سیدمحمد خاتمی:
با همه وجود از جمهوریت نظام دفاع میکنیم
شرق: رییسجمهوری اسبق کشورمان با توصیه به نسل جوان کشور برای درک اهمیت انقلاب اسلامی، به تبیین تهدیدات بیرونی و درونی این انقلاب از دیدگاه خود پرداخت و تاکید کرد: اگر خداینکرده جمهوری اسلامی را از دست دهیم وضعیت خیلی سیاهی خواهیم داشت و باید بدانیم که ما نمیتوانیم این انقلاب با آن عظمتش را فراموش کنیم، زیرا مبدا هویت تاریخی ماست. به گزارش روابطعمومی دفتر سیدمحمد خاتمی، هفتادوپنجمین نشست ماهانه «بنیاد باران» با حضور اعضای این بنیاد برگزار شد. در این مراسم خاتمی با بیان اینکه باید درباره انقلاب اسلامی روشنگری بیشتری صورت گیرد، گفت: هم از نظر دلبستگی افرادی نظیر ما به انقلاب و باورداشت به حقانیت این حرکت عظیم در تاریخ و نیز عقیده به اینکه جمهوری اسلامی راه مناسبی برای تداوم عزت و بسط عظمت ملت ایران و راهکار مناسبی است برای اینکه انسان رشدکرده ایرانی بتواند به خواستهای تاریخی خود برسد از یک جهت و از جهت دیگر، دغدغهای که برای ما وجود دارد که بعد از 35سال از پیروزی انقلاب اسلامی بهعلت تبلیغات وسیع و بیامان کسانی که از این انقلاب آسیب دیدند و قدرتهایی که احساس کردند این انقلاب به
منافع نامشروع آنها آسیب زده، با زشت جلوهدادن انقلاب و تلاش برای بد تفسیرکردن آن تعبیرات سویی که بوده و هست و باز هم خواهد بود و نیز در اثر پارهای از کاستیها و نقصها و رویکردهای غلطی که ما دستاندرکاران امور داشتیم و نیز بهخاطر بعضی قرائتهایی که با اصل انقلاب و نظام ما سازگاری ندارد، رایج شده است اینها همه سبب شده است که در بعضی افراد - بهخصوص فرهیختگان جامعه و بالاخص نسل جوان- نوعی تردید و خداینکرده حتی رویگردانی از انقلاب عظیم ملت ایران و از جمهوری اسلامی پیدا شود و گسترش پیدا کند که این خطر بزرگی است که لااقل برای ما که همه حیثیت و هویت خودمان را در این انقلاب دیدیم، به عظمت آن اعتراف داریم و به کار بزرگی که صورت گرفته است اذعان داریم، این وضعیت نگرانی ایجاد میکند و در نتیجه جا دارد بیش از گذشته درباره انقلاب و جمهوری اسلامی و جایگاهی که داشته و دارد صحبت کنیم و در واقع روشنگری کنیم و نیز اگر به نظر ما میآید که مشکلات، انحرافها و کژتابیهایی وجود دارد روشنگری یعنی راهنمایی کنیم و راهکار اصلاحی را عرضه بداریم که اصلاحات هم چیزی جز این نیست و من اجازه میخواهم مطالبی را به اجمال درباره انقلاب
اسلامی و جمهوری اسلامی و خطراتی که آنها را تهدید میکند و عظمتی که داشته، صحبت کنم. رییسجمهوری پیشین ایران با طرح این سوال که «آیا انقلاب ما، دینی بود؟» توضیح داد: ما به هر صورتی که انقلاب را تعریف کنیم نباید تردید کنیم که آنچه در 35سال پیش در ایران رخ داد یک انقلاب تمامعیار بود؛ حال در اینجا صحبت سر این است که آیا این انقلاب اسلامی بود یا نبود؟ میتوان موارد متعددی را ذکر کرد برای اینکه متوجه شد انقلاب دینی است یا نیست؟ ولی بنده دو، سه مورد را ذکر میکنم که اگر بود چارهای نداریم جز اینکه بگوییم انقلاب اسلامی است: یکی اینکه اکثر کسانی که انقلاب کردند مسلمان باشند؛ دوم انگیزه دینی اگر نگوییم، انگیزه منحصربهفرد بلکه از مهمترین انگیزههای حرکت مردم باشد یعنی مردم با انگیزه دینی و با احساس مسوولیت دینی برای تغییر و تحول به عرصه بیایند. البته وقتی میگویم «انگیزه دینی»؛ منافات ندارد با اینکه خواستهای دیگری که مقوم انقلاب هست نیز وجود داشته باشد؛ خواستهایی که تا وقتی نباشد و به مرحله بلوغ و کارآیی نرسد انقلاب رخ نمیدهد؛ نه برای اینکه انقلاب انقلاب باشد خواستهای مشخصی که جهت تکاملی جامعه را نشان میدهد
و به سوی تکامل پیش میرود باید حضور داشته باشد اما انگیزه، انگیزه دینی است. اتفاقا در صورتی انقلاب دینی موفق خواهد بود که آن انگیزه با خواستهای جامعه هماهنگ و همسو باشد. خواستهای انقلابی که جامعه دارد دین هم میگوید بهسوی این جریان برو و آن وقت جامعه حرکت میکند و جلو میرود. خاتمی با اشاره به جریانات سیاسی-اسلامی قبل از انقلاب توضیح داد: قبل از انقلاب نوعی انقلابگری وجود داشت و چند نوع رویکرد اسلامی و تلقیهای اسلامی وجود داشت که انقلاب و اسلام انقلاب ما با آن انقلابیگری و رویکردها تفاوت داشت. در قرن گذشته هژمونی یا استیلای ذهنی متعلق به جریان چپ بود که در انقلابیون، مسلمانان، متفکران و روشنفکران و حتی در قانون اساسی آن گفتمان چپ در بخشهایی خیلی تاثیر گذاشته است. یک جریانی وجود داشت که بهخصوص در کشورهای پیرامونی نظیر کشور ما خودش را تنها طلایهدار و صاحب رویکرد انقلابی میدانست یعنی میگفت تئوری انقلاب نزد من است و آن تئوری انقلاب هم چیزی نبود جز مارکسیسم و جز آن هر چه بود را ارتجاعی، بورژوازی و نظیر اینها میدانست. جریان چپ خودش را انحصاردار تفکر و عمل انقلابی میدانست و معتقد بود جز بر اساس
این تئوری عمل انقلابی تحقق نخواهد یافت و هرچه رخ بدهد ارتجاعی و واپسگراست. این جریان دم از خلق هم میزد؛ با عناوین توده، فدایی خلق، مجاهدین خلق و نظیر اینها آشنایید اما این «خلق» کسی نبود جز هسته رهبری که خودشان را نماینده خودخوانده خلق میدانستند. در بینش آنها از آزادیهای اساسی خبری نبود. حرکت خودشان و نظام مطلوب خودشان را دموکراتیک میخواندند ولی اصلا دموکراسی به معنای علمی کلمه در این بینش انقلابی جایی نداشت حتی آشکارا از دیکتاتوری پرولتاریا بهعنوان مرحله گذار از بورژوازی یا قبل از آن به سوسیالیسم نام میبردند. او افزود: در عمل نیز ابزار و روشی جز خشونت نمیشناختند. شأن انقلابیگری این بود که با تهاجم وارد عرصه میشود و با زور سعی میکند نظر خود را تحمیل کند و دیگران را از صحنه خارج بکند. حتی متاسفانه این روش خشونتبار در درون خود این جریانات انقلابی یا مدعی انقلابیگری روی میداد که گاهی به تصفیههای خونین هم منجر میشد. این امر رایج بود و بهخصوص در کشورهای استعمارزده و عقب نگاه داشتهشده این بینش و نگرش انقلابی دست بالا را داشت و مدعیان پرادعایشان هم طوری وانمود میکردند که یک تئوری انقلابی
بیشتر وجود ندارد و آن هم همین است و هرچه جز این باشد ارتجاحی و واپسگراست. آنها به مردم بهصورت ابزار نگاه میکردند و در جاهایی که پیروز شده بودند یا پیروز نشده بودند مدعی هم بودند که عدالت را پیاده کنند عدالتی که هیچگاه پیاده نشد. رییس بنیاد باران با اشاره به جریان اصلاحطلبی ادامه داد: درباره اصلاحات بهعنوان یک جریان که عمدتا اصلاحات فکری و دینی است و آن را جریان تاریخی میدانم و الان هم رسالت داریم که در این زمینه کار کنیم. اینکه در انقلاب اسلامی ما جمهوری اسلامی مطرح شد نشانه تفاوت دید هم با جریانات ظاهرگرا و هم با آن جریانات التقاطی و جریانات دیگری که پیرامون اسلام مطرح میشدند است چرا؟ برای اینکه جمهوریت مقتضای روح زمانه است نه مد زمانه. خاتمی با بیان اینکه «جمهوری یک تعارف نیست که بعضیها حتی میآیند و میگویند امام هم به آن اعتقاد نداشت» افزود: ایشان جدا به جمهوریت اعتقاد داشت، قبل از آنکه این آقایان بگویند که برای ظاهرسازی و گذاشتن در دهان مردم گفتند جمهوری و به آن اعتقاد نداشتهاند و به امام اهانت کنند و امام را خدایی نکرده متهم به فریبکاری جامعه و تاریخ کنند، قبل از اینها کسانی که
پدرخواندههای جریانهای تروریستی ظاهرگرای خشونتگرا هستند، میگفتند ما کجا در اسلام جمهوری داریم؟ جمهوری بدعت است! امام فرمودند که بدعت نیست و از همان وقت هم با امام بد شدند. اینها حرف تازهای نیست که امروز ما میشنویم؛ اما چون جرات نمیکنند بگویند امام اشتباه میکرد، میگویند امام اصلا جمهوریت را قبول نداشت! نخیر؛ جمهوریت جدی بود؛ خیلی خیلی جدی بود؛ بدعت نبود. جمهوریت یک اصل بود و بنده عرض میکنم ما بهعنوان کسانی که دلبسته به این انقلاب و اسلام هستیم با همه وجود از جمهوریت نظام دفاع میکنیم؛ با همه لوازمی که جمهوریت دارد. ما انقلابی هستیم؛ مهم نیست دیگران ما را چه مینامند. انقلابی که ما میگوییم و میفهمیم منجر به نظام جمهوری اسلامی شد و امروز هم باید از آن دفاع کنیم. او خطاب به نسلی که بعد از انقلاب به دنیا آمده، گفت: به نسلی که رنج هم دیده و مشکلاتی را هم تحمل کرده و چیزهایی بر او تحمیل شده است که میتوانست نباشد و ممکن است بر اثر آنها تردید پیدا کند و رویگردان بشود و تحت بمباران شدید تبلیغات سوء و عملکردهای نادرست ممکن است رویگردانهایی را پیدا کند، میگویم. انقلاب ما انقلاب اصیل و حادثه مهم تاریخ
ایران بلکه دوران ما در منطقه و جهان است. جمهوری اسلامی اصیل برخاسته از متن خواست و مصلحت جامعه ماست و پاسخدهنده به خواستهای تاریخی است. همین قانون اساسی - که ممکن است بعضی ایرادهایی به آن بگیرند اشکالی هم ندارد قابل ترمیم هم هست اما سازوکار خودش را دارد- ظرفیتهای زیادی دارد؛ اما در صورتی که همه به آن تن بدهند و آن را پیاده بکنند و آن روحیه اصیلی که در انقلاب ما بود برای مجریان و کسانی که حافظ آن هستند، جدی گرفته شود. اگر خدای نکرده جمهوری اسلامی را از دست دهیم وضعیت خیلی سیاهی خواهیم داشت و باید بدانیم که ما نمیتوانیم این انقلاب را با آن عظمتش فراموش کنیم، زیرا مبدأ هویت تاریخی ماست. خاتمی با بیان اینکه منظور از اصلاحات فقط یک جریان سیاسی نیست بلکه اصلاحات خیلی بزرگتر از اینهاست، افزود: اصلاحات یک جریان بزرگ تاریخی است، ما بسته به اینکه چقدر به آن جریان بزرگ تاریخی نزدیک شویم و در آن مسیر باشیم، میتوانیم اسم خودمان را اصلاحطلب بگذاریم. اصلا مراد من حزب نیست و به همین دلیل معتقدم اصلاحات در صدد گرفتن قدرت نیست اگر هم قدرت میخواهد یا قدرت را معقول میخواهد، برای این است که بتواند افکار و اندیشهها
و رویکردهایش را در جامعه با امنیت و آزادی بیشتری مطرح کند و سرکوب نشود؛ ما چیز بیشتری نمیخواهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.