|

روایت میهن بهرامی از دیدار «گابو»

... با مارکز

شب پیش از مراسم افتتاحیه جشنواره مسکو بود. تلویزیون اتاق هتل، قدیمی و سیاه‌وسفید بود و هواپیمای مسافربری را در حال چرخ‌زدن در فرودگاه نشان می‌داد و بعد توقف و در نور نورافکن‌های اطراف محوطه یک مرد را دیدم که از پله‌ها پایین آمد و دلم به طپش افتاد. آیا این مرد اوست؟ نه‌چندان شلوغ و نه استقبالی نیمه‌رسمی مرد به سمت دوربین آمد. خودش بود و من باور نمی‌کردم که او را می‌بینم. برای «صدسال تنهایی»اش نوشته‌ای به رادیو داده بودم که با گویش زنده‌یاد احمد کسیلا و موسیقی زیبای شایسته‌ای، نقد سال شده بود. بیش از آن در تب فراگیر ادبیات یک چند سال در هزارتوی «پاییز پدرسالار» و قصه‌های دیگر مثل «کسی به سرهنگ نامه نمی‌نویسد» چرخیده بودم. «گابریل گارسیا مارکز» بخشی از دنیا را پوشانده بود و من ایرانی هیجان‌دوست دنبال هزاران تن دیگر پی این نام دویده بودم. مردی که «سرهنگ آئورلیانو بوئندیای» را خلق کرده بود، در سیطره قدرت و آنگاه که جنازه او را می‌بردند هیچ‌کس، هیچ‌کس او را به یاد نداشت. مردی که «آمارانتای» افسرده‌دل را خلق کرده بود که سال‌ها پیش از مردن کفن خود را گلدوزی می‌کرد. مردی که یک کره شگفت تازه آفریده بود و می‌خواست در گوشه‌ای خدا را غافلگیر کند تا عکس او را بیندازد. مارکز یکی از شدیدترین تاثیرات را بر اذهان ساده‌اندیش ما گذاشته بود. ما که نمی‌توانستیم جوهر ژن سرخپوستی او را جدا از فانتزی، خرافه و دلقک‌مآبی سینمای هالیود شناسایی کنیم. ما نمی‌توانستیم خط سیر یک روزنامه‌نگار ساده بولیویایی را، هنگامی که در پاریس شب و روزش را به هم می‌دوخت و با ترحم صاحب مهمانخانه‌ای که به گمان لطف به یک دیوانه بی‌آزار که کاسه‌ای سوپ پشت در اتاقش می‌گذاشت، با تمام شیره و عصاره وجودش، سرپا مانده بود که «صدسال تنهایی» یک ملت را بنویسد و در او همان قدرتی بود که از افسانه‌های توام با خیالبافی مردمان ناحیه کاراییب قبایل شنیده بودیم. خود این وجود تجسم به هم فشرده آن میراث قبایل بود. این در نگاهش ماندگار بود صبح در سالن صبحانه جلوش ایستادم، سلام کردم و گفتم که ایرانی‌ام و او را می‌شناسم. هنوز دورمان شلوغ نشده بود که یکی از نشانه‌های روس‌ها و دیگر میهمانان فستیوال این بود که ظاهرا مشاهیر را نمی‌دیدند یا نمی‌شناختند. «فدریکو فلینی» هم چندان با ازدحام طرفداران روبه‌رو نشده بود. مارکز به‌سادگی پذیرفت که وقت ملاقات و مصاحبه بدهد. همراه او دختری از اهالی کوبا به عنوان مترجم خواهد آمد. اما وقتی مصاحبه آغاز شد فهمیدم که دخترک مترجم برای احتیاط آمده. مارکز هنگام گفت‌وگو با انگلیسی کمی لهجه‌دار ساده و راحت و نسبتا شوخ حرف می‌زد و آنقدر به انسان فرصت می‌داد که سنگینی شخصیت و جایگاه او را فراموش کند. روشن، بذله‌گو و آرام بود و صبح روز مصاحبه با من، با گورباچف به دیدار «زرادخانه» مسکو رفته بود. و من فهمیدم چرا در پاسخ من که پرسیدم آینده ادبیات را چگونه می‌بینی؟ در چشمان تابناکش که به‌راستی مثل الماس سیاه درخشان و عمیق بود، یک تیرگی گذرا نشست و با لحنی جدی و تلخ گفت: -با احتمال جنگ‌های اتمی چه می‌پرسی؟ او و همسرش در برجی جدا از ساختمان هتل در جایگاه میهمانان خاص اقامت داشتند و من 15روز ناظر حضور آنان بودم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.