|

یک برداشت اشتباه درباره نان

شرق: وقتی اسم نان صنعتی می‌آید همه گمان می‌کنند منظور نان‌های حجیم مثل نان باگت و تست است. اما نان صنعتی قرابتی با آنچه در بین مردم جا افتاده است؛ ندارد. در واقع نان‌ها به سه‌دسته سنتی، صنعتی و فانتزی تقسیم می‌شوند. منظور از نان صنعتی هم‌پخت همان نان‌های سنتی بربری، سنگک و لواش است اما با دخالت کمتر دست و استفاده بیشتر از ماشین‌آلات. از سال 85 طرح جایگزینی نان‌های صنعتی آغاز شد و دولت با تخصیص اعتباراتی درخصوص آموزش نانوایان به بسط این واحدها کمک کرد. ولی با گذشت هشت‌سال از شروع این طرح تنها 12واحد نان صنعتی به بهره‌برداری رسیده است. با توجه به وجود 67هزار واحد خبازی در کشور تعداد واحدهای صنعتی به معنی هیچ است. با این توضیحات مشخص می‌شود که قرار بر تغییر ذائقه مصرف‌کنندگان و حذف نان سنتی نیست. فقط قرار است در این واحدها وضعیت بهداشتی و کیفیت کار بهبود یابد. گفت‌وگو با حسین همدانی‌شریفیان برخی مشکلات نانوایان و عدم‌تمایل آنها به صنعتی‌شدن را بیان می‌کند: شما سال‌هاست در حرفه خبازی مشغول فعالیت هستید. با توجه به اینکه کارگاه خود را تبدیل به واحدی صنعتی کرده‌اید؛ دلیل عدم استقبال همکاران خود را برای اقدام به صنعتی‌شدن در چه می‌بینید؟ به‌هرحال هر تغییری مستلزم هزینه‌هایی است که از عهده تمام واحدها برنمی‌آید. دولت نیز با محدودیت‌های اعتباری نمی‌تواند کمک شایان‌توجهی به این تغییر داشته باشد. از سوی دیگر از پیامدهای صنعتی‌شدن کم‌شدن تعداد کارگران است چراکه به جای کارگر بخشی از کارها را قرار است ماشین‌آلات انجام دهند. در ایران حدود ۶۷هزارواحد خبازی در زمینه پخت تافتون، سنگک، لواش و بربری وجود دارد. با احتساب اینکه این تعداد واحد صنفی حداقل چهارنفر کارگر دارند، در حقیقت ۲۵۰هزار خانوار درگیر و وابسته به مشاغل خبازی بودند. از این‌رو باید برای آنها فکری شود. البته در قوانین پایین‌دستی برای آنها برنامه‌ریزی‌هایی انجام شد و قرار شد واحدهای نان صنعتی از محل تجمیع نانوایی‌های سنتی تشکیل شوند و حتی برای این کار طرح‌های تشویقی دیده شد. ‌ تفاوت واحدهای سنتی و صنعتی در چیست؟ نان سنتی که به دو صورت مسطح مانند لواش و تافتون و نیمه حجیم با عنوان سنگک و بربری پخته می‌شود می‌تواند همان نان صنعتی باشد. به تعبیر ساده‌تر نان‌های سنتی که سال‌هاست در کشور طبخ و مصرف می‌شود می‌تواند با بزرگ‌ترشدن واحد خبازی و استفاده از ماشین‌آلات به جای کارگر نام صنعتی بر آن گذاشته شود. با این تعریف نان باگت و سایر نان‌های حجیم را نان‌های فانتزی نام‌گذاری می‌کنند. ‌ به‌طور مشخص مزایای نان صنعتی چیست؟ نان‌های صنعتی مزایایی دارند که ما آنها را در تولید نان‌های مسطح به روش سنتی نمی‌بینیم. وقتی که نان به‌صورت صنعتی تولید می‌شود همه کارها و مراحل تولید به‌صورت مکانیزه و بدون دخالت دست است. به علاوه می‌توان غنی یا ضعیف‌بودن آرد را با تولید صنعتی، کنترل کرد و کیفیت آن را به بهترین حد رساند. وقتی که نان در مقیاس صنعتی تولید می‌شود، نماینده دولت به عنوان مسوول فنی بر تمامی مراحل تولید نظارت می‌کند و در این صورت، تنها مواد افزودنی مجاز به نان اضافه می‌شود و امکان استفاده از افزودنی‌های غیرمجاز غیرممکن می‌شود. همچنین در واحدهای صنعتی از حرارت غیرمستقیم استفاده می‌شود که خود این امر، یک مزیت بهداشتی بسیار مهم به حساب می‌آید. ‌ چه معایبی را برای نان‌های صنعتی نسبت به سنتی می‌توان عنوان کرد؟ به‌نظر می‌رسد که طعم نان‌های سنتی بین مردم ما پسندیده‌تر از نان‌های صنعتی است. همان‌طور که خودتان می‌دانید، غذاهای سنتی ما هم عطر و طعم بهتری نسبت به غذاهای حاضری دارند بنابراین اگر ما بتوانیم نان‌های سنتی‌مان مانند بربری، سنگک یا لواش را هم به صورت صنعتی تولید کنیم شاید بتوانیم رضایت مصرف‌کنندگان را از این نظر نیز جلب کنیم. اما باید به این نکته توجه داشته باشیم که نان‌های حجیمی مانند نان‌های فانتزی به‌طورکلی با دیگرنان‌ها از نظر شکل ظاهری، طعم و مزه متفاوت هستند و طرفداران خاص خودشان را هم دارند و خیلی‌ها آنها را به نان‌های سنتی ترجیح می‌دهند. ‌ از سال 90 بحث آزادسازی قیمت نان و حذف یارانه آن مطرح شد. در حال حاضر این هدف محقق شده است؟ در سال اول با افزایش قیمتی که ایجاد شد می‌توان ادعا کرد که آزادسازی صورت گرفت اما به دلیل پایین‌بودن قدرت خرید مردم دولت هنوز به نان و آرد یارانه پرداخت می‌کند. ‌ این یارانه چقدر است؟ با رشد قیمت گندم تا 900تومان تا پایان سال 92 دولت مجبور شد مجددا یارانه پرداخت کرده و 460تومان گندم را به کارخانجات آرد تحویل دهد. امسال با افزایش قیمت گندم به‌طورقطع این ارقام نیز بالاتر رفته و دولت یارانه بیشتری نیز پرداخت خواهد کرد. به عبارت دیگر با حذف یارانه به‌ازای هر کیلو گندم 500تومان روی قیمت‌ها اضافه خواهد شد. ‌ میزان مصرف آرد در نانوایی‌ها چقدر است و آیا هنوز این واحدها نسبت به فروش آرد به شیرینی‌پزی‌ها و بازار آزاد اقدام می‌کنند؟ در حال حاضر واحدهای سنتی نانوایی در روز به‌طور متوسط ۴۰۰کیلو آرد پخت می‌کنند، این رقم در واحدهای صنعتی تا ۲۰تن هم عنوان می‌شود. در هر صورت تا مادامی که اختلاف قیمت بین بازار آزاد و قیمت آرد سهمیه‌ای وجود داشته باشد احتمال قاچاق و فروش غیرقانونی سهمیه‌ها در بازار سیاه وجود دارد. بنابراین راهکار اساسی برای مقابله با این جریان تنها آزادسازی قیمت‌هاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.