|

دیرپایی و استقلال

بهروز گرانپایه روزنامه‌نگار

ما جنون‌کاران ز طاقت یک قلم بیگانه‌ایم/سخت جانی با دل صبر آزمایان آشناست/بیدل این محفل نهان در گریة شمع است و بس/داغ آن زخمم‌ که با لب‌های خندان آشناست انتشار دوهزارمین شماره روزنامه «شرق» در بازه زمانی سال 82 تاکنون، بیش از آنکه نشانه مدارای رسانه‌ای دولت باشد، ناشی از رفتار حرفه‌‌ای مدیریت روزنامه است. «شرق» باوجود چهار بار توقیف در طول دوره انتشار، در حال حاضر حرفه‌ای‌ترین روزنامه موجود ایران است و روزنامه‌‌ای مهم و اثرگذار محسوب می‌شود. روزنامه‌نگاری در ایران، خواسته و ناخواسته هم آلوده و هم آمیخته به سیاست است. به همین دلیل دشواری حرفه را در این سرزمین افزون می‌سازد؛ خاصه آنکه به مراکز قدرت هم وابسته نباشی، و خواسته باشی که به تریبون حزب و جریان سیاسی هم بدل نشوی و این دیرپایی و استقلال- هرچند نسبی- اما ساده و ارزان به‌ دست نمی‌‌آید. بنابراین، سخت‌ جانی و بقای «شرق» به‌مثابه روزنامه‌‌ای مستقل، در این شرایط حاصل درایت و هوشمندی و سیاستمداری مدیریت روزنامه و نیز هوشیاری و حرفه‌ای‌‌گری تیم سردبیری است. سردبیری «شرق» در آغاز با تیم جوان و نوگرای محمد قوچانی شروع شد و البته فضل دوره تاسیس و تثبیت و مرحله هویت‌‌یابی «شرق» متعلق به آنهاست. اما استمرار و حفظ اعتبار روزنامه نیز کار آسانی نبود و این هنر مرهون تجربه، شناخت و نازک‌اندیشی تیم کنونی است. اما چرا «شرق» را حرفه‌‌ای‌‌ترین روزنامه موجود می‌دانم؟ یک) به این دلیل که الفبای روزنامه‌نگاری در «شرق» بیشتر و بهتر رعایت می‌شود. الفبا یعنی هر خبر و مطلبی در روزنامه باید شناسنامه داشته باشد. خبر و مطلبی که منبع آن ذکر نشود، اولا از نگاه مخاطب معتبر و موثق نیست، ثانیا سرقت ادبی است. روزنامه‌ای که اهمیت نمی‌دهد هر خبر یا تصویری منبع داشته باشد، یا با الفبا آشنا نیست، یا اخلاق حرفه‌ای را رعایت نمی‌کند و گاهی البته هر دو ویژگی صادق است. دو) روزآمدی و به‌هنگامی، هم به معنای انعکاس تازه‌‌ترین خبرها و آخرین رویدادها و هم پوشش خبری و تحلیلی مهم‌ترین مسایل روز و داغ‌ترین دغدغه‌های اجتماعی در «شرق» بارز و آشکار است. امروزه که شهروندان به صورت آنلاین و همزمان با وقوع رویداد از آن مطلع می‌شوند، این امر اهمیت زیادی پیدا کرده است. سه) تولیدی و اورجینال بودن مطالب نیز در «شرق» اهمیت اساسی دارد. یکی از دلایل بی‌‌مخاطب‌ماندن بسیاری از روزنامه‌‌ها و ناتوانی در حضور رقابتی در عرصه مطبوعات، ناشی از دست چندم بودن اخبار و غیرتولیدی‌بودن مطالب آنهاست و خدا زنده نگه دارد خبرگزاری‌هایی را که به‌جای خبر، روایت ایدئولوژیک و برداشت مدیریت نهاد مربوطه از رویداد را منعکس می‌کنند! چهار) «شرق» روزنامه‌‌ای مردمی و به شهروندان وفادار است. مهمترین اصل حرفه روزنامه‌‌نگاری استقلال آن از قدرت و سرمایه است. «شرق» در دوره فعالیت خود نشان داده روزنامه‌‌ای حزبی یا دولتی نیست و کوشیده است تا تعهد و مسوولیت خود در برابر مردم و جامعه را با بازگویی حقیقت- که سرمایه اصلی هر نهاد خبری است- و نقد مناسبات نادرست مدیریت اجرایی انجام دهد. روزنامه «شرق» البته بی‌اشکال هم نیست، اشکالاتی که چه ناشی از محدودیت منابع مالی باشد، چه محدودیت‌های سیاسی، یا مدیریت حرفه‌ای، در هر حال، فعالیت را برای روزنامه در شرایطی رقابتی‌تر دشوار می‌کند. فقدان پویایی گرافیکی و کلیشه‌‌ای‌شدن آرایش صفحات به‌ویژه صفحات داخلی از نقطه‌ضعف‌های «شرق» است. کم‌‌توجهی به پیگیری خبری رویدادها که می‌تواند نشان‌دهنده شدت و گستره حساسیت حرفه‌ای به موضوع باشد، ضعف دیگری است. گزارش‌های جذاب و تحقیقی اجتماعی در «شرق» کمتر دیده می‌شود. البته عنصر رقابت این روزنامه را نیز به توجه به سوژه‌های اجتماعی سوق داده است، اما خلأ ایده‌پردازی و سوژه‌‌یابی در این بخش در «شرق» احساس می‌شود. برای استمرار انتشار روزنامه «شرق» و غلبه بر تنگناها و مشکلات آنها آرزوی موفقیت دارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.