|

نگاهی به درگذشتگان مطبوعاتی سال ۱۳۹۲

جای خالی واژه‌پردازان ...

پژمان موسوی

نه! چشمانتان را باز و بسته نکنید، به چشمانتان فشار نیاورید، اینجا همه رنگ‌ها پریده‌اند. تنها سفید مانده و یک‌عالمه جای خالی. سفید؛ سفیدی که همیشه هم رنگ قشنگی نیست، گاه چشم را می‌زند بی‌رنگی پررنگش. برای ما اهالی کلمات، خواندن متن یا جمله‌ای با جای خالی‌های بزرگ، خیلی سخت است و به لکنت وامی‌داردمان. چرا که ما خیلی خوب جادوی کلمات را می‌دانیم. مثلا خیلی خوب می‌دانیم حروف ربطی را چطور توی جمله بنشانیم که فعل خودنمایی کند. یا مثلا چطور چیزی را حذف کنیم که جمله بیرون‌زدگی نداشته باشد. اما اینها مهم نیست. مهم این است که می‌دانیم مثلا اگر روزی خبرآفرین حذف شود، لکنت می‌گیریم. خصوصا اگر خبرآفرینمان از بزرگان باشد؛ بزرگ‌تر‌هایی که یک‌روز خیلی آرام و باطمانینه از نقطه ته‌خط جمله عبور می‌کنند. آنها پایشان را نمی‌کوبند روی دیگر واژه‌ها. آرام از رویشان قدم برمی‌دارند. نه که پایشان توی آن جمله، وسط آن همه سرگردانی‌ گیر کرده باشد. نه. بزرگ‌ترین‌ها عادت به خودنمایی و شلوغ‌کاری ندارند. کلمات و زمان‌ها را به‌هم نمی‌ریزند. یکهو یک‌روز که سرمان توی هزارتوی زندگی گرم بود چمدان که نه، کتاب و دفتر و قلم هم نه، هیچ‌چیزشان را برمی‌دارند و می‌روند. حالا اما بوی کاغذ و نوشته سرب و جوهر را که نمی‌شود از چیزی زدود. جذب می‌شود توی تن، توی ذهن. توی سلول‌های مرده حتی. بزرگان ناگزیرند کلماتشان را با خود ببرند؛ همان کلماتی که یکهو از جمله‌ای که جمعمان را جمع کرده بود حذف می‌شود، حتی اگر هیچ پاک‌کنی هم دیگر زورش به خالی کسی که دیگر نیست نرسد. بزرگمرد که باشی خالی نبودنت هم می‌شود بهانه‌ای برای حسرت‌خوردن. حالا هم خیلی سخت است. شاید خیلی هم زمان زیادی طول بکشد یکی بیاید واژه بگذارد توی جای خالی‌ها، خواندنی کند جمع‌مان را دوباره. اما امید باید. بیستم فروردین/ مهدی رضایی‌مزینانی: شاعر و روزنامه‌نگار، همکاری با مطبوعات را با پارسنامه و فردوسی آغاز کرد و سال 1352 به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد. از سال 64 تا 81 در دبیرخانه هیات امنای کتابخانه‌های عمومی کشور مناصب گوناگون داشت که شاخص‌ترین آن گردانندگی موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی نمایه و سردبیری مجله نمایه بود. پنجم اردیبهشت/ امیرحسین فردی: نویسنده و روزنامه‌نگار، سردبیری «کیهان بچه‌ها» از 1361 تا 1391، موسس و مدیرمسوول کیهان علمی، عضویت در شورای داستان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و مدیریت کارگاه قصه و رمان حوزه هنری هفدهم شهریور/ حنانه زاکانی: خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری ایرنا، هشت‌سال فعالیت مستمر در حوزه سازمان‌های تامین‌اجتماعی، بهزیستی، زنان، سازمان نظام پرستاری، بیمه‌ها، آسایشگاه معلولان و سالمندان، شورایعالی ایرانیان خارج از کشور و نظام پزشکی سی‌ویکم شهریور/ جابر معافی: سرپرست خبرگزاری فارس و روزنامه رسالت در مازندران و سخنگوی خانه مطبوعات این استان، معافی از سال 1384 همکاری خود با خبرگزاری فارس را آغاز کرده بود و سال‌های متوالی به‌عنوان سرپرست برتر فارس در سطح کشور انتخاب شده بود. ششم مهر/ ایمان ابراهیم بای‌سلامی: خبرنگار پارلمانی. وی که دانش‌آموخته رشته خبرنگاری دانشکده خبر تهران بود، در طول 10سال گذشته در روزنامه‌هایی چون همشهری، یاس نو، نوروز، حیات‌نو، اعتماد ملی، شرق، همبستگی و چند سایت اطلاع‌رسانی فعالیت داشت. چهاردهم آبان/ علی محمدی‌گرمساری: روزنامه‌نگار پیشکسوت با ربع قرن سابقه در حوزه مطبوعات، فعالیت در قامت سردبیر فصلنامه تاریخ و فرهنگ معاصر و هفته‌نامه بعثت قم و تبدیل آنها به یکی از نشریات مهم و موثر استان، مسوول صفحه جوانان روزنامه اطلاعات در سال 64، سرپرست روزنامه همشهری در قم، راه‌اندازی هفته‌نامه ایمان قم، راه‌اندازی هفته‌نامه سراسری گوناگون به مدیرمسوولی همسرش فاطمه فرهمندپور، راه‌اندازی ماهنامه کتاب قم نشریه تعاونی ناشران قم، راه‌اندازی انتشارات قلم نو و سردبیری گزارش‌نامه داخلی صفیر دفتر حضرت آیت‌الله صانعی نیز از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وی بود. چهاردهم آذر/ کاظم معتمدنژاد: از اساتید و بنیادگذاران علوم ارتباطات در ایران بود و به‌واسطه نقشی که در تدریس و توسعه آکادمیک علوم ارتباطات، روزنامه‌نگاری و روابط عمومی در ایران داشت به «پدر علم ارتباطات ایران» شهره شده بود. معتمدنژاد دکترای حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه سوربن فرانسه و نیز دکترای تخصصی روزنامه‌نگاری از انستیتوی مطبوعات و علوم نظری دانشگاه پاریس داشت و سال‌ها در دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی به تعلیم و تربیت دانشجویان و روزنامه‌نگاران مشغول بود. دانشکده‌ای که روزنامه‌نگاران نسل ما و نسل پیش از ما را «روزنامه‌نگار» کرده است؛ روزنامه‌نگارانی که رد پایشان همه‌جا هست؛ روزنامه‌نگارانی که سواد تئوریک و آموزه‌های آکادمیک خود را در این حوزه، مستقیم یا غیرمستقیم از او و نوشته‌هایش دارند، از او و کتاب‌هایش. از جمله آثار او می‌توان به «حقوق مطبوعات»، «ارتباطات بین‌الملل»، «ارتباط جمعی غربی و انقلاب اسلامی ایران: بازنگری انتقادی نظریه‌های غربی توسعه‌بخشی ارتباطات در جهان سوم و تحقیق در پوشش خبری انقلاب اسلامی ایران در وسایل ارتباط جمعی غرب»، «ارتباطات در خدمت انسان‌ها: برنامه بزرگ یونسکو برای سال‌های ۸5-1984»، «ارتباطات و وسایل ارتباطی»، «حقوق ارتباط جمعی»، «روزنامه‌نگاری»، « روش تحقیق در محتوای مطبوعات: با کلیاتی درباره تجزیه و تحلیل در ارتباطات جمعی»، «روش مطالعه و بررسی مطبوعات»، «کتابشناسی ارتباطات جمعی در جهان سوم»، «ماکت‌سازی و صفحه‌بندی»، «مصاحبه و رپرتاژ»، «مطالعات و تحقیقات انتقادی در ارتباطات اجتماعی»، «مطبوعات، تبلیغات و افکار عمومی»، «مطبوعات و وسایل خبری: ارتباطات و مطبوعات در دنیای امروز» و «وسایل ارتباط جمعی»، اشاره کرد. هفدهم آذر/ سیداحمد قمی: از روزنامه‌نگاران پیشکسوت گیلان بود که چند دهه مسوولیت دفاتر سرپرستی روزنامه‌های مهم کشور را بر عهده داشته است. سید احمد قمی از نیمه دوم اسفند 1329 کار مطبوعاتی خود را در استان زادگاهش خوزستان با هفته‌نامه دنیا، اتحاد ملی، شورش، قانون و روزنامه باختر امروز شروع کرد و از سال 1332 ضمن شغل معلمی، همکاری خود را با اغلب مجلات وقت از جمله سپید و سیاه، تهران مصور و ترقی و از سال 1336 تا 1346 با روزنامه کیهان در سطح استان خوزستان ادامه داد و از سال 1352 تا آغاز انقلاب، سرپرستی روزنامه آیندگان در استان خوزستان را بر عهده داشت. از سال 1359 که مقیم رشت شد، به ترتیب با روزنامه‌های ابرار، صبح امروز، جام‌جم و ایران و سایر نشریات صبح کشور کار مطبوعاتی خود را ادامه داد. هفدهم دی/ نورالدین نوری: از دبیران ارشد روزنامه «اطلاعات» در سال‌های قبل از انقلاب و بنیانگذار نخستین شبکه بزرگ توزیع خبر و روزنامه در ایران. نوری روزنامه‌نگاری را از سال 1324 در روزنامه اطلاعات آغاز کرد و تا زمان انتصاب به‌عنوان سردبیر اخبار شهرستان‌ها و ایجاد صفحات محلی در این روزنامه که هر صفحه در شهر مربوطه توزیع می‌شد، در میزهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و پارلمانی به کار خبر اشتغال داشت. نورالدین نوری کسی بود که در روزنامه اطلاعات، از کار تهیه خبر از پزشکی قانونی و بیمارستان‌ها شروع کرده بود و روزی عنوان «خبرنگار اول پارلمان در ایران» و سال‌ها بعد عنوان «بنیانگذاری نخستین شبکه بزرگ توزیع خبر و روزنامه در شهرستان‌ها» را از آن خود کرده بود. بیست و یکم دی/ علیرضا فرهمند: 52سال از زندگی 73ساله‌اش را در تحریریه روزنامه‌ها و مجله‌ها گذراند. عمر مطبوعاتی او با 18سال کیهان‌نشینی و 34سال معماری و گردانندگی ده‌ها روزنامه، هفته‌نامه و ماهنامه گذشت. تاریخ نشریه‌های آینه، ابرار، اقتصاد انرژی، امید، امید جوان، بشیر، ‌پژوهشگران، پسته رفسنجان، پیام امروز، جامعه، صبح آزادگان، صنعت حمل‌ونقل، صنعت کفش، صنعت و مطبوعات، عنوان جدول، کیهان، مناطق آزاد، مهندسی و ساخت و خبرگزاری پارس با نام او معنا می‌یابد. زمانی در سال‌های پیش از انقلاب دبیری سرویس بین‌الملل روزنامه کیهان را بر عهده داشت و زمانی هم در راه‌اندازی و تداوم راه بسیاری از روزنامه‌ها و مجلات و نشریات تخصصی بعد از انقلاب همراه دوستان سابق و تیم‌های مطبوعاتی نسل بعدی روزنامه‌نگاری ایران بود. سوم بهمن/ اسفندیار زرکوب تهرانی: شاعر و روزنامه‌نگار مازندرانی. او یکی از پیشکسوتان و خبرنگاران و نویسندگان قدیمی ورزشی مازندران محسوب می‌شد که در بیشتر نشریات مکتوب این استان، فعالیت کرده بود. زرکوب از 16 سالگی وارد حرفه خبرنگاری شده بود و در زمان مرگ، 56 سال سابقه خبرنگاری و فعالیت در عرصه مطبوعات را در کارنامه‌اش داشت. هفتم بهمن/ سید یوسف شریفی: از روزنامه‌نگاران پیشکسوت روزنامه کیهان و خبرگزاری پارس بود که در درجات مختلف از خبرنگاری تا دبیر سرویسی فعالیت کرده بود و فعالیت‌های متعددی را در روزنامه‌ها در کارنامه خود داشت. او در سال‌های اخیر مدتی هم با روزنامه اطلاعات همکاری می‌کرد. هفتم بهمن/ پرتو مهتدی: روزنامه‌نگار، مترجم و منتقد سینمایی. او که بر دو زبان انگلیسی و فرانسوی مسلط بود، روزنامه‌نگاری مسلط در حوزه سینما بود که سابقه همکاری با مجلات «فیلم» و «دنیای تصویر» را داشت و سال‌ها نیز دبیر سرویس سینمایی جهان هفته‌نامه سینما بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.