«خودمراقبتی»، «خوددرمانی» نیست
قدمی به جلو برای امید بیشتر به زندگی
ایرج خسرونیا . رییس انجمن پزشکان متخصص داخلی
با نگاهی گذرا به مقوله سلامت در کشورهای پیشرفته، متوجه این موضوع مهم میشویم که نگاه مردم و وسایل ارتباطجمعی به مقوله پیشگیری و خودمراقبتی، بسیار بیشتر از کشورهای در حال توسعه است و به همین علت مردم این کشورها از سلامتی بیشتر و عمر طولانیتری برخوردارند. در این کشورها، به موضوع آموزش همگانی و نهادینهکردن تفکر «پیشگیری بهتر از درمان است»، بسیار توجه میشود و مردم را به خودمراقبتی و پیشگیری از بیماری، تشویق میکنند. گسترش فرهنگ خودمراقبتی با همکاری اقشار مختلف و سازمانهای تاثیرگذار و وسایل ارتباطجمعی میتواند در پیشبرد برنامه سلامت جامعه و کاهش مرگومیر، گامهای بزرگتری بردارد و در نتیجه، مسوولان بهداشت و درمان باید بودجه لازم برای خودمراقبتی و خودتصمیمگیری در امر پیشبرد امور بهداشتی را افزایش دهند و بسترهای مناسب برای این کار را فراهم آورند. خودمراقبتی، گام اول در جهت سلامت و طول عمر بیشتر و زندگی همراه با شادی و سلامتی است. بهطورکلی خودمراقبتی اقدامی است که فرد برای حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری انجام میدهد و تقریبا میتوان گفت با خودمراقبتی میتوان یک عمر با سلامتی جسم و روان زندگی کرد. در
سالهای قبل، خودمراقبتی جای خود را به خوددرمانی داده بود و افراد بدون اطلاع از ریشه بیماری خود با مشاهده نشانههای هر بیماری یا درد، بهسرعت مصرف دارو را شروع میکردند؛ تب را با تببر و درد را با مسکن تسکین میدادند، غافل از اینکه درد و تب، زنگهای خطر بیماریهای جسم است و با شروع تب، باید به پزشک مراجعه کنیم. عفونت، علامت التهاب و آسیب نسوج است، باید دانست که اگر درد را ساکت کنیم بیماری بهتر نخواهد شد و به پیشرفت خود ادامه میدهد. بسیاری از هموطنان با شروع دلدرد، اقدام به خوردن مسکن میکنند، غافل از آنکه مسکنها به روشهای مختلف، در سیستم گوارش، اختلال ایجاد میکنند که زخم با خونریزی و سوراخشدن معده از آن جمله است. بیشتر آپاندیسهای عفونی و پارهشدن کیسهصفراهای عفونیشده، به دلیل عفونت و در اثر مصرف مسکن و دیر مراجعهکردن به پزشک پدید میآید. متاسفانه در سالهای اخیر، بسیاری از مسافران به جای سوغاتیهایی که قبلا میآوردند، دارو وارد میکنند و آن را به عنوان سوغات سفر به اقوام و بهخصوص به افراد مسن فامیل هدیه میدهند، غافل از آنکه برای آنها بیماری و عوارض دارویی به ارمغان میآورند. پس بهتر است
خودمراقبتی را جانشین خوددرمانی کنیم که این همان مراقبت از جسم و روان خود برای خوب زندگیکردن و سالمماندن و بدون درد و بیماری زندگیکردن است. سوالی که در اینجا میتوان مطرح کرد، این است: چگونه میتوانیم برای خودمراقبتی خود و افراد تحت تکلف برنامه داشته باشیم؟ در پاسخ باید گفت که اولین قدم، توجه به وزن خود و فرزندانمان است. ما ایرانیها از فرزندان چاق و فربه بیشتر خوشمان میآید و فکر میکنیم کودکان لاغر، بیمار هستند در صورتی که فرزندان چاق در آینده نهچندان دور چاقتر شده و از بیماریهای مختلف مثل دیابت، فشارخون و بیماریهای عروقی رنج میبرند. قدم بعدی برای خودمراقبتی توجه خاص به موضوع تغذیه است. سعی کنید از غذاهای پرچرب و پرکالری دوری جسته و فستفودها را کنار بگذاریم و از سبزیجات تازه، میوه و لبنیات غافل نباشیم. ورزش و تحرک و فعالیتهای جسمانی مناسب با سن را فراموش نکنیم و سعی کنیم روزانه حداقل یک ساعت راه برویم و از نرمشهای بدنی بهره ببریم. از استرس و بیخوابی دوری کنیم. انسان سالم فقط از نظر جسمی سالم نیست، بلکه باید از نظر روحی و روانی هم سالم باشد و از نظر روانی شاد و از نظر فکری بیعیب و از نظر
اجتماعی، فعال باشد و شخص سالم از نظر اقتصادی باید مولد و از نظر فرهنگی مسوول باشد، دوری از کارهای خطرناک و استرس از انواع دیگر خودمراقبتی است. دوری از استعمال دخانیات و الکل از جمله مواردی است که باید مدنظر ما و افراد خانواده واقع شود و وسایل ارتباطجمعی همیشه باید مضرات استعمال دخانیات و مصرف الکل را یادآوری کنند. انجام واکسیناسیون میتواند از بیماریهای عفونی جلوگیری کند و باعث میشود فرد و خانوادهاش در محیط سالم زندگی کنند. بهطورکلی خودمراقبتی، زندگی سالم از نظر جسمی و روانی و امید به زندگی بیشتر همراه با شادی فکری و روحی را برای ما ارمغان خواهد آورد و اگر بیمار شویم، با حداقل هزینه میتوانیم بیماری را درمان کنیم. خوددرمانی، طولعمر را کم کرده و مقاومت دارویی ایجاد میکند و موجب میشود فرد، پیوسته به بیماریهای مختلف دچار شود. به امید روزی که به کمک رسانهها و مسوولان وزارت بهداشت و درمان و انجمنهای پزشکی، آنچنان پیشبردی در امر خودمراقبتی داشته باشیم که دیگر نیاز به افزایش بیمارستان نباشد و به جای آن، مراکز پیشگیری از بیماریها توسعه پیدا کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.