|

نگاه شیطان از روی بغض

همچنین نوری سعید، جعفر عسکری و محسن سعدون نیز اسم کردستان را در مورد این مناطق به‌کار می‌بردند و این امر، کاملا عادی بود، این عنوان نیز نه از زمان پادشاهی و نه در زمان قاسم ممنوع نشده بود، صدام خیلی اوقات می‌گفت کردستان عزیزمان، حتی اربیل را با اسم کردی آن می‌شناخت و می‌گفت هولیر و با کردها بسیار خوش برخورد بود و خود را مهندس خودمختاری می‌دانست، حتی لباس‌کردی پوشید که آن لباس را من به‌عنوان هدیه برایش فرستاده بودم و شامل یک دست کامل لباس کردی دهقانی بود، زمانی نیز که متوجه این شد از من سوال کرد که چرا یک دست لباس کردی دهقانی برایش فرستاده‌ام، من نیز گفتم چون شما از یک مرکز و ناحیه دهقانی رشد کرده‌اید و بسیاری اوقات در صحبت‌هایتان از دهقانان حمایت می‌کنید.» زمانی نیز که از جناب طالبانی سوال کردیم که آیا صدام حسین را بعد از دستگیری‌ دیده‌اند یا نه و آیا برایش درخواست عفو کرده و خواسته است او را از حکم اعدام نجات دهد؟ در جواب گفت: «زمانی که صدام دستگیر شد فقط جمله‌ای را تکرار کردم که شاعر بزرگ جواهری گفته است: بئس الشماته شیمه (نگاه شیطان از روی بغض و کینه)، در مورد اینکه برای صدام عفو صادر کنم یا نه، این حق شورای ریاست‌جمهوری است و تا الان نیز این حق را به خودم نداده‌ام که به شکلی تکرو و یکجانبه عمل کنم، ما در شورای ریاست‌جمهوری از رییس و دو معاونش تشکیل شده‌ایم و تصمیمات ما دسته‌جمعی و با رای‌دادن است، امیدوارم این را نیز بدانید که من جزو وکلایی هستم که در سطح بین‌المللی بیانیه درخواست عدم اجرای حکم اعدام را امضا کرده‌ایم.» در سال ١٩٨٣ اتحادیه میهنی کردستان به تنهایی و بدون حضور پارت دموکرات کردستان مذاکرات را با حکومت عراق به پیش برد، همچنان که طالبانی آن را توضیح می‌دهد و می‌گوید: «در سال ١٩٩١ هیات کردی حاضر در مذاکرات با رژیم مشترک بود یعنی علاوه بر نمایندگان هر دو حزب پارت دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی، افراد سیاسی از احزاب کردی دیگر همچون حزب شیوعی و حزب سوسیالیست را نیز شامل می‌شد، هیات اول با ریاست من بود و ریاست هیات دوم را نیز برادر گرامی‌ام کاک مسعود بارزانی برعهده داشت.» بعد از عملیات طوفان صحرا که در آن نیروهای هم‌پیمان بین‌المللی با رهبری ایالات‌متحده آمریکا، کویت را از دست نیروهای عراقی آزاد ساختند، صدام حسین احساس ضعف می‌کرد، همچون سنت همیشگی‌ خود و با اتکا به فلسفه سابق خود، هرگاه که احساس ضعف، رژیمش یا وضعیت داخلی کشور را فرا می‌گرفت به کردها پناه می‌آورد و خواستار گفت‌وگو برای حل مساله کرد می‌شد، اما به محض اینکه احساس قدرت کند، مذاکرات را باطل می‌کند و با کرد وارد جنگ می‌شود، به این شکل آخرین دیدار میان طالبانی و صدام حسین در سال ١٩٩١ اتفاق افتاده است، همچنان که خود ایشان توضیح می‌دهد و می‌گوید: «آخرین دیدارم با صدام حسین بعد از آزادسازی کویت در سال ١٩٩١ بود که من یک‌بار به بغداد رفتم، بعد از آن برای بار دوم رفتیم و او را دیدیم و مذاکراتی انجام شد که در آن چندین پیشنهاد و برنامه ارایه دادیم راجع به دموکراسی و انجام اصلاحات در رژیم. علاوه بر پیشنهادات ما در مورد مساله کرد، صدام نیز در مورد چهار ماده اصلی هم موافقت کرد که شامل حقوق‌بشر و اجرای سیستم دموکراسی و خودمختاری برای کردستان و عادی‌سازی شرایط بود. رضایتش را در مورد همه این مفاد نشان داد، رژیم برای اجرای خواسته‌هایمان قدم پیش گذاشت، حتی برای حل مساله کرکوک نیز به نتیجه رسیدیم، بعد چند کمیته‌ تشکیل دادیم و دکتر فواد معصوم از طرف ما مذاکرات را اداره می‌کرد، اما بعدها از تمام مواردی که راضی شده بودند عقب‌نشینی کردند.» طالبانی می‌افزاید: «زمانی که پیشنهادات ما را پذیرفتند هنوز تلخی شکست کویت را حس می‌کردند، اما در مرحله دوم مذاکرات که خود را در موضع قدرت دوباره دیدند، عقب‌نشینی کردند.» سرنوشت جناب طالبانی چنین نبود که یکی از شیوخ تکیه طالبانی شود. همچون آبا و اجدادش و پدرش حسام‌الدین طالبانی، او از کودکی راه سیاست را در پیش گرفت و توانست راه زندگی خودش را به سمت دنیای دیگری هدایت کند. در سال ١٩٣٣ متولد شده، در خانواده‌ای دین‌پرور بزرگ شده، در میان دیوارهای تکیه طالبانی در کویسنجق که پدرش آن را اداره می‌کرد تربیت یافته، به‌عنوان محصل، اصول دینی را یاد گرفت و ‌قرآن مجید و احادیث پیغمبر و فقه اسلامی را به هر دو زبان عربی و کردی حفظ کرد. او در کنار تحصیل عادی در مدرسه ابتدایی اول کویسنجق، به کتابخانه‌های این شهر رفت و آمد می‌کرد که یک‌ساعت‌ونیم از مرکز شهر سلیمانیه دور بوده است و به‌عنوان یکی از سه شهر مشهور از قدیم با فرهنگ و ادب و سیاست و روح انقلابی شناخته شده بود. زمانی نیز که طالبانی باید خود و آینده‌اش را بشناسد و تعیین کند که آیا می‌خواهد در مدرسه دینی تکیه تحصیل کند و بعد از پدرش راه شیخوخیت و راه آبا و اجدادیش را دنبال کندبه‌ویژه که تنها پسر خانواده‌اش بوده تا عنوان و رسم تکیه را محفوظ نگه دارد، همچنان که مادرش می‌خواست به این راه برود و تشویقش نیز می‌کرد، یا اینکه به‌زودی وارد دنیای سیاست شود، مطمئنا بدون شک و تردید راه دوم را انتخاب کرد. در این بخش از خاطراتش که برای الشرق‌الاوسط بیان می‌کند، رییس‌جمهور طالبانی به اولین سرچشمه‌های زندگی‌ خود و به بازگویی خاطرات خانوادگی و رگ و ریشه‌اش بر‌می‌گردد. همچنین به سرآغاز آگاهی سیاسی که برخلاف تحصیلات و محیط دینی‌ او بوده است، آگاهی مارکسیستی چپ‌روانه‌ای داشت و این رویه از اولین کتابی که خواند، آغاز شد. ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.