|

داستان دنباله‌دار کم‌جایی در نمایشگاه کتاب

اسماعیل حسن‌زاده . مدیر بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه

آیا می‌توانیم بهار هرسال را فصل کتاب در ایران قلمداد کنیم؟ آیا جز برگزاری نمایشگاه کتاب در اردیبهشت، دلیلی برای این نامگذاری وجود دارد؟ بیش از ربع قرن است که نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فرهنگی کشور برگزار می‌شود. این مدت‌زمان برای هر فرد، نهاد یا دستگاه، حکم یک نسل را دارد. درواقع می‌توان گفت که نمایشگاه کتاب در دومین دهه برگزاری‌اش دومین دوره زیستی یا نسلی خود را می‌گذراند. این نمایشگاه پس از روی‌کارآمدن دولت محمود احمدی‌نژاد، با تغییراتی در محل برپایی و نحوه ساماندهی و تقسیم زمین میان ناشران همراه شد که نه هیچ‌گاه توانست شعار عدالت‌محوری مورد ادعای دولت وقت را پوشش دهد و نه آن را با شکوه و جلوه دوره‌های قبل برگزار کند. حالا بهار دیگری از راه رسیده است. دولت جدید که حرف‌ها و منویات دیگری را با جامعه در میان گذاشت و به قدرت رسید، در پاره‌ای امور و سیاست‌ها تابع برنامه‌ها و سیاست‌های کلی‌ای است که از دولت احمدی‌نژاد آغاز شده بود و بنابراین ناگزیر از اجرای آنهاست. نمایشگاه کتاب امسال نیز همچون چندسال گذشته در مصلای امام‌خمینی(ره) مستقر شده است. اما فرق بارز این دوره با سال‌های اخیر در این است که این‌بار تشکل‌های نشر و وزارت ارشاد دوشادوش هم حرکت می‌کنند و دولت در اعطای مسوولیت به تشکل‌ها و متخصصان، ابا و گریزی ندارد. اعتماد میان دولت و نخبگان بازگشته و ناشران که بخشی از حلقه واسط میان این دو هستند، فرصت بروز بیشتری یافته‌اند. افت‌وخیزهای بازار نشر در یکی، دو‌سال گذشته، صعود قیمت دلار و به‌تبع آن افزایش قیمت کاغذ و مواد چاپی، ممیزی‌های خارج از تصور و مانع‌تراشی‌های ناشی از بدبینی که در دولت قبل به اوج رسیده بود، افت مخاطب کتاب را تشدید کرد و بحران را عمیق‌تر. بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه نیز از زمره همین موسسات است که سال گذشته و تا پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری، میان دوراهی ‌ماندن و رفتن بود و به این نتیجه می‌اندیشید که در صورت تداوم وضع سابق، عطای نشر را به لقایش ببخشد و نیرو و سرمایه باقی‌مانده‌اش را مصروف اموری دیگر کند. اما سوال اینجاست که آیا دولت و تشکل‌هایی که دست‌اندرکار برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب هستند، ظرفیت خود را با ظرفیت ناشران همسو کرده‌اند یا خیر. آیا نمایشگاه امسال و متراژهایی که در اختیار ناشران قرار داده شده، مطابق با داشته‌ها و تولیدهای آنان هست یا خیر؟ سال گذشته با وجود اعتراضی که به برگزارکنندگان نمایشگاه داشتیم، 12متر غرفه در اختیار این ناشر پرکار قرار داده شد و حالا که امسال بیش از 70 عنوان جدید را به نمایشگاه خواهیم برد، بازهم همین متراژ در اختیار ما قرار گرفته است. البته حسنی که دارد این است که در دوران احمدی‌نژاد، هرچه بیشتر کتاب چاپ می‌کردیم، از متراژ اختصاصی کم می‌شد ولی حالا دست‌کم این نگاه تنبیهی بابت فعالیت بیشتر وجود ندارد! امیدواریم همانطور که ناشران، نویسندگان و جامعه فرهنگی کشور با حضور دولت تدبیر و امید و شکل‌گیری این اعتماد دوسویه، تحرک و پویایی بیشتری پیدا کرده‌اند و می‌خواهند قدم‌های مثبتی در راه اعتلای فرهنگ عمومی جامعه بردارند، مدیران و دست‌اندرکاران نیز که دغدغه‌ای جدی برای رفع معضلات فعالان فرهنگی دارند، معیارهای منطقی و مشخصی را برای دراختیارگذاشتن امکانات در نظر بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.