|

بهداشت و سلامت روان، بخشی از بهداشت عمومی است

دشواری‌های پیشگیری‌ در حیطه روانپزشکی

احمد جلیلی .رییس انجمن علمی روانپزشکان ایران

در امور مربوط به سلامت، پیشگیری بر درمان ارجحیت دارد و این امر در مورد سلامت جسم و روان یکسان است. بخشی از این پیشگیری باید به‌وسیله نهادهای مسوول و اداره‌کننده جامعه و دولت و ان‌جی‌اوها صورت گیرد. سهمی از آن نیز به خود فرد می‌رسد. در حیطه روانپزشکی با وجود تعدد عوامل ایجادکننده یا آغازکننده بیماری، این پیشگیری‌ها دشوارتر و دقیق‌تر است. بهداشت و سلامت روان به‌هیچ‌وجه از بهداشت عمومی جدا نیست و همان‌طور که بین بیماری‌های جسمی و روانی تمایزی نمی‌توان قایل شد، در اینجا نیز این دو امر، تفکیک‌ناپذیر است. باید توجه داشت که فرآیند ایجاد بیماری‌های روانی، تغییرات بیوشیمیایی و فیزیولوژیک در ریزساختارهای بدن و عمدتا در مغز است و از این منظر، بیماری‌های روانی دقیقا بیماری جسمی محسوب می‌شود و طبقه‌بندی‌های مرسوم مربوط به گذشته است و واقعیت خارجی ندارد. در مورد سهمی که خود فرد در سلامت خویش برعهده دارد، عمده مطالب، همان دقت‌ها و رعایت موازینی است که برای پیشگیری از سایر بیماری‌های جسمی باید به آنها توجه کرد. ابتلا به بیماری‌های عفونی، بیماری‌های متابولیک، قلبی-عروقی، ریوی، کلیوی و...، حتی بیماری‌های جراحی و شکستگی‌ها می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم (از طریق تاثیر در زندگی فرد و اطرافیان) موجب بروز بیماری‌های روانی در خود شخص یا اطرافیانش شود. دورترین مثالی که به ذهن می‌رسد، تصادف و بروز شکستگی و زمینگیرشدن نان‌آور یا یکی از افراد خانواده است که می‌تواند تغییرات زیادی در زندگی خانوار و اطرافیان ایجاد کرده و درنهایت بروز بیماری روانی را باعث شود. از نظر رفتارهای شخصی، صبر، بردباری، آرامش، مهربانی، سلوک مناسب با دیگران، پرهیز از درگیری، آشوب‌طلبی، سعی به سازگاری با مشکلات و تحمل، می‌تواند بار بسیاری از بیماری‌های فردی و اجتماعی را بکاهد. سعی در تنظیم ساعات کار و استراحت و خواب و بیداری، ورزش روزانه و مرتب و تغذیه مناسب، کنترل وزن، چربی و قند خون اهمیت اساسی‌ای در پیشگیری از بیماری‌های روان (از حالات اضطرابی گرفته تا آلزایمر) دارد. زندگی منطقی و بهنجار، پرهیز از رفتارهای پرخطر، پرهیز از مواد اعتیادآور و سیگار، گرچه به‌ظاهر قدمی در جهت سلامت جسمی است، اما نقشی اساسی در کاهش خطر بیماری‌های روانی دارد. فردی که به وضع تغذیه، ورزش، خواب و بیداری به‌موقع، دقت در رانندگی و مقررات عبورومرور و روابط اجتماعی بی‌توجه است، همان‌طور که خود را در معرض بسیاری از بیماری‌های جسمی قرار می‌دهد، احتمال ابتلای به بیماری‌های روانی را در خود و اطرافیانش افزایش می‌دهد. توجه به آداب فرهنگی، سنت‌ها و آشنایی با گنجه عظیم هنر و ادبیات سرزمینی یا زمینی می‌تواند در این امر بسیار تاثیرگذار باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.