزايش در قيمت پيله در بازار سبب شد حدود 4/98درصد پيله توليدي توسط بخش خصوصي خريداري شود. از اواسط سال 1380 پس از افت شديد قيمت پيله در بازار، دلالان که پيله تر را در زمان عرضه با نرخ بالايي خريداري کرده بودند متضرر شدند. اين مساله باعث شد در سال 1381 بخش خصوصي کمتر به بازار پيلهتر وارد شود. در نتيجه بازار خريد پيله توليدي دستخوش تغيير شد و بخش خصوصي رغبتي براي خريد پيله نشان نداد. به اين ترتيب قسمت عمده خريد توسط دولت انجام شد. از سال 1385 به بعد بخش دولتي توان خريد تمام پيله توليدي را نداشت. به همين دليل در سال 1386 تنها حدود 8/20درصد پيله توليدي توسط بخش دولتي خريداري شد. قيمتهاي تضميني منطقي بود يا باعث متضررشدن توليدکنندگان ميشد؟ اگر قيمت تضميني را با نرخ تورم مقايسه کنيم،
ميبينيم که در اين 10سال همواره بين اين دو عدد اختلاف وجود داشته و در سالهاي 1387 تا 1389 نيز بيشترين اختلاف ايجاد شده است. اين شرايط سبب شد هزاران توليدکننده بيکار شده، کارخانجات ابريشمکشي به ورشکستگي رسيده و صنايع پاييندستي نيز تعطيل شود. علت اين به هم ريختگي بازار چه بود؟ علت اصلي اين بحران ريشه در تعرفه سال 1381 دارد به طوري که نرخ تعرفه پيله خشک از 150درصد در سال 1380 به 35درصد در سال 1381 و نرخ تعرفه نخ ابريشم از 200 درصد در سال 1380 به 47درصد در سال 1381 رسيده است. اين تغيير تعرفه رابطه بين توليد و واردات را مختل کرده و ضربه سال 1387 نيز بر شدت بحران افزوده است. در سالهاي 1380 و 1381 ايران به دليل کيفيت بالاي تخم نوغان توليدي از صادرکنندگان اين محصول به کشورهاي آسياي ميانه به شمار ميرفت اما با عرضه تخم نوغان چيني که قيمت کمتري دارد اين بازارها در 10سال گذشته از دست رفته است. به طوري که در حال حاضر تداوم اين روند، توليد در اين بخش را به کلي در معرض انقراض قرار داده است. اوج واردات چه سالي بود؟ واردات پيله خشک به کشور از سال 1383 به بعد اوج گرفته و در سال
1386 به بالاترين حد خود يعني 540هزارتن رسيد و پس از آن روند کاهشي تا سال 1389 ايجاد شد و واردات را به 205تن رساند. واردات بيرويه در سال 1383 با ميزان 422تن و واردات سال 1386 با ميزان 620تن در 10سال گذشته بيسابقه بوده است. فعالان بازار ابريشم بر اين باور هستند که کاهش واردات در چند سال اخير هم به دليل اشباع بازار از محصولات وارداتي سالهاي 83 تا 86 بوده است. در اين سالها که دروازههاي کشور به روي محصول چيني گشوده شد در آن سوي ماجرا نيز دولت با قيمتهاي تضميني که تعيين کرد عملا از حمايت توليدکنندگان انصراف داد. خريد تضميني محصولات بهعنوان يک سياست قيمتي مناسب ميتواند قيمتهاي بازار را به سمت قيمت تضميني مورد نظر سوق داده و حمايت از توليدکنندگان را به همراه داشته باشد. وقتي تغييرات قيمت پيله در بازار و قيمت تضميني و تاثير آن بر خريد را مقايسه ميکنيم، ميبينيم که هرگاه قيمت پيله در بازار اندکي بيشتر از قيمت تضميني بوده اکثر پيلهتر توليدي توسط بخش خصوصي خريداري شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.