«کوثر» و «کمال» سحابی
محمدحسن نجمی
سالروز فوت مرحوم دکتر یدالله سحابی که 23 فروردین 1381 رخ داد، یادآور سروده سعدی در قرن هفتم است. «مرد نکونام نمیرد هرگز. » مرحوم سحابی مردی برای تمام فصول دوران معاصر ایران بود. از سیاست تا فرهنگ. از مجلس تا مدرسه. از سیاست تا زندان. او که سال1342 به اتهام «توهین به مقام سلطنت» به ششسال زندان محکوم شده بود، در 28 دی 1357 با حکم امامخمینی(ره) مامور تنظیم اعتصابات در کشور شد. اما میتوان گفت، بخش فرهنگی در شخصیت مرحوم سحابی پررنگتر از بخش سیاسیاش بود. مرحوم سحابی در طول حیاتش، به غیر از خدماتی که به عنوان «پیر علم زمینشناسی» به علوم ایران کرده بود، دو باقیات الصالحات از جنس مدرسه از خود برجای گذاشت. «دبیرستان کمال» پیش از انقلاب و «دبیرستان کوثر» پس از انقلاب. این دو دبیرستان پسرانه غیردولتی به فاصله 33سال از یکدیگر تاسیس شدند. «کمال» در سال 1336 و «کوثر» در سال 1369 تاسیس شد. مرحوم سحابی در سالهای پایانی عمر با جدیت به فکر تاسیس دبیرستان دخترانه بود که البته بنا به دلایلی به این آرزوی دیرینه خویش دست پیدا نکرد. از باقیات الهصالحات دیگر آن مرحوم بنیانگذاری «موسسه فرهنگی اخلاق» است که مسوولیت ادامه
تلاشهای فرهنگی آن زندهیاد را برعهده دارد. دبیرستان کوثر در سال 1369 با مساعدت و کمکهای مرحوم دکتر سحابی تاسیس شد. ساختمان این مدرسه که متعلق به دکتر سحابی است تا سال تاسیس در اجاره سفارت لیبی بود. پیش از تاسیس «کوثر» سفارت لیبی از این ساختمان برای مدرسه سفارت، به نام «عمر مختار» استفاده میکرد. پس از آن بود که دولت لیبی برای صرفهجویی، مدارس خود را به داخل سفارتخانههای خود منتقل کرد و فرصتی شد تا مرحوم «سحابی» دبیرستان دیگری غیر از کمال تاسیس کند. نکته برجسته و جالب برای دانشآموزان این دبیرستان، حضور شخص دکتر سحابی برای مراسمهای بازگشایی مدارس در اول مهر بود. پس از چند سال و کهولت سن دکتر، این حضور به پیام صوتی تبدیل شد و ما دانشآموزان آن زمان مدرسه که در صفوف منظم میایستادیم، در اول مهر، به صحبتهای مرحوم سحابی گوش میدادیم. نقطه مشترک این پیامها، آغاز آن با آیات ابتدایی سوره شریفه «علق» بود. بیشتر متن این پیامها با تفسیر آیات الهی شروع میشد، باارزشمندخواندن علم و دانش ادامه پیدا میکرد و با توصیههای تحصیلی خاتمه مییافت. بهطور مثال در پیامی که به مناسبت آغاز سال تحصیلی 73-72 ایشان در حیاط
مدرسه قرائت کرد، آمده است: «علم بهطور مطلق، در نزد خداوند شریف است زیرا هر علمی رازی از اسرار بینهایت کائنات را معلوم میسازد... اگر این دریافتها از روی حقطلبی و نه از روی غرض و آلودگی انجام گیرد، دل و روح پوینده به حکمت بیمنتها و بیزوال آفرینندهای والا روشن و مطمئن میشود... .» پس از فوت دکتر سحابی، مرحوم عزتالله سحابی فرزند ایشان برای جلوگیری از ایجاد فشار بر مدرسه و دستنخوردن آن، از دخالت در امور مدرسه از جمله فرستادن پیام برای آغاز سال تحصیلی خودداری میکرد و پس از فوت دکتر، پیامهای سالهای پیش ایشان تکرار میشد. هرچند دست روزگار باعث تغییر اخلاق و منش و عادات دانشآموزان نسلهای متفاوت شده، اما بافت مذهبی و میهندوستی این مدرسه از سالهای دور ثابت مانده و دستخوش تغییر نشده است و همچنان نماز جماعت در نمازخانه نسبتا بزرگ این مدرسه برگزار میشود. زمانی که هنوز گرد پیری بر چهره برخی شخصیتها ننشسته بود، آنها برای اقامه نماز جماعت در وقت اذان به مدرسه میآمدند. مهندس محمد توسلی عضو شورای مرکزی و رییس دفتر سیاسی «نهضت آزادی»، از جمله افرادی بود که ما دانشآموزان دهه قبل، اقامه نماز جماعت را
پشتسر ایشان تجربه کردیم. مدیریت این مدرسه را سالهاست که عباس صاحبالزمانی برعهده دارد. مرحوم سحابی از او به عنوان «فرزند فرهنگی» خود نام میبرده است. او خاطرات زیادی با مرحوم سحابی به عنوان استاد و معلم خود دارد. همراهی با شهید رجایی، برای شرکت در دادگاههای دکتر سحابی، مهندس بازرگان و مرحوم آیتالله طالقانی از خاطراتی است که او در ذهن دارد. برپایی نماز جماعت هنگام اذان در دادگاه توسط مرحوم طالقانی را از نکات برجسته دادگاهها ذکر میکند. مدرسه «کمال» نیز دیگر باقیات الصالحات مرحوم سحابی است که پس از انقلاب وقف شد. این مدرسه پیش از انقلاب، با حمایتهای مالی خیرین و کمکهای فرهنگی و اوقافی و نیز کمکهای مرحوم آیتالله العظمیبروجردی(ره) اداره میشد. همچنین شهید «باهنر» و شهید بهشتی و شهید رجایی از معلمان دبیرستان کمال بودند که در کنار مرحوم سحابی مشغول فعالیت بودند. این مدرسه که هماکنون مشغول فعالیت است، یکچهارم از آن موقوفه دکتر سحابی بوده و باقی سهم آن به موسسه «تعلیمات اسلامی» تعلق دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.