پادزهر
حافظ موسوی
از بین چند ده روزنامه و مجلهای که در 20سال اخیر، هریک چندی میهمان دکههای روزنامهفروشیهای کشور ما بودهاند، نمیدانم چند روزنامه و مجله مستقل یا غیردولتی توانستهاند بیش از چهار، پنجسال دوام بیاورند؛ اما میدانم که تعدادشان بسیار اندک است. از این جمع اندک، روزنامه «شرق» نامی آشناتر و تثبیتشدهتر دارد و میدانیم که در این سالها چه فرازونشیبها و دشواریهایی را تاب آورده که توانسته است تا به امروز دوام بیاورد. بنابراین جا دارد به مدیران و تحریریه این روزنامه بهخاطر این همهسال حضورشان در عرصه مطبوعات ایران تبریک بگوییم و آرزو کنیم که این حضور همچنان تداوم داشته باشد. طول عمر مطبوعات آزاد و مستقل یکی از نشانههای ثبات یک جامعه است. اینکه در جوامع پیشرفته سابقه انتشار بسیاری از روزنامهها و مجلات، چندین دهه و گاه بیش از یک قرن است، موید این داوری است و شاید بتوان از آن چنین نتیجه گرفت که دولتها برای تضمین ثبات خویش نیازی به بیثباتکردن مطبوعات آزاد ندارند. تاریخ 150ساله مطبوعات در ایران نشان میدهد روزنامهنگاران و اهل قلم این سرزمین اگرچه غالبا از سوی دولتهای وقت به بهانههایی مورد کممهری قرار
گرفتهاند، اما در نهایت سربلند از محکمه تاریخ بیرون آمدهاند. منظورم این نیست که روزنامهنگار و اهل قلم مصون از خطا و اشتباه است؛ بدیهی است که یک روزنامهنگار یا نویسنده مثل هر انسان دیگری میتواند در تشخیص حق از باطل دچار اشتباه شود، یا حتی گاه بازیچه دست این و آن شود. اما روزنامه و روزنامهنگاری در کلیت خود و براساس فلسفه وجودی خویش خاصیتی پالاینده دارد و وجودش به مثابه پادزهری در برابر ناراستیهای ناشی از قدرت ضروری است. از عرصه سیاست که بگذریم، در حوزه فرهنگ و ادبیات معاصر ایران نیز نقش مطبوعات مستقل، غیرقابل انکار است. آیا شکوفایی نسبی شعر و داستان ما در دهه70 در غیاب روزنامهها و مجلات ادبی آن دهه -که متاسفانه غالبا از انتشار بازماندهاند- امکانپذیر بود؟ اگر آن نشریات از انتشار باز نمیماندند و میتوانستند به پیشینه نقد ادبی و روزنامهنگاری ادبی بهجامانده از دهههای 40و 50 تداوم ببخشند، آیا نقد ادبی ما اکنون حال و روز بهتری نداشت؟ امیدوارم بار دیگر شرایطی مهیا شود که شاهد انتشار مجلات ادبی و هنری حرفهای و مستقل باشیم و نسل جوان شاعران و نویسندگان امروز ما بتوانند از طریق این این نشریات با
مخاطبان گستردهتری ارتباط برقرار کنند؛ اما تا آن زمان که چنین مجالی فراهم شود باید قدردان و سپاسگزار همین یکی، دو روزنامه در حال انتشار و بهویژه روزنامه «شرق» باشیم که سهم قابل ملاحظهای از صفحاتشان را به معرفی و نقد و بررسی شعر و ادبیات امروز ما اختصاص میدهند. برای «شرق» طول عمر بیشتر و برای همکاران روزنامهنگار صبر و شکیبایی آرزومندم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.