نگاه آمریکایی به مذاکرهکننده ایرانی
عراقچی سرسخت، حرفهای و مودب
ترجمه: نیلوفر مهتدی
زمانی که «وندی شرمن» مذاکرهکننده ارشد آمریکا با معاون وزیرخارجه ایران «سیدعباس عراقچی» در حاشیه مذاکرات هستهای وین در هفته گذشته دیدار کرد، مقامات آمریکایی دیدار هیاتهای دیپلماتیک ایرانی و آمریکایی را مفید و حرفهای توصیف کردند. مقام ارشد دولت آمریکا دیدارش با عراقچی را اینگونه توصیف میکند: «ما به مدت یکساعتونیم دیدار کردیم و مطمئن شدیم که ایران دیدگاه ما درباره تمام مسایل مورد بحث را درک کرده است، آنها همچنین دیدگاه خود را درباره نظرات ما به روشنی بیان کردند.» شرمن میافزاید: «آقای عراقچی یک مذاکرهکننده حرفهای و البته سرسخت است.» عراقچی 53ساله تنها دیپلمات باقیمانده از تیم سعید جلیلی است. او پیشتر سفیر ایران در ژاپن، معاون آسیایی و در جریان انتخابات ریاستجمهوری گذشته، سخنگوی وزارت خارجه بوده است. از زمانی که «حسن روحانی»، «جواد ظریف» را به سمت وزارت خارجه و مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران برگزید، عراقچی بهعنوان بازیگری کلیدی در مذاکرات هستهای که منجر به دستیابی به توافق موقت ژنو شد، حضور داشته است. او یکی از سخنگویان اصلی تیم ایران در مذاکرات دوجانبه با ایالات متحده بود که با هدف توافق جامع
هستهای انجام شد. برای ظریف بهعنوان دیپلماتی با 20 سال سابقه زندگی در آمریکا که در زمان «محمد خاتمی» عهدهدار سمت نمایندگی ایران در سازمانملل بوده، تمایل برای مذاکره با مقامات آمریکایی تعجببرانگیز نبود اما عراقچی برای ناظران غربی نسبتا ناشناخته است. عراقچی دارای مدرک دکترا از دانشگاه «کنت» انگلستان است و زبان انگلیسی را بسیار روان صحبت میکند. او جزو حلقه «نیویورکی» نیست؛ حلقهای که شامل دیپلماتهای ایرانی تحصیلکرده در ایالات متحده و همکار با جواد ظریف در نیویورک هستند. به گفته یک کارشناس ایرانی «عراقچی یک دیپلمات حرفهای به شمار میرود و سیاسی نیست» او زیرنظر دو وزیر خارجه سابق ایران، «علیاکبر ولایتی» و «کمال خرازی» بهعنوان دیپلمات کار کرده است. هرچند عراقچی پیش از پیوستن به تیم هستهای برای ناظران و رسانههای آمریکایی چندان شناختهشده نبود ولی به نظر میرسد او از دید مقامات آمریکایی ناشناخته نیست. عراقچی پیش از وزیر خارجه شدن ظریف، عضو هیات ایرانی بود که چندین بار به صورت سری با مقامات آمریکایی در عمان، نیویورک و ژنو دیدار داشت؛ دیدارهایی که در زمان خود منجر به پیشبرد مذاکرات هستهای شد. عراقچی
پیشتر در اجلاس منطقهای عراق در مارس 2007 با آمریکاییها مذاکره داشته است. یکی از حاضران در مذاکرات یادشده، او را فردی «بسیار حرفهای» توصیف کرده که در تنظیم رابطه ایران و آمریکا در عراق عملکردی سازنده داشت. عراقچی در دید آمریکاییها بسیار تاثیرگذار و آگاه به رموز روابطعمومی ظاهر شده است. به اعتقاد دیپلمات آمریکایی، عراقچی در سال 2008 از سوی «منوچهر متکی» وزیر خارجه وقت ایران بهعنوان سفیر در ژاپن انتخاب شد تا از او در برابر «محمود احمدینژاد» محافظت شود. یکی دیگر از منابع آمریکایی معتقد است عراقچی در آزادی «رکسانا صابری» خبرنگار ایرانی - آمریکایی نقش مهمی داشته است؛ نقشی که البته بدون سروصدا ایفا شد. «توماس شیفر» سفیر آمریکا در ژاپن در گزارش سال 2008 خود به واشنگتن درباره همتای ایرانی خود نوشت: «عراقچی یک دیپلمات جوان، مرتب و موفق است که به خوبی حضور خود را نشان میدهد و نظرات خود را به آرامی و به صورت منطقی مطرح میکند. او به روشنی در ارتباط با رسانهها احساس آرامش میکند.» در گزارش سفیر آمریکا ذکر شده «تارو آسو» وزیر خارجه سابق ژاپن در دیدار با عراقچی پیشبینی کرد درصورتیکه ایران و آمریکا روابط
دیپلماتیک خود را دوباره آغاز کنند عراقچی احتمالا سفیر ایران در واشنگتن خواهد بود. اجلاس همسایگان عراق در سال 2007 به میزبانی بغداد برگزار شد. «زلمای خلیلزاد» و «دیوید استارفیلد» اعضای ارشد هیات نمایندگی آمریکا در این اجلاس بودند و عباس عراقچی سرپرستی هیات ایرانی را برعهده داشت. اجلاس یادشده با افزایش نگرانی آمریکا از حمایت ایران از گروههای خاص در عراق همراه بود. ایران این حمایت را رد کرد. یک دیپلمات آمریکایی حاضر در این جلسه میگوید «چیزی که از این دیدار در ذهن من باقی مانده این است که تمامی رویکرد هیات ایرانی حرفهای بود به خصوص عملکرد عراقچی، معاون وزیر خارجه که کاملا قابل توجه بود. هیات ایرانی به رهبری عراقچی بسیار حرفهای، دقیق و مودب بودند.» همزمان با مذاکرات هستهای ایران و «1+5»، ایالات متحده نماینده انتخابی ایران برای سازمانملل را رد کرد و حمید ابوطالبی را گزینهای نامناسب برای نمایندگی در سازمان ملل دانست. ممکن است پیشبینی وزیرخارجه سابق ژاپن درست از کار در بیاید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.