|

چالش‌های «کرسی» ایران

نعمت احمدی حقوقدان

با خاتمه جنگ جهانی‌دوم، سازمان‌ملل به جای جامعه ملل که مکان آن در ژنو سوییس بود تشکیل و چون اروپای بعد از جنگ ویران شده بود و از نظر مالی امکان تهیه و ساخت محلی برای سازمان‌ملل تازه‌تاسیس در اروپا نبود، محل سازمان‌ملل در آمریکا تعیین و نیویورک- نخستین ساحلی که مهاجران اولیه قدم به خاک آن گذاشتند- انتخاب شد. از آنجایی که ورود به سازمان‌ملل مستلزم ورود به آمریکا و داشتن ویزای این کشور بود، دولت آمریکا متعهد شد که ویزای تمامی نمایندگان کشورهای عضو را بی‌هیچ بهانه‌ای صادر کند و به همین اعتبار «کمیته روابط سازمان‌ملل» مسوولیت حفظ حقوق کشورهای عضو در تامین حق ورودوخروج اعضا به آمریکا را برعهده گرفت. «کمیته ارتباط با دولت میزبان» قانونا ناظر بر روابط اعضای هیات سیاسی دولت‌های عضو سازمان‌ملل با کشور آمریکا تعیین شد. از بدو تشکیل این کمیته در سال 1947 تا هم‌اکنون پرونده قابل‌توجهی در این کمیته تا هم‌اکنون طرح نشده است. موضوع «کورت والدهایم»، دبیرکل پیشین سازمان‌ملل که متهم به عضویت در سازمان جوانان هیتلری بود و همین امر، موانعی در صدور روادید برای وی شد، شاید مهم‌ترین پرونده طرح‌شده در کمیته ارتباط با دولت میزبان سازمان‌ملل باشد. هرچند درسال 1988 هم آمریکا از صدور روادید برای «یاسر عرفات» به‌عنوان رییس سازمان آزادیبخش فلسطین خودداری کرد. موضوع یاسر عرفات و عدم صدور ویزا برای رییس سازمان «فتح» به معضلی جدی تبدیل شد که در نهایت برای برون‌رفت از این بن‌بست، شورای امنیت سازمان‌ملل، راه‌حل ساده اما قابل اجرایی را در پیش گرفت و آن تشکیل جلسه در «ژنو» به جهت حضور وی در جلسه بود؛ راه گریزی که هم یاسر عرفات مرحوم در جلسه سازمان‌ملل شرکت کند و هم فضای سیاسی داخلی آمریکا رعایت شود و پرونده‌ای هم در کمیته ارتباط با دولت میزبان تشکیل نشود. موضوع «حمید ابوطالبی» که سابقه حضور در هیات اعزامی نمایندگی به سازمان را نیز دارد، با تفویض نمایندگی دایمی ایران به وی حساسیت خاصی را به وجود آورده است. علت آن را باید در شرایط حساس پیش‌آمده روابط ایران و آمریکا بعد از انتخابات سال گذشته و انتخاب دکتر روحانی به ریاست‌جمهوری ایران دانست. در آمریکا هستند گروه‌هایی که نزدیکی ایران اسلامی را به آمریکا برنمی‌تابند. لابی صهیونیستی که حیات و اقتدار خود را در سردی روابط و حتی جنگ با ایران می‌داند، جمهوریخواهان، نئوکان‌ها و «تی‌پارتی»‌ها هم از این دست گروه‌ها هستند که مخالف نزدیکی ایران با آمریکا و مهم‌تر از همه، حل مساله اتمی ایران هستند. این گروه‌ها، دولت دموکرات آمریکا، خصوصا شخص رییس‌جمهور اوباما را تحت فشار قرار می‌دهند و دنبال بهانه‌ای هستند تا فضای سیاسی بین ایران و آمریکا را به قبل از انتخاب دکتر روحانی یا قبل از مذاکره تلفنی اوباما با روحانی و امضای تفاهمنامه ژنو برسانند. از طرفی باید پذیرفت عده‌ای در داخل هستند که وضع موجود و شرایط به وجود آمده بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری و برنامه وزارت امورخارجه، خصوصا عملکرد آقای دکتر ظریف را برنمی‌تابند. با نگاهی به روزنامه‌ها و سایت‌های این جریان تندرو پیداست که علاقه‌ای به پیروزی گروه مذاکره‌کننده ندارند. تا جایی که برخی مقامات غیرسیاسی نیز به اظهارنظرهایی پرداخته‌اند و به صراحت، نارضایتی خود را از تداوم مذاکره و به‌نتیجه‌رسیدن آن به بهانه‌های مختلف نشان می‌دهند. در شرایط موجود، معرفی حمید ابوطالبی متاسفانه چالشی در راه رسیدن به هدف وزارت امورخارجه پیش آورده است. در آمریکا «نئوکان»‌ها و «تی‌پارتی»‌ها توانستند مجلس «سنا »را به تصویب لایحه‌ای وادار کنند که از دولت بخواهد از صدور ویزا برای ابوطالبی خودداری کند. این لایحه به سرعت توسط نمایندگان کنگره هم به تصویب رسید و برای امضا و ابلاغ به کاخ‌سفید فرستاده شد و اوباما را در مقابل عمل انجام‌شده قرار داد. هم‌اکنون اوباما بر سر دو راهی «وتو» مصوبه مجلس سنا و کنگره یا امضای این مصوبه قرار دارد. هرچند سخنگوی کاخ‌سفید از عزم آمریکا برای صادرنکردن ویزای حمید ابوطالبی خبر داد یعنی قبل از امضای مصوبه به وسیله اوباما، نیت کاخ‌سفید را بیان کرد. اوباما در شرایطی نیست که مصوبه سنا و کنگره را وتو کند و عملا موضوع حمید ابوطالبی با قانون داخلی آمریکا ربط پیدا کرده است. ظاهرا اینکه موضوع گروگانگیری در سفارت آمریکا در تهران، خط قرمز آمریکایی‌هاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.