|

داوری تاریخ درباره گورباچف

فریدون مجلسی

اشاره: در صفحه «جهان» شماره روز شنبه روزنامه «شرق»، نامه پنج‌نماینده پارلمان روسیه را خواندم. متن زیر پاسخی است به ادعای مضحک و توهین‌آمیز آنان. گورباچف، فرزند یکی از قربانیان جنایات استالین، نخستین نسل رهبران رها از آلودگی‌های استالینی بود که پس از فساد خودکامگی شوروی و در زمانی که جانشینان برژنف با دخالت‌های زیانبار در جنگ نیابتی در ویتنام و سپس دخالت مستقیم در اشغال افغانستان، در شرایط ورشکستگی کامل دولت شوروی به روی کار آمد. آنچه شوروی را به آن بحران ورشکستگی کشاند در وهله نخست ناکارآیی اقتصادی کمونیسم و در درجه دوم شیوه حکومتی خونبار، جاسوس‌پرور و خودکامه‌ای بود که فقط پس از فروپاشی نشان داد پس از 70سال چه فقر و فلاکتی خصوصا در مستعمرات آسیای مرکزی و در مستملکات و مستعمرات اروپایی برجای نهاده بود. با این حال گورباچف که در مکتب سوسیالیسم روسی پرورش یافته و به آن معتقد بود، گمان می‌کرد بتواند با اصلاحاتی آن نظام از بنیاد فاسد و گمراه را نجات دهد. اصلاحات گُورباچف دو مرحله یا دو اقدام اصلاحات و مبارزه با پنهانکاری را در نظر داشت: «گلاسنوست» و «پروستریکا». «گلاسنوست» یعنی بلورینگی، یعنی شفافیت! یعنی از میان‌برداشتن بزرگ‌ترین سلاحی که همه جنایات حفاظت از خودکامگی‌های تیم مافیایی حاکم بر شوروی در پس آن پنهانکاری‌ها توانسته بودند 70سال دوام آورند و پروستریکا یعنی بازسازی. یعنی تجدیدنظر در برنامه‌ها و شیوه‌های اجرایی اقتصادی، یعنی جبران مافات، یعنی بزک‌کردن و نمایشی قابل‌قبول از سوسیالیسم به اصطلاح علمی و عدالت اجتماعی و برابری و همه چیزهایی که طی 70سال از ملت روس و ملل تحت‌سلطه و استعمار آن دریغ شده بود. گورباچف در مسیر بلورینگی و اصلاحات پذیرای آزاد‌سازی کشورهای اروپایی اشغال‌شده و تحت‌استعمار شوروی شد. از کشورهای اشغال‌شده عقب‌نشینی کرد و آزادی کشورهای به‌غارت‌رفته شرق اروپا را به آنان بازگرداند آلمان‌شرقی نیز آزاد شد، دیوار برلین، با فریادهای گُوربی گوربی، به نشان امتنان از آن مرد بزرگ که به آنان آزادی بخشید، فروریخت و نیمه شرقی به نیمه مرفه غربی پیوست. گورباچف در اثر کودتا و خیانتِ کمونیست‌های سنتی و استالینی که خواهان ادامه انحصارطلبی و سوءاستفاده خود از قدرت بودند، ربوده شد و خیانت کمونیست‌های دوآتشه او را از ادامه مسالمت‌آمیز راه اصلاحات بازداشت. یلتسین دبیرکل حزب کمونیست روسیه با حمایت مردمی کودتا را شکست داد و با قبول آزادی ملل تحت‌سلطه شوروی جانشین او شد. روسیه به‌رغم دشواری‌های برجای مانده سرانجام توانسته است به آزادی و رفاهی که در شأن آن کشور بزرگ و ثروتمند است، دست یابد و اکنون با امکانات جدید فیلش یاد هندوستان امپراتوری استعماری ازدست‌رفته را کرده است! در بعضی جاها هم البته حق و حقوقی دارد و در بعضی جاها هم با توطئه‌هایی مواجه بوده است که ربطی به ما ندارد و خودشان می‌توانند از عهده آن برآیند. گفتیم که گورباچف دو سیاست را پیگیری می‌کرد؛ «گلاسنوست» یعنی بلورینگی یا شفافیت، در مقابل پنهانکاری سنتی که ابزار اصلی سلطه خونبار دولت انحصارگر شوروی بود و «پروستریکا» یا بازسازی. غافل از اینکه با برداشتن حجاب پنهانکاری و آشکارشدن همه مفاسد و جنایاتی که بر آن کشور استعمارگر رفته بود، مهلتی برای مرحله دوم یا بازسازی باقی نمی‌ماند و خصوصا پس از کودتای خائنان افراطی حزب کمونیست، چاره‌ای جز برافتادن آن رژیم بدنام تاریخ باقی نماند و چنین شد. اینکه اکنون در دومای روسیه پنج‌نفری با افکار استالینی یا ناسیونالیسم فاشیستی منتقد گورباچف یا حتی خواهان محاکمه آن مرد بزرگ باشند، عجیب نیست. داوری درباره گورباچف با تاریخ است. عجیب واکنش چپ سنتی ایرانی است که چنان شیفته رویای بربادرفته شوروی است که هنوز با تخیلات استالینی، افسوس فروپاشی آن امپراتوری خونبار را می‌خورد که سرانجام آرزوی انضمام ایران را نیز که در راه آن تلاش بسیار کرد، با خود به گور برد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.