این جمع به ظاهر پراکنده
«درآمدی بر تاریخ ادبیات اسپانیایی- آمریکایی»، کتابی است از کاظم فرهادی که اخیرا از طرف نشر نی منتشر شده است. آنچه در این کتاب به آن پرداخته شده تاریخ ادبیات اسپانیایی- آمریکایی و دورههای مختلف شکلگیری و تکامل آن است. نویسنده در پیشگفتار کتاب، از قول اوکتاویو پاز این پرسش را پیش میکشد که «آیا چیزی به نام ادبیات اسپانیایی- آمریکایی وجود دارد؟» به اعتقاد پاز، ادبیات اسپانیاییزبان آمریکای جنوبی را نمیتوان بر اساس ملیتها تفکیک کرد و چنین ناسیونالیسمی، نوعی «مغلطه هنری» است. نویسنده پس از طرح دیدگاه پاز، به دیدگاه مخالفان او نیز اشاره میکند. از جمله به دیدگاه ژورژی آمادو که میگوید: «من فکر نمیکنم ادبیات آمریکای لاتین وجود داشته باشد. هریک از کشورهای آمریکای لاتین ادبیات خاص خود را دارند. ادبیات آرژانتینی با ادبیات کلمبیایی تفاوت دارد. ادبیات کوبایی و ادبیات شیلیایی از هم متفاوتند.» همچنین دیدگاه بورخس را میخوانیم که برخلاف پاز معتقد است که «ایجاد چنین هویت آمریکای لاتینی» به دور از «ریاکاری، تصنع یا کلیگرایی» نیست. نویسنده پس از آوردن این اختلافنظرها در پیشگفتار کتاب مینویسد: «صرفنظر از این
اختلافنظرها، میتوان گفت اکثر نویسندگان و منتقدان و تاریخنگاران آمریکای لاتین، ضمن تایید ادبیات کشورها، بر وجود ادبیات اسپانیایی- آمریکایی اتفاق نظر دارند.» آنگاه در توضیح آنچه در این کتاب به آن پرداخته شده، چنین میخوانیم: «کتاب پیشرو با در نظر داشتن دیدگاههای گوناگون در این زمینه و تفکیک آنها، بهطور اخص نگاهی به تاریخ ادبیات آمریکای اسپانیاییزبان آمریکایجنوبی دارد که عمدتا کشورهای آرژانتین، شیلی، اوروگوئه، بولیوی، کلمبیا، اکوادور، پاراگوئه، پرو، ونزوئلا، کستاریکا، السالوادور، گوآتمالا، هندوراس، مکزیک، نیکاراگوآ، پاناما، جمهوری دومینیکن و پوئرتوریکو را شامل میشود.» درآمدی بر تاریخ ادبیات اسپانیایی- آمریکایی دارای سهفصل است. فصل اول با عنوان «از اکتشاف تا استقلال» بر اساس دورههای تاریخی به این سه بخش تقسیم شده است: 1- ادبیات کشف، فتح، کاوش و تبلیغ انجیل (مسیحیسازی)، 2- شکوفایی و پژمردگی ادبیات استعماری و 3- دوره روشنگری و قیام. در هر بخش، به شعر، نمایشنامه و نثر در هرکدام از دورهها پرداخته شده است. فصل بعدی شامل این بخشهاست: 1- رمانتیسیسم، 2- رئالیسم و ناتورالیسم و 3- مدرنیسم و در فصل پایانی
نیز به دوره انقلاب مکزیک و جهانیشدن ادبیات اسپانیایی- آمریکایی پرداخته شده است. در قسمتی از بخش پایانی کتاب با عنوان «سخن آخر» درباره نویسندگان اسپانیایی- آمریکایی میخوانیم: «این جمع به ظاهر پراکنده در کشورهای مختلف، اما به واقع گسترده در پهنه این بخش از قاره آمریکا، در شرایط پرالتهاب تاریخی جامعه خود نقش داشتهاند؛ چنان که برخی پایهگذار جنبشهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شدهاند یا در آن جنبشها حضوری فعال داشتهاند. آنان در دورههای متفاوت و در پیوند با گذشته بلافصلشان در پی غلبه بر استعمار، کسب آزادی و در نهایت استقلال کشور خود بودهاند. مساله بعدی و مبرم گروهی از آنان تعیین هویت بوده است. البته برای نویسندگان و شاعران نسل جدید، جستوجوی هویت مسالهای خاص نبوده و به قولی برای آنان به عادت و نیاز تبدیل شده است. ماریو بارگاس یوسا در اشاره به نقش مهم نویسندگان قرن نوزدهم مینویسد، بیهیچ مبالغهای میتوان گفت که شرح مشکلات واقعی کشورهای آمریکای لاتین در قرن نوزدهم را بهطور مشخص و با اعتبار استنادی باید در ادبیات این کشورها یافت و نخستینبار در آثار شاعران و داستاننویسان این قرن است که ستم اجتماعی
طبقه حاکم اعلام و افشا میشود.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.